២. ទុតិយបណ្ណាសកំ

(៦) ១. បុគ្គលវគ្គវណ្ណនា

៥៣. ទុតិយបណ្ណាសកស្ស បឋមេ ចក្កវត្តិនា សទ្ធិំ គហិតត្តា ‘‘លោកានុកម្បាយា’’តិ ន វុត្តំ. ឯត្ថ ច ចក្កវត្តិនោ ឧប្បត្តិយា ទ្វេ សម្បត្តិយោ លភន្តិ, ពុទ្ធានំ ឧប្បត្តិយា តិស្សោបិ.

៥៤. ទុតិយេ អច្ឆរិយមនុស្សាតិ អាចិណ្ណមនុស្សា អព្ភុតមនុស្សា.

៥៥. តតិយេ ពហុនោ ជនស្ស អនុតប្បា ហោតីតិ មហាជនស្ស អនុតាបការី ហោតិ. តត្ថ ចក្កវត្តិនោ កាលកិរិយា ឯកចក្កវាឡេ ទេវមនុស្សានំ អនុតាបំ ករោតិ, តថាគតស្ស កាលកិរិយា ទសសុ ចក្កវាឡសហស្សេសុ.

៥៦. ចតុត្ថេ ថូបារហាតិ ថូបស្ស យុត្តា អនុច្ឆវិកា. ចក្កវត្តិនោ ហិ ចេតិយំ បដិជគ្គិត្វា ទ្វេ សម្បត្តិយោ លភន្តិ, ពុទ្ធានំ ចេតិយំ បដិជគ្គិត្វា តិស្សោបិ.

៥៧. បញ្ចមេ ពុទ្ធាតិ អត្តនោ អានុភាវេន ចត្តារិ សច្ចានិ ពុទ្ធា.

៥៨. ឆដ្ឋេ ផលន្តិយាតិ សទ្ទំ ករោន្តិយា. ន សន្តសន្តីតិ ន ភាយន្តិ. តត្ថ ខីណាសវោ អត្តនោ សក្កាយទិដ្ឋិយា បហីនត្តា ន ភាយតិ, ហត្ថាជានីយោ សក្កាយទិដ្ឋិយា ពលវត្តាតិ. សត្តមដ្ឋមេសុបិ ឯសេវ នយោ.

៦១. នវមេ កិំបុរិសាតិ កិន្នរា. មានុសិំ វាចំ ន ភាសន្តីតិ មនុស្សកថំ ន កថេន្តិ. ធម្មាសោកស្ស កិរ ឯកំ កិន្នរំ អានេត្វា ទស្សេសុំ. សោ ‘‘កថាបេថ ន’’ន្តិ អាហ. កិន្នរោ កថេតុំ ន ឥច្ឆតិ. ឯកោ បុរិសោ ‘‘អហមេតំ កថាបេស្សាមី’’តិ ហេដ្ឋាបាសាទំ ឱតារេត្វា ទ្វេ ខាណុកេ កោដ្ដេត្វា ឧក្ខលិំ អារោបេសិ. សា ឧភតោបស្សេហិ បតតិ. តំ ទិស្វា កិន្នរោ ‘‘កិំ អញ្ញំ ឯកំ ខាណុកំ កោដ្ដេតុំ ន វដ្ដតី’’តិ ឯត្តកមេវ អាហ. បុន អបរភាគេ ទ្វេ កិន្នរេ អានេត្វា ទស្សេសុំ. រាជា ‘‘កថាបេថ នេ’’តិ អាហ. តេ កថេតុំ ន ឥច្ឆិំសុ. ឯកោ បុរិសោ ‘‘អហមេតេ កថាបេស្សាមី’’តិ តេ គហេត្វា អន្តរាបណំ អគមាសិ. តត្ថេកោ អម្ពបក្កញ្ច មច្ឆេ ច អទ្ទស, ឯកោ កពិដ្ឋផលញ្ច អម្ពិលិកាផលញ្ច. តត្ថ បុរិមោ ‘‘មហាវិសំ មនុស្សា ខាទន្តិ, កថំ តេ កិលាសិនោ ន ហោន្តី’’តិ អាហ. ឥតរោ ‘‘កថំ ឥមេ ឯតំ និស្សាយ កុដ្ឋិនោ ន ហោន្តី’’តិ អាហ. ឯវំ មានុសិំ វាចំ កថេតុំ សក្កោន្តាបិ ទ្វេ អត្ថេ សម្បស្សមានា ន កថេន្តីតិ.

៦២. ទសមេ អប្បដិវានោតិ អនុកណ្ឋិតោ អបច្ចោសក្កិតោ.

៦៣. ឯកាទសមេ អសន្តសន្និវាសន្តិ អសប្បុរិសានំ សន្និវាសំ. ន វទេយ្យាតិ ឱវាទេន វា អនុសាសនិយា វា ន វទេយ្យ, មា វទតូតិ អត្ថោ. ថេរម្បាហំ ន វទេយ្យន្តិ អហម្បិ ថេរំ ភិក្ខុំ ឱវាទានុសាសនិវសេន ន វទេយ្យំ. អហិតានុកម្បីតិ អហិតំ ឥច្ឆមានោ. នោ ហិតានុកម្បីតិ ហិតំ អនិច្ឆមានោ. នោតិ នំ វទេយ្យន្តិ ‘‘អហំ តវ វចនំ ន ករិស្ស’’ន្តិ នំ វទេយ្យំ. វិហេឋេយ្យន្តិ វចនស្ស អករណេន វិហេឋេយ្យំ. បស្សម្បិស្ស នប្បដិករេយ្យន្តិ បស្សន្តោបិ ជានន្តោបិ អហំ តស្ស វចនំ ន ករេយ្យំ. ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. សុក្កបក្ខេ បន សាធូតិ នំ វទេយ្យន្តិ ‘‘សាធុ ភទ្ទកំ សុកថិតំ តយា’’តិ តស្ស កថំ អភិនន្ទន្តោ នំ វទេយ្យន្តិ អត្ថោ.

៦៤. ទ្វាទសមេ ឧភតោ វចីសំសារោតិ ទ្វីសុបិ បក្ខេសុ អញ្ញមញ្ញំ អក្កោសនបច្ចក្កោសនវសេន សំសរមានា វាចា វចីសំសារោ. ទិដ្ឋិបឡាសោតិ ទិដ្ឋិំ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកោ យុគគ្គាហលក្ខណោ បឡាសោ ទិដ្ឋិបឡាសោ នាម. ចេតសោ អាឃាតោតិ កោបោ. សោ ហិ ចិត្តំ អាឃាតេន្តោ ឧប្បជ្ជតិ. អប្បច្ចយោតិ អតុដ្ឋាការោ, ទោមនស្សន្តិ អត្ថោ. អនភិរទ្ធីតិ កោបោយេវ. សោ ហិ អនភិរាធនវសេន អនភិរទ្ធីតិ វុច្ចតិ. អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តំ ហោតីតិ សព្ពម្បេតំ និយកជ្ឈត្តសង្ខាតេ អត្តនោ ចិត្តេ ច សទ្ធិវិហារិកអន្តេវាសិកសង្ខាតាយ អត្តនោ បរិសាយ ច អវូបសន្តំ ហោតិ. តស្មេតន្តិ តស្មិំ ឯតំ. សេសំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ.

បុគ្គលវគ្គោ បឋមោ.

(៧) ២. សុខវគ្គវណ្ណនា

៦៥. ទុតិយស្ស បឋមេ គិហិសុខន្តិ គិហីនំ សព្ពកាមនិប្ផត្តិមូលកំ សុខំ. បព្ពជិតសុខន្តិ បព្ពជិតានំ បព្ពជ្ជាមូលកំ សុខំ.

៦៦. ទុតិយេ កាមសុខន្តិ កាមេ អារព្ភ ឧប្បជ្ជនកសុខំ. នេក្ខម្មសុខន្តិ នេក្ខម្មំ វុច្ចតិ បព្ពជ្ជា, តំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជនកសុខំ.

៦៧. តតិយេ ឧបធិសុខន្តិ តេភូមកសុខំ. និរុបធិសុខន្តិ លោកុត្តរសុខំ.

៦៨. ចតុត្ថេ សាសវសុខន្តិ អាសវានំ បច្ចយភូតំ វដ្ដសុខំ. អនាសវសុខន្តិ តេសំ អបច្ចយភូតំ វិវដ្ដសុខំ.

៦៩. បញ្ចមេ សាមិសន្តិ សំកិលេសំ វដ្ដគាមិសុខំ. និរាមិសន្តិ និក្កិលេសំ វិវដ្ដគាមិសុខំ.

៧០. ឆដ្ឋេ អរិយសុខន្តិ អបុថុជ្ជនសុខំ. អនរិយសុខន្តិ បុថុជ្ជនសុខំ.

៧១. សត្តមេ កាយិកន្តិ កាយវិញ្ញាណសហជាតំ. ចេតសិកន្តិ មនោទ្វារិកសុខំ. តំ លោកិយលោកុត្តរមិស្សកំ កថិតំ.

៧២. អដ្ឋមេ សប្បីតិកន្តិ បឋមទុតិយជ្ឈានសុខំ. និប្បីតិកន្តិ តតិយចតុត្ថជ្ឈានសុខំ. តត្ថ លោកិយសប្បីតិកតោ លោកិយនិប្បីតិកំ, លោកុត្តរសប្បីតិកតោ ច លោកុត្តរនិប្បីតិកំ អគ្គន្តិ ឯវំ ភុម្មន្តរំ អភិន្ទិត្វា អគ្គភាវោ វេទិតព្ពោ.

៧៣. នវមេ សាតសុខន្តិ តីសុ ឈានេសុ សុខំ. ឧបេក្ខាសុខន្តិ ចតុត្ថជ្ឈានសុខំ.

៧៤. ទសមេ សមាធិសុខន្តិ អប្បនំ វា ឧបចារំ វា បត្តសុខំ. អសមាធិសុខន្តិ តទុភយំ អប្បត្តសុខំ.

៧៥. ឯកាទសមេ សប្បីតិការម្មណន្តិ សប្បីតិកំ ឈានទ្វយំ បច្ចវេក្ខន្តស្ស ឧប្បន្នសុខំ. និប្បីតិការម្មណេបិ ឯសេវ នយោ. ទ្វាទសមេបិ ឥមិនាវ ឧបាយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

៧៧. តេរសមេ រូបារម្មណន្តិ រូបាវចរចតុត្ថជ្ឈានារម្មណំ, យំកិញ្ចិ រូបំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជនកំ វា. អរូបារម្មណន្តិ អរូបាវចរជ្ឈានារម្មណំ, យំកិញ្ចិ អរូបំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជនកំ វាតិ.

សុខវគ្គោ ទុតិយោ.

(៨) ៣. សនិមិត្តវគ្គវណ្ណនា

៧៨-៧៩. តតិយស្ស បឋមេ សនិមិត្តាតិ សការណា. ទុតិយាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. និទានំ ហេតុ សង្ខារោ បច្ចយោ រូបន្តិ សព្ពានិបិ ហិ ឯតានិ ការណវេវចនានេវ.

៨៤. សត្តមេ សវេទនាតិ បច្ចយភូតាយ សម្បយុត្តវេទនាយ សតិយេវ ឧប្បជ្ជន្តិ, នាសតីតិ អត្ថោ. អដ្ឋមនវមេសុបិ ឯសេវ នយោ.

៨៧. ទសមេ សង្ខតារម្មណាតិ បច្ចយនិព្ពត្តំ សង្ខតធម្មំ អារម្មណំ កត្វាវ ឧប្បជ្ជន្តិ. នោ អសង្ខតារម្មណាតិ អសង្ខតំ បន និព្ពានំ អារព្ភ ន ឧប្បជ្ជន្តិ. ន ហោន្តីតិ មគ្គក្ខណេ ន ហោន្តិ នាម, ផលេ បត្តេ នាហេសុន្តិ. ឯវមេតេសុ ទសសុបិ ឋានេសុ យាវ អរហត្តា ទេសនា ទេសិតាតិ.

សនិមិត្តវគ្គោ តតិយោ.

(៩) ៤. ធម្មវគ្គវណ្ណនា

៨៨. ចតុត្ថស្ស បឋមេ ចេតោវិមុត្តីតិ ផលសមាធិ. បញ្ញាវិមុត្តីតិ ផលបញ្ញា.

៨៩. ទុតិយេ បគ្គាហោតិ វីរិយំ. អវិក្ខេបោតិ ចិត្តេកគ្គតា.

៩០. តតិយេ នាមន្តិ ចត្តារោ អរូបក្ខន្ធា. រូបន្តិ រូបក្ខន្ធោ. ឥតិ ឥមស្មិំ សុត្តេ ធម្មកោដ្ឋាសបរិច្ឆេទញាណំ នាម កថិតំ.

៩១. ចតុត្ថេ វិជ្ជាតិ ផលញាណំ. វិមុត្តីតិ តំសម្បយុត្តា សេសធម្មា.

៩២. បញ្ចមេ ភវទិដ្ឋីតិ សស្សតទិដ្ឋិ. វិភវទិដ្ឋីតិ ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ. ឆដ្ឋសត្តមានិ ឧត្តានត្ថានេវ.

៩៥. អដ្ឋមេ ទោវចស្សតាតិ ទុព្ពចភាវោ. បាបមិត្តតាតិ បាបមិត្តសេវនភាវោ. នវមំ វុត្តវិបរិយាយេន វេទិតព្ពំ.

៩៧. ទសមេ ធាតុកុសលតាតិ អដ្ឋារស ធាតុយោ ធាតូតិ ជាននំ. មនសិការកុសលតាតិ តាសំយេវ ធាតូនំ អនិច្ចាទិវសេន លក្ខណត្តយំ អារោបេត្វា ជាននំ.

៩៨. ឯកាទសមេ អាបត្តិកុសលតាតិ បញ្ចន្នញ្ច សត្តន្នញ្ច អាបត្តិក្ខន្ធានំ ជាននំ. អាបត្តិវុដ្ឋានកុសលតាតិ ទេសនាយ វា កម្មវាចាយ វា អាបត្តីហិ វុដ្ឋានជាននន្តិ.

ធម្មវគ្គោ ចតុត្ថោ.

(១០) ៥. ពាលវគ្គវណ្ណនា

៩៩. បញ្ចមស្ស បឋមេ អនាគតំ ភារំ វហតីតិ ‘‘សម្មជ្ជនី បទីបោ ច, ឧទកំ អាសនេន ច, ឆន្ទបារិសុទ្ធិឧតុក្ខានំ, ភិក្ខុគណនា ច ឱវាទោ, បាតិមោក្ខំ ថេរភារោតិ វុច្ចតី’’តិ ឥមំ ទសវិធំ ថេរភារំ នវកោ ហុត្វា ថេរេន អនជ្ឈិដ្ឋោ ករោន្តោ អនាគតំ ភារំ វហតិ នាម. អាគតំ ភារំ ន វហតីតិ ថេរោ សមានោ តមេវ ទសវិធំ ភារំ អត្តនា វា អករោន្តោ បរំ វា អសមាទបេន្តោ អាគតំ ភារំ ន វហតិ នាម. ទុតិយសុត្តេបិ ឥមិនាវ នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

១០១. តតិយេ អកប្បិយេ កប្បិយសញ្ញីតិ អកប្បិយេ សីហមំសាទិម្ហិ ‘‘កប្បិយំ ឥទ’’ន្តិ ឯវំសញ្ញី. កប្បិយេ អកប្បិយសញ្ញីតិ កុម្ភីលមំសពិឡារមំសាទិម្ហិ កប្បិយេ ‘‘អកប្បិយំ ឥទ’’ន្តិ ឯវំសញ្ញី. ចតុត្ថំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

១០៣. បញ្ចមេ អនាបត្តិយា អាបត្តិសញ្ញីតិ អាបុច្ឆិត្វា ភណ្ឌកំ ធោវន្តស្ស, បត្តំ បចន្តស្ស, កេសេ ឆិន្ទន្តស្ស, គាមំ បវិសន្តស្សាតិអាទីសុ អនាបត្តិ, តត្ថ ‘‘អាបត្តិ អយ’’ន្តិ ឯវំសញ្ញី. អាបត្តិយា អនាបត្តិសញ្ញីតិ តេសញ្ញេវ វត្ថូនំ អនាបុច្ឆាករណេ អាបត្តិ, តត្ថ ‘‘អនាបត្តី’’តិ ឯវំសញ្ញី. ឆដ្ឋេបិ វុត្តនយេនេវ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. សត្តមាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ.

១០៩. ឯកាទសមេ អាសវាតិ កិលេសា. ន កុក្កុច្ចាយិតព្ពន្តិ សង្ឃភោគស្ស អបដ្ឋបនំ អវិចារណំ ន កុក្កុច្ចាយិតព្ពំ នាម, តំ កុក្កុច្ចាយតិ. កុក្កុច្ចាយិតព្ពន្តិ តស្សេវ បដ្ឋបនំ វិចារណំ, តំ ន កុក្កុច្ចាយតិ. ទ្វាទសមាទីនិ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពានីតិ.

ពាលវគ្គោ បញ្ចមោ.

ទុតិយបណ្ណាសកំ និដ្ឋិតំ.