៧. សត្តមវគ្គោ

(៦៧) ៥. បរិភោគមយបុញ្ញកថា

៤៨៣. បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ? អាមន្តា. បរិភោគមយោ ផស្សោ វឌ្ឍតិ, វេទនា វឌ្ឍតិ, សញ្ញា វឌ្ឍតិ, ចេតនា វឌ្ឍតិ, ចិត្តំ វឌ្ឍតិ, សទ្ធា វឌ្ឍតិ, វីរិយំ វឌ្ឍតិ, សតិ វឌ្ឍតិ, សមាធិ វឌ្ឍតិ, បញ្ញា វឌ្ឍតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ? អាមន្តា. លតា វិយ វឌ្ឍតិ, មាលុវា វិយ វឌ្ឍតិ, រុក្ខោ វិយ វឌ្ឍតិ, តិណំ វិយ វឌ្ឍតិ, មុញ្ជបុញ្ជោ វិយ វឌ្ឍតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៤៨៤. បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ? អាមន្តា. ទាយកោ ទានំ ទត្វា ន សមន្នាហរតិ, ហោតិ បុញ្ញន្តិ? អាមន្តា. អនាវដ្ដេន្តស្ស [អនាវដ្ដន្តស្ស (សី. បី. ក.), អនាវជ្ឈន្តស្ស (ស្យា.)] ហោតិ… អនាភោគស្ស ហោតិ… អសមន្នាហរន្តស្ស ហោតិ… អមនសិករោន្តស្ស ហោតិ… អចេតយន្តស្ស ហោតិ… អបត្ថយន្តស្ស ហោតិ… អប្បណិទហន្តស្ស ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អាវដ្ដេន្តស្ស ហោតិ… អាភោគស្ស ហោតិ… សមន្នាហរន្តស្ស ហោតិ… មនសិករោន្តស្ស ហោតិ… ចេតយន្តស្ស ហោតិ… បត្ថយន្តស្ស ហោតិ… បណិទហន្តស្ស ហោតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អាវដ្ដេន្តស្ស ហោតិ… អាភោគស្ស ហោតិ… សមន្នាហរន្តស្ស ហោតិ… មនសិករោន្តស្ស ហោតិ… ចេតយន្តស្ស ហោតិ… បត្ថយន្តស្ស ហោតិ… បណិទហន្តស្ស ហោតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតី’’តិ.

៤៨៥. បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ? អាមន្តា. ទាយកោ ទានំ ទត្វា កាមវិតក្កំ វិតក្កេតិ, ព្យាបាទវិតក្កំ វិតក្កេតិ, វិហិំសាវិតក្កំ វិតក្កេតិ, ហោតិ បុញ្ញន្តិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? អាមន្តា. កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, សុវិទូរវិទូរានិ! កតមានិ ចត្តារិ? នភញ្ច, ភិក្ខវេ, បថវី ច – ឥទំ បឋមំ សុវិទូរវិទូរំ. ឱរិមញ្ច, ភិក្ខវេ, តីរំ សមុទ្ទស្ស បារិមញ្ច តីរំ – ឥទំ ទុតិយំ សុវិទូរវិទូរំ. យតោ ច, ភិក្ខវេ, វេរោចនោ អព្ភុទេតិ យត្ថ ច អត្ថមេតិ – ឥទំ តតិយំ សុវិទូរវិទូរំ. សតញ្ច, ភិក្ខវេ, ធម្មោ អសតញ្ច ធម្មោ – ឥទំ ចតុត្ថំ សុវិទូរវិទូរំ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ សុវិទូរវិទូរានីតិ.

‘‘នភញ្ច ទូរេ បថវី ច ទូរេ,

បារំ សមុទ្ទស្ស តទាហុ ទូរេ;

យតោ ច វេរោចនោ អព្ភុទេតិ,

បភង្ករោ យត្ថ ច អត្ថមេតិ.

‘‘តតោ ហវេ ទូរតរំ វទន្តិ,

សតញ្ច ធម្មំ អសតញ្ច ធម្មំ;

អព្យាយិកោ ហោតិ សតំ សមាគមោ,

យាវម្បិ តិដ្ឋេយ្យ តថេវ ហោតិ.

