៩. នវកនិទ្ទេសោ

(១) នវ អាឃាតវត្ថូនិ

៩៦០. តត្ថ កតមានិ នវ អាឃាតវត្ថូនិ? ‘‘អនត្ថំ មេ អចរី’’តិ អាឃាតោ ជាយតិ; ‘‘អនត្ថំ មេ ចរតី’’តិ អាឃាតោ ជាយតិ; ‘‘អនត្ថំ មេ ចរិស្សតី’’តិ អាឃាតោ ជាយតិ; ‘‘បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ’’…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ; អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ. ឥមានិ នវ អាឃាតវត្ថូនិ.

(២) នវ បុរិសមលានិ

៩៦១. តត្ថ កតមានិ នវ បុរិសមលានិ? កោធោ, មក្ខោ, ឥស្សា, មច្ឆរិយំ, មាយា, សាឋេយ្យំ, មុសាវាទោ, បាបិច្ឆតា, មិច្ឆាទិដ្ឋិ – ឥមានិ នវ បុរិសមលានិ.

(៣) នវវិធា មានា

៩៦២. តត្ថ កតមេ នវវិធា មានា? ‘‘សេយ្យស្ស សេយ្យោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘សេយ្យស្ស សទិសោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘សេយ្យស្ស ហីនោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘សទិសស្ស សេយ្យោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘សទិសស្ស សទិសោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘សទិសស្ស ហីនោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘ហីនស្ស សេយ្យោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘ហីនស្ស សទិសោហមស្មី’’តិ មានោ, ‘‘ហីនស្ស ហីនោហមស្មី’’តិ មានោ – ឥមេ នវវិធា មានា.

(៤) នវ តណ្ហាមូលកា ធម្មា

៩៦៣. តត្ថ កតមេ នវ តណ្ហាមូលកា ធម្មា? តណ្ហំ បដិច្ច បរិយេសនា, បរិយេសនំ បដិច្ច លាភោ, លាភំ បដិច្ច វិនិច្ឆយោ, វិនិច្ឆយំ បដិច្ច ឆន្ទរាគោ, ឆន្ទរាគំ បដិច្ច អជ្ឈោសានំ, អជ្ឈោសានំ បដិច្ច បរិគ្គហោ, បរិគ្គហំ បដិច្ច មច្ឆរិយំ, មច្ឆរិយំ បដិច្ច អារក្ខោ, អារក្ខាធិករណំ ទណ្ឌាទាន-សត្ថាទាន-កលហ-វិគ្គហវិវាទ-តុវំតុវំ-បេសុញ្ញ-មុសាវាទា អនេកេ បាបកា អកុសលា ធម្មា សម្ភវន្តិ – ឥមេ នវ តណ្ហាមូលកា ធម្មា.

(៥) នវ ឥញ្ជិតានិ

៩៦៤. តត្ថ កតមានិ នវ ឥញ្ជិតានិ? ‘‘អស្មី’’តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘អហមស្មី’’តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘អយមហមស្មី’’តិ ឥញ្ជិតមេតំ ‘‘ភវិស្ស’’ន្តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘រូបី ភវិស្ស’’ន្តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘អរូបី ភវិស្ស’’ន្តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘សញ្ញី ភវិស្ស’’ន្តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘អសញ្ញី ភវិស្ស’’ន្តិ ឥញ្ជិតមេតំ, ‘‘នេវសញ្ញីនាសញ្ញី ភវិស្ស’’ន្តិ ឥញ្ជិតមេតំ – ឥមានិ នវ ឥញ្ជិតានិ.

(៦-៩) នវ មញ្ញិតាទីនិ

៩៦៥. តត្ថ កតមានិ នវ មញ្ញិតានិ… នវ ផន្ទិតានិ… នវ បបញ្ចិតានិ… នវ សង្ខតានិ? ‘‘អស្មី’’តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘អហមស្មី’’តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘អយមហមស្មី’’តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘ភវិស្ស’’ន្តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘រូបី ភវិស្ស’’ន្តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘អរូបី ភវិស្ស’’ន្តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘សញ្ញី ភវិស្ស’’ន្តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘អសញ្ញី ភវិស្ស’’ន្តិ សង្ខតមេតំ, ‘‘នេវសញ្ញីនាសញ្ញី ភវិស្ស’’ន្តិ សង្ខតមេតំ – ឥមានិ នវ សង្ខតានិ.

នវកំ.