៣. តតិយវគ្គោ

(២៩) ៩. យថាកម្មូបគតញាណកថា

៣៧៧. យថាកម្មូបគតំ ញាណំ [យថាកម្មូបគតញាណំ (ស្យា. កំ.)] ទិព្ពចក្ខុន្តិ? អាមន្តា. យថាកម្មូបគតញ្ច មនសិ ករោតិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថាកម្មូបគតញ្ច មនសិ ករោតិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុន្តិ? អាមន្តា. ‘‘ឥមេ វត ភោន្តោ សត្តា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘កាយទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘វចីទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘មនោទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘អរិយានំ ឧបវាទកា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបន្នា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘ឥមេ វា បន ភោន្តោ សត្តា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘កាយសុចរិតេន សមន្នាគតា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘វចីសុចរិតេន សមន្នាគតា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘មនោសុចរិតេន សមន្នាគតា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘អរិយានំ អនុបវាទកា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘សម្មាទិដ្ឋិកា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘សម្មាទិដ្ឋិកម្មសម្មាទានា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ‘‘តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

‘‘តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នា’’តិ ច មនសិ ករោតិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣៧៨. យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ កោចិ អទិព្ពចក្ខុកោ ទិព្ពចក្ខុំ អប្បដិលទ្ធោ អនធិគតោ អសច្ឆិកតោ យថាកម្មូបគតំ ជានាតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កោចិ អទិព្ពចក្ខុកោ ទិព្ពចក្ខុំ អប្បដិលទ្ធោ អនធិគតោ អសច្ឆិកតោ យថាកម្មូបគតំ ជានាតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុ’’ន្តិ.

យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុន្តិ? អាមន្តា. អាយស្មា សារិបុត្តោ យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ជានាតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អាយស្មា សារិបុត្តោ យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ជានាតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុ’’ន្តិ.

យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុន្តិ? អាមន្តា. អាយស្មា សារិបុត្តោ យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ជានាតីតិ? អាមន្តា. អត្ថាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ទិព្ពចក្ខុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ទិព្ពចក្ខុន្តិ? អាមន្តា. ននុ អាយស្មា សារិបុត្តោ ឯតទវោច –

‘‘នេវ បុព្ពេនិវាសាយ, នបិ ទិព្ពស្ស ចក្ខុនោ;

ចេតោបរិយាយ ឥទ្ធិយា, សោតធាតុវិសុទ្ធិយា;

ចុតិយា ឧបបត្តិយា, បណិធិ មេ ន វិជ្ជតី’’តិ [ថេរគា. ៩៩៦ ថេរគាថាយំ].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘យថាកម្មូបគតំ ញាណំ ទិព្ពចក្ខុ’’ន្តិ.

យថាកម្មូបគតញាណកថា និដ្ឋិតា.