៥. អយោនិសោសុត្តវណ្ណនា

៥. បញ្ចមេ អយោនិសោ បញ្ហំ កត្តា ហោតីតិ ‘‘កតិ នុ ខោ, ឧទាយិ, អនុស្សតិដ្ឋានានី’’តិ វុត្តេ ‘‘បុព្ពេនិវាសោ អនុស្សតិដ្ឋានំ ភវិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា លាឡុទាយិត្ថេរោ វិយ អនុបាយចិន្តាយ អបញ្ហមេវ បញ្ហន្តិ កត្តា ហោតិ. អយោនិសោ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេតា ហោតីតិ ឯវំ ចិន្តិតំ បន បញ្ហំ វិស្សជ្ជេន្តោបិ ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភិក្ខុ អនេកវិហិតំ បុព្ពេនិវាសំ អនុស្សរតិ. សេយ្យថិទំ, ឯកម្បិ ជាតិ’’ន្តិអាទិនា នយេន សោយេវ ថេរោ វិយ អយោនិសោ វិស្សជ្ជេតា ហោតិ, អបញ្ហមេវ បញ្ហន្តិ កថេតិ. បរិមណ្ឌលេហិ បទព្យញ្ជនេហីតិ ឯត្ថ បទមេវ អត្ថស្ស ព្យញ្ជនតោ បទព្យញ្ជនំ. តំ អក្ខរបារិបូរិំ កត្វា ទសវិធំ ព្យញ្ជនពុទ្ធិំ អបរិហាបេត្វា វុត្តំ បរិមណ្ឌលំ នាម ហោតិ, ឯវរូបេហិ បទព្យញ្ជនេហីតិ អត្ថោ. សិលិដ្ឋេហីតិ បទសិលិដ្ឋតាយ សិលិដ្ឋេហិ. ឧបគតេហីតិ អត្ថញ្ច ការណញ្ច ឧបគតេហិ. នាព្ភនុមោទិតាតិ ឯវំ យោនិសោ សព្ពំ ការណសម្បន្នំ កត្វាបិ វិស្សជ្ជិតំ បរស្ស បញ្ហំ នាភិនុមោទតិ នាភិនន្ទតិ សារិបុត្តត្ថេរស្ស បញ្ហំ លាឡុទាយិត្ថេរោ វិយ. យថាហ –

‘‘អដ្ឋានំ ខោ ឯតំ, អាវុសោ សារិបុត្ត, អនវកាសោ, យំ សោ អតិក្កម្មេវ កពឡីការាហារភក្ខានំ ទេវានំ សហព្យតំ អញ្ញតរំ មនោមយំ កាយំ ឧបបន្នោ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជេយ្យាបិ វុដ្ឋហេយ្យាបិ, នត្ថេតំ ឋាន’’ន្តិ (អ. និ. ៥.១៦៦).

យោនិសោ បញ្ហំ កត្តាតិអាទីសុ អានន្ទត្ថេរោ វិយ យោនិសោវ បញ្ហំ ចិន្តេត្វា យោនិសោ វិស្សជ្ជិតា ហោតិ. ថេរោ ហិ ‘‘កតិ នុ ខោ, អានន្ទ, អនុស្សតិដ្ឋានានី’’តិ បុច្ឆិតោ ‘‘អយំ បញ្ហោ ភវិស្សតី’’តិ យោនិសោ ចិន្តេត្វា យោនិសោ វិស្សជ្ជេន្តោ អាហ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… ចតុត្ថជ្ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឥទំ, ភន្តេ, អនុស្សតិដ្ឋានំ ឯវំភាវិតំ ឯវំពហុលីកតំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារាយ សំវត្តតី’’តិ. អព្ភនុមោទិតា ហោតីតិ តថាគតោ វិយ យោនិសោ អព្ភនុមោទិតា ហោតិ. តថាគតោ ហិ អានន្ទត្ថេរេន បញ្ហេ វិស្សជ្ជិតេ ‘‘សាធុ សាធុ, អានន្ទ, តេន ហិ ត្វំ, អានន្ទ, ឥមម្បិ ឆដ្ឋំ អនុស្សតិដ្ឋានំ ធារេហិ. ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ សតោវ អភិក្កមតិ សតោវ បដិក្កមតី’’តិអាទិមាហ. ឆដ្ឋាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ.