៦. លោកុត្តរវិបាកា

៦៣៣. ចត្តារិ ឈានានិ – បឋមំ ឈានំ, ទុតិយំ ឈានំ, តតិយំ ឈានំ, ចតុត្ថំ ឈានំ.

៦៣៤. តត្ថ កតមំ បឋមំ ឈានំ? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ លោកុត្តរស្ស កុសលស្ស ឈានស្ស កតត្តា ភាវិតត្តា វិបាកំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ សុញ្ញតំ, តស្មិំ សមយេ បញ្ចង្គិកំ ឈានំ ហោតិ – វិតក្កោ, វិចារោ, បីតិ, សុខំ, ចិត្តស្សេកគ្គតា. ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘បឋមំ ឈានំ’’. អវសេសា ធម្មា ឈានសម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមំ ទុតិយំ ឈានំ? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ លោកុត្តរស្ស កុសលស្ស ឈានស្ស កតត្តា ភាវិតត្តា វិបាកំ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ …បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ…បេ… បឋមំ ឈានំ…បេ… បញ្ចមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ សុញ្ញតំ, តស្មិំ សមយេ ទុវង្គិកំ ឈានំ ហោតិ – ឧបេក្ខា, ចិត្តស្សេកគ្គតា. ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘បញ្ចមំ ឈានំ’’. អវសេសា ធម្មា ឈានសម្បយុត្តា.