៣. ចិត្តានុបស្សនានិទ្ទេសោ

៣៦៥. កថញ្ច ភិក្ខុ អជ្ឈត្តំ ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ? ឥធ ភិក្ខុ សរាគំ វា ចិត្តំ ‘‘សរាគំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតរាគំ វា ចិត្តំ ‘‘វីតរាគំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សទោសំ វា ចិត្តំ ‘‘សទោសំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតទោសំ វា ចិត្តំ ‘‘វីតទោសំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សមោហំ វា ចិត្តំ ‘‘សមោហំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតមោហំ វា ចិត្តំ ‘‘វីតមោហំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សំខិត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘សំខិត្តំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វិក្ខិត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘វិក្ខិត្តំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, មហគ្គតំ វា ចិត្តំ ‘‘មហគ្គតំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អមហគ្គតំ វា ចិត្តំ ‘‘អមហគ្គតំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សឧត្តរំ វា ចិត្តំ ‘‘សឧត្តរំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អនុត្តរំ វា ចិត្តំ ‘‘អនុត្តរំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សមាហិតំ វា ចិត្តំ ‘‘សមាហិតំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អសមាហិតំ វា ចិត្តំ ‘‘អសមាហិតំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វិមុត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘វិមុត្តំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អវិមុត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘អវិមុត្តំ មេ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ. សោ តំ និមិត្តំ អាសេវតិ ភាវេតិ ពហុលីករោតិ ស្វាវត្ថិតំ វវត្ថបេតិ. សោ តំ និមិត្តំ អាសេវិត្វា ភាវេត្វា ពហុលីករិត្វា ស្វាវត្ថិតំ វវត្ថបេត្វា ពហិទ្ធា ចិត្តេ ចិត្តំ ឧបសំហរតិ.

កថញ្ច ភិក្ខុ ពហិទ្ធា ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ? ឥធ ភិក្ខុ សរាគំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘សរាគមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតរាគំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘វីតរាគមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សទោសំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘សទោសមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតទោសំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘វីតទោសមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សមោហំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘សមោហមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតមោហំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘វីតមោហមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សំខិត្តំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘សំខិត្តមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វិក្ខិត្តំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘វិក្ខិត្តមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, មហគ្គតំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘មហគ្គតមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អមហគ្គតំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘អមហគ្គតមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សឧត្តរំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘សឧត្តរមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អនុត្តរំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘អនុត្តរមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សមាហិតំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘សមាហិតមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អសមាហិតំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘អសមាហិតមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វិមុត្តំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘វិមុត្តមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អវិមុត្តំ វាស្ស ចិត្តំ ‘‘អវិមុត្តមស្ស ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ. សោ តំ និមិត្តំ អាសេវតិ ភាវេតិ ពហុលីករោតិ ស្វាវត្ថិតំ វវត្ថបេតិ. សោ តំ និមិត្តំ អាសេវិត្វា ភាវេត្វា ពហុលីករិត្វា ស្វាវត្ថិតំ វវត្ថបេត្វា អជ្ឈត្តពហិទ្ធា ចិត្តេ ចិត្តំ ឧបសំហរតិ.

កថញ្ច ភិក្ខុ អជ្ឈត្តពហិទ្ធា ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ? ឥធ ភិក្ខុ សរាគំ វា ចិត្តំ ‘‘សរាគំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតរាគំ វា ចិត្តំ ‘‘វីតរាគំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សទោសំ វា ចិត្តំ ‘‘សទោសំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតទោសំ វា ចិត្តំ ‘‘វីតទោសំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សមោហំ វា ចិត្តំ ‘‘សមោហំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វីតមោហំ វា ចិត្តំ ‘‘វីតមោហំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សំខិត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘សំខិត្តំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វិក្ខិត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘វិក្ខិត្តំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, មហគ្គតំ វា ចិត្តំ ‘‘មហគ្គតំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អមហគ្គតំ វា ចិត្តំ ‘‘អមហគ្គតំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សឧត្តរំ វា ចិត្តំ ‘‘សឧត្តរំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អនុត្តរំ វា ចិត្តំ ‘‘អនុត្តរំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, សមាហិតំ វា ចិត្តំ ‘‘សមាហិតំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អសមាហិតំ វា ចិត្តំ ‘‘អសមាហិតំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, វិមុត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘វិមុត្តំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ, អវិមុត្តំ វា ចិត្តំ ‘‘អវិមុត្តំ ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតិ. ឯវំ ភិក្ខុ អជ្ឈត្តពហិទ្ធា ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ.

៣៦៦. អនុបស្សីតិ…បេ… វិហរតីតិ…បេ… អាតាបីតិ…បេ… សម្បជានោតិ…បេ… សតិមាតិ…បេ… វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សន្តិ. តត្ថ កតមោ លោកោ? តំយេវ ចិត្តំ លោកោ. បញ្ចបិ ឧបាទានក្ខន្ធា លោកោ – តត្ថ កតមា អភិជ្ឈា? យោ រាគោ សារាគោ…បេ… ចិត្តស្ស សារាគោ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អភិជ្ឈា’’. តត្ថ កតមំ ទោមនស្សំ? យំ ចេតសិកំ អសាតំ ចេតសិកំ ទុក្ខំ ចេតោសម្ផស្សជំ អសាតំ ទុក្ខំ វេទយិតំ ចេតោសម្ផស្សជា អសាតា ទុក្ខា វេទនា – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ទោមនស្សំ’’. ឥតិ អយញ្ច អភិជ្ឈា ឥទញ្ច ទោមនស្សំ ឥមម្ហិ លោកេ វិនីតា ហោន្តិ បដិវិនីតា សន្តា សមិតា វូបសន្តា អត្ថង្គតា អព្ភត្ថង្គតា អប្បិតា ព្យប្បិតា សោសិតា វិសោសិតា ព្យន្តីកតា. តេន វុច្ចតិ ‘‘វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្ស’’ន្តិ.

ចិត្តានុបស្សនានិទ្ទេសោ.