‘‘ខិប្បញ្ហិ វេតិ [ខិប្បំហវេតិ (ពហូសុ)] អសតំ សមាគមោ;

តស្មា សតំ ធម្មោ អសព្ភិ អារកា’’តិ [អ. និ. ៤.៤៧].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តី’’តិ.

៤៨៦. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘អារាមរោបា វនរោបា, យេ ជនា សេតុការកា;

បបញ្ច ឧទបានញ្ច, យេ ទទន្តិ ឧបស្សយំ.

‘‘តេសំ ទិវា ច រត្តោ ច, សទា បុញ្ញំ បវឌ្ឍតិ;

ធម្មដ្ឋា សីលសម្បន្នា, តេ ជនា សគ្គគាមិនោ’’តិ [សំ. និ. ១.៤៧].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បុញ្ញាភិសន្ទា កុសលាភិសន្ទា សុខស្សាហារា សោវគ្គិកា សុខវិបាកា សគ្គសំវត្តនិកា ឥដ្ឋាយ កន្តាយ មនាបាយ ហិតាយ សុខាយ សំវត្តន្តិ! កតមេ ចត្តារោ? យស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចីវរំ បរិភុញ្ជមានោ អប្បមាណំ ចេតោសមាធិំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អប្បមាណោ តស្ស បុញ្ញាភិសន្ទោ កុសលាភិសន្ទោ សុខស្សាហារោ សោវគ្គិកោ សុខវិបាកោ សគ្គសំវត្តនិកោ ឥដ្ឋាយ កន្តាយ មនាបាយ ហិតាយ សុខាយ សំវត្តតិ. យស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជមានោ…បេ… សេនាសនំ បរិភុញ្ជមានោ…បេ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរិភុញ្ជមានោ អប្បមាណំ ចេតោសមាធិំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អប្បមាណោ តស្ស បុញ្ញាភិសន្ទោ កុសលាភិសន្ទោ សុខស្សាហារោ សោវគ្គិកោ សុខវិបាកោ សគ្គសំវត្តនិកោ ឥដ្ឋាយ កន្តាយ មនាបាយ ហិតាយ សុខាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បុញ្ញាភិសន្ទា កុសលាភិសន្ទា សុខស្សាហារា សោវគ្គិកា សុខវិបាកា សគ្គសំវត្តនិកា ឥដ្ឋាយ កន្តាយ មនាបាយ ហិតាយ សុខាយ សំវត្តន្តី’’តិ [អ. និ. ៤.៥១]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ.

៤៨៧. បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ? អាមន្តា. ទាយកោ ទានំ ទេតិ, បដិគ្គាហកោ បដិគ្គហេត្វា ន បរិភុញ្ជតិ ឆឌ្ឌេតិ វិស្សជ្ជេតិ, ហោតិ បុញ្ញន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទាយកោ ទានំ ទេតិ, បដិគ្គាហកោ បដិគ្គហេត្វា ន បរិភុញ្ជតិ ឆឌ្ឌេតិ វិស្សជ្ជេតិ, ហោតិ បុញ្ញំ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតី’’តិ.

បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតីតិ? អាមន្តា. ទាយកោ ទានំ ទេតិ, បដិគ្គាហកេ បដិគ្គហិតេ រាជានោ វា ហរន្តិ, ចោរា វា ហរន្តិ, អគ្គិ វា ទហតិ, ឧទកំ វា វហតិ, អប្បិយា វា ទាយាទា ហរន្តិ, ហោតិ បុញ្ញន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទាយកោ ទានំ ទេតិ, បដិគ្គាហកេ បដិគ្គហិតេ រាជានោ វា ហរន្តិ, ចោរា វា ហរន្តិ, អគ្គិ វា ទហតិ, ឧទកំ វា វហតិ, អប្បិយា វា ទាយាទា ហរន្តិ, ហោតិ បុញ្ញំ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បរិភោគមយំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតី’’តិ.

បរិភោគមយបុញ្ញកថា និដ្ឋិតា.