(១៧) ៨. កុក្កុឡកថា

៣៣៨. សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡាតិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ សុខា វេទនា, កាយិកំ សុខំ, ចេតសិកំ សុខំ, ទិព្ពំ សុខំ, មានុសកំ សុខំ, លាភសុខំ, សក្ការសុខំ, យានសុខំ, សយនសុខំ, ឥស្សរិយសុខំ, អាធិបច្ចសុខំ, គិហិសុខំ, សាមញ្ញសុខំ, សាសវំ សុខំ, អនាសវំ សុខំ, ឧបធិសុខំ, និរូបធិសុខំ, សាមិសំ សុខំ, និរាមិសំ សុខំ, សប្បីតិកំ សុខំ, និប្បីតិកំ សុខំ, ឈានសុខំ, វិមុត្តិសុខំ, កាមសុខំ, នេក្ខម្មសុខំ, វិវេកសុខំ, ឧបសមសុខំ, សម្ពោធសុខន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ សុខា វេទនា…បេ… សម្ពោធសុខំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡាតិ? អាមន្តា. សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា វេទនា កាយិកំ ទុក្ខំ ចេតសិកំ ទុក្ខំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សឧបាយាសាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, អាទិត្តំ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, សព្ពំ អាទិត្តំ? ចក្ខុំ, ភិក្ខវេ, អាទិត្តំ, រូបា អាទិត្តា, ចក្ខុវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ, ចក្ខុសម្ផស្សោ អាទិត្តោ; យមិទំ [យម្បិទំ (សំ. និ. ៤.២៨)] ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? ‘រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្ត’ន្តិ វទាមិ. សោតំ អាទិត្តំ, សទ្ទា អាទិត្តា…បេ… ឃានំ អាទិត្តំ, គន្ធា អាទិត្តា…បេ… ជិវ្ហា អាទិត្តា, រសា អាទិត្តា…បេ… កាយោ អាទិត្តោ, ផោដ្ឋព្ពា អាទិត្តា…បេ… មនោ អាទិត្តោ, ធម្មា អាទិត្តា, មនោវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ, មនោសម្ផស្សោ អាទិត្តោ; យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? ‘រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្ត’ន្តិ វទាមី’’តិ [មហាវ. ៥៤; សំ. និ. ៤.២៨]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ វត្តព្ពំ [តេន ហិ (សី. ស្យា.), តេន ហិ ន វត្តព្ពំ (ក.)] – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, កាមគុណា! កតមេ បញ្ច? ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា រូបា ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា បិយរូបា កាមូបសំហិតា រជនីយា, សោតវិញ្ញេយ្យា សទ្ទា…បេ… ឃានវិញ្ញេយ្យា គន្ធា… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា រសា… កាយវិញ្ញេយ្យា ផោដ្ឋព្ពា ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា បិយរូបា កាមូបសំហិតា រជនីយា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច កាមគុណា’’តិ [ម. និ. ១.១៦៦; សំ. និ. ៤.២៦៨]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘លាភា វោ, ភិក្ខវេ, សុលទ្ធំ វោ, ភិក្ខវេ, ខណោ វោ បដិលទ្ធោ [បដិវិទ្ធោ (ពហូសុ)] ព្រហ្មចរិយវាសាយ! ទិដ្ឋា មយា, ភិក្ខវេ, ឆ ផស្សាយតនិកា នាម និរយា. តត្ថ យំ កិញ្ចិ ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ, អនិដ្ឋរូបញ្ញេវ បស្សតិ នោ ឥដ្ឋរូបំ, អកន្តរូបញ្ញេវ បស្សតិ នោ កន្តរូបំ, អមនាបរូបញ្ញេវ បស្សតិ នោ មនាបរូបំ. យំ កិញ្ចិ សោតេន សទ្ទំ សុណាតិ…បេ… ឃានេន គន្ធំ ឃាយតិ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយតិ… កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសតិ… មនសា ធម្មំ វិជានាតិ, អនិដ្ឋរូបញ្ញេវ វិជានាតិ នោ ឥដ្ឋរូបំ, អកន្តរូបញ្ញេវ វិជានាតិ នោ កន្តរូបំ, អមនាបរូបញ្ញេវ វិជានាតិ នោ មនាបរូប’’ន្តិ [សំ. និ. ៤.១៣៥]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ វត្តព្ពំ [តេន ហិ ន វត្តព្ពំ (ស្យា. ក.)] – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘លាភា វោ, ភិក្ខវេ, សុលទ្ធំ វោ, ភិក្ខវេ, ខណោ វោ បដិលទ្ធោ ព្រហ្មចរិយវាសាយ! ទិដ្ឋា មយា, ភិក្ខវេ, ឆ ផស្សាយតនិកា នាម សគ្គា. តត្ថ យំ កិញ្ចិ ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ, ឥដ្ឋរូបញ្ញេវ បស្សតិ នោ អនិដ្ឋរូបំ, កន្តរូបញ្ញេវ បស្សតិ នោ អកន្តរូបំ, មនាបរូបញ្ញេវ បស្សតិ នោ អមនាបរូបំ. យំ កិញ្ចិ សោតេន សទ្ទំ សុណាតិ…បេ… ឃានេន គន្ធំ ឃាយតិ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយតិ… កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសតិ… មនសា ធម្មំ វិជានាតិ, ឥដ្ឋរូបញ្ញេវ វិជានាតិ នោ អនិដ្ឋរូបំ, កន្តរូបញ្ញេវ វិជានាតិ នោ អកន្តរូបំ, មនាបរូបញ្ញេវ វិជានាតិ នោ អមនាបរូប’’ន្តិ [សំ. និ. ៤.១៣៥]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ? អាមន្តា. ននុ ‘‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ [សំ. និ. ៣.១៥],’’ វុត្តំ ភគវតា, ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ [ធ. ប. ២៧៧; ម. និ. ១.៣៥៦]? អាមន្តា. ហញ្ចិ ‘‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ,’’ វុត្តំ ភគវតា, ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា,’’ តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡាតិ? អាមន្តា. ទានំ អនិដ្ឋផលំ អកន្តផលំ អមនុញ្ញផលំ សេចនកផលំ ទុក្ខុទ្រយំ ទុក្ខវិបាកន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សីលំ…បេ… ឧបោសថោ…បេ… ភាវនា…បេ… ព្រហ្មចរិយំ អនិដ្ឋផលំ អកន្តផលំ អមនុញ្ញផលំ សេចនកផលំ ទុក្ខុទ្រយំ ទុក្ខវិបាកន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

ននុ ទានំ ឥដ្ឋផលំ កន្តផលំ មនុញ្ញផលំ អសេចនកផលំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាកន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