៣. តិកនិទ្ទេសោ

៧៦៨. (១. ក) តត្ថ កតមា ចិន្តាមយា បញ្ញា?

យោគវិហិតេសុ វា កម្មាយតនេសុ យោគវិហិតេសុ វា សិប្បាយតនេសុ យោគវិហិតេសុ វា វិជ្ជាដ្ឋានេសុ កម្មស្សកតំ វា សច្ចានុលោមិកំ វា រូបំ អនិច្ចន្តិ វា វេទនា…បេ… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណំ អនិច្ចន្តិ វា, យំ ឯវរូបិំ អនុលោមិកំ ខន្តិំ ទិដ្ឋិំ រុចិំ មុទិំ បេក្ខំ ធម្មនិជ្ឈានក្ខន្តិំ បរតោ អស្សុត្វា បដិលភតិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ចិន្តាមយា បញ្ញា’’.

(ខ) តត្ថ កតមា សុតមយា បញ្ញា? យោគវិហិតេសុ វា កម្មាយតនេសុ យោគវិហិតេសុ វា សិប្បាយតនេសុ យោគវិហិតេសុ វា វិជ្ជាដ្ឋានេសុ កម្មស្សកតំ វា សច្ចានុលោមិកំ វា រូបំ អនិច្ចន្តិ វា វេទនា…បេ… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណំ អនិច្ចន្តិ វា, យំ ឯវរូបិំ អនុលោមិកំ ខន្តិំ ទិដ្ឋិំ រុចិំ មុទិំ បេក្ខំ ធម្មនិជ្ឈានក្ខន្តិំ បរតោ សុត្វា បដិលភតិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សុតមយា បញ្ញា’’.

(គ) សព្ពាបិ សមាបន្នស្ស បញ្ញា ភាវនាមយា បញ្ញា.

៧៦៩. (២. ក) តត្ថ កតមា ទានមយា បញ្ញា? ទានំ អារព្ភ ទានាធិគច្ឆ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទានមយា បញ្ញា’’.

(ខ) តត្ថ កតមា សីលមយា បញ្ញា? សីលំ អារព្ភ សីលាធិគច្ឆ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សីលមយា បញ្ញា’’.

(គ) សព្ពាបិ សមាបន្នស្ស បញ្ញា ភាវនាមយា បញ្ញា.

៧៧០. (៣. ក) តត្ថ កតមា អធិសីលេ បញ្ញា? បាតិមោក្ខសំវរំ សំវរន្តស្ស យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អធិសីលេ បញ្ញា’’.

(ខ) តត្ថ កតមា អធិចិត្តេ បញ្ញា? រូបាវចរារូបាវចរសមាបត្តិំ សមាបជ្ជន្តស្ស យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អធិចិត្តេ បញ្ញា’’.

(គ) តត្ថ កតមា អធិបញ្ញាយ បញ្ញា? ចតូសុ មគ្គេសុ ចតូសុ ផលេសុ បញ្ញា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អធិបញ្ញាយ បញ្ញា’’.

៧៧១. (៤. ក) តត្ថ កតមំ អាយកោសល្លំ? ‘‘ឥមេ ធម្មេ មនសិករោតោ អនុប្បន្នា ចេវ អកុសលា ធម្មា ន ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នា ច អកុសលា ធម្មា បហីយន្តិ. ឥមេ វា បនិមេ ធម្មេ មនសិករោតោ អនុប្បន្នា ចេវ កុសលា ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នា ច កុសលា ធម្មា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ ភាវនាយ បារិបូរិយា សំវត្តន្តី’’តិ – យា តត្ថ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘អាយកោសល្លំ’’.

(ខ) តត្ថ កតមំ អបាយកោសល្លំ? ‘‘ឥមេ ធម្មេ មនសិករោតោ អនុប្បន្នា ចេវ កុសលា ធម្មា ន ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នា ច កុសលា ធម្មា និរុជ្ឈន្តិ. ឥមេ វា បនិមេ ធម្មេ មនសិករោតោ អនុប្បន្នា ចេវ អកុសលា ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នា ច អកុសលា ធម្មា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ – យា តត្ថ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘អបាយកោសល្លំ’’.

(គ) សព្ពាបិ តត្រុបាយា បញ្ញា ឧបាយកោសល្លំ.

៧៧២. (៥. ក) ចតូសុ ភូមីសុ វិបាកេ បញ្ញា វិបាកា បញ្ញា.

(ខ) ចតូសុ ភូមីសុ កុសលេ បញ្ញា វិបាកធម្មធម្មា បញ្ញា.

(គ) តីសុ ភូមីសុ កិរិយាព្យាកតេ បញ្ញា នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មា បញ្ញា.

៧៧៣. (៦. ក) តីសុ ភូមីសុ វិបាកេ បញ្ញា ឧបាទិន្នុបាទានិយា បញ្ញា.

(ខ) តីសុ ភូមីសុ កុសលេ តីសុ ភូមីសុ កិរិយាព្យាកតេ បញ្ញា អនុបាទិន្នុបាទានិយា បញ្ញា.

(គ) ចតូសុ មគ្គេសុ ចតូសុ ផលេសុ បញ្ញា អនុបាទិន្នអនុបាទានិយា បញ្ញា.

៧៧៤. (៧. ក) វិតក្កវិចារសម្បយុត្តា បញ្ញា សវិតក្កសវិចារា បញ្ញា.

(ខ) វិតក្កវិប្បយុត្តា វិចារសម្បយុត្តា បញ្ញា អវិតក្កវិចារមត្តា បញ្ញា.

(គ) វិតក្កវិចារវិប្បយុត្តា បញ្ញា អវិតក្កអវិចារា បញ្ញា.

៧៧៥. (៨. ក) បីតិសម្បយុត្តា បញ្ញា បីតិសហគតា បញ្ញា.

(ខ) សុខសម្បយុត្តា បញ្ញា សុខសហគតា បញ្ញា.

(គ) ឧបេក្ខាសម្បយុត្តា បញ្ញា ឧបេក្ខាសហគតា បញ្ញា.

៧៧៦. (៩. ក) តីសុ ភូមីសុ កុសលេ បញ្ញា អាចយគាមិនី បញ្ញា.

(ខ) ចតូសុ មគ្គេសុ បញ្ញា អបចយគាមិនី បញ្ញា.

(គ) ចតូសុ ភូមីសុ វិបាកេ តីសុ ភូមីសុ កិរិយាព្យាកតេ បញ្ញា នេវាចយគាមិនាបចយគាមិនី បញ្ញា.

៧៧៧. (១០. ក) ចតូសុ មគ្គេសុ តីសុ ផលេសុ បញ្ញា សេក្ខា បញ្ញា.

(ខ) ឧបរិដ្ឋិមា [ឧបរិដ្ឋិមេ (ស្យា.), ឧបរិដ្ឋិមំ (ក.)] អរហត្តផលេ បញ្ញា អសេក្ខា បញ្ញា.

(គ) តីសុ ភូមីសុ កុសលេ តីសុ ភូមីសុ វិបាកេ តីសុ ភូមីសុ កិរិយាព្យាកតេ បញ្ញា នេវសេក្ខនាសេក្ខា បញ្ញា.

៧៧៨. (១១. ក) កាមាវចរកុសលាព្យាកតេ បញ្ញា បរិត្តា បញ្ញា.

(ខ) រូបាវចរារូបាវចរកុសលាព្យាកតេ បញ្ញា មហគ្គតា បញ្ញា.

(គ) ចតូសុ មគ្គេសុ ចតូសុ ផលេសុ បញ្ញា អប្បមាណា បញ្ញា.

៧៧៩. (១២. ក) តត្ថ កតមា បរិត្តារម្មណា បញ្ញា? បរិត្តេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘បរិត្តារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៨០. (ខ) តត្ថ កតមា មហគ្គតារម្មណា បញ្ញា? មហគ្គតេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មហគ្គតារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៨១. (គ) តត្ថ កតមា អប្បមាណារម្មណា បញ្ញា? អប្បមាណេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អប្បមាណារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៨២. (១៣. ក) តត្ថ កតមា មគ្គារម្មណា បញ្ញា? អរិយមគ្គំ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មគ្គារម្មណា បញ្ញា’’.

(ខ) ចតូសុ មគ្គេសុ បញ្ញា មគ្គហេតុកា បញ្ញា.

៧៨៣. (គ) តត្ថ កតមា មគ្គាធិបតិនី បញ្ញា? អរិយមគ្គំ អធិបតិំ ករិត្វា យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មគ្គាធិបតិនី បញ្ញា’’.

៧៨៤. (១៤) ចតូសុ ភូមីសុ វិបាកេ បញ្ញា សិយា ឧប្បន្នា, សិយា ឧប្បាទិនី, ន វត្តព្ពា អនុប្បន្នាតិ. ចតូសុ ភូមីសុ កុសលេ តីសុ ភូមីសុ កិរិយាព្យាកតេ បញ្ញា សិយា ឧប្បន្នា, សិយា អនុប្បន្នា, ន វត្តព្ពា ឧប្បាទិនីតិ.

៧៨៥. (១៥) សព្ពាវ បញ្ញា សិយា អតីតា, សិយា អនាគតា, សិយា បច្ចុប្បន្នា.

៧៨៦. (១៦. ក) តត្ថ កតមា អតីតារម្មណា បញ្ញា? អតីតេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អតីតារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៨៧. (ខ) តត្ថ កតមា អនាគតារម្មណា បញ្ញា? អនាគតេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អនាគតារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៨៨. (គ) តត្ថ កតមា បច្ចុប្បន្នារម្មណា បញ្ញា? បច្ចុប្បន្នេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា …បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘បច្ចុប្បន្នារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៨៩. (១៧) សព្ពាវ បញ្ញា សិយា អជ្ឈត្តា, សិយា ពហិទ្ធា, សិយា អជ្ឈត្តពហិទ្ធា.

៧៩០. (១៨. ក) តត្ថ កតមា អជ្ឈត្តារម្មណា បញ្ញា? អជ្ឈត្តេ ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អជ្ឈត្តារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៩១. (ខ) តត្ថ កតមា ពហិទ្ធារម្មណា បញ្ញា? ពហិទ្ធាធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ពហិទ្ធារម្មណា បញ្ញា’’.

៧៩២. (គ) តត្ថ កតមា អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណា បញ្ញា? អជ្ឈត្តពហិទ្ធា ធម្មេ អារព្ភ យា ឧប្បជ្ជតិ បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណា បញ្ញា’’.

ឯវំ តិវិធេន ញាណវត្ថុ.

តិកំ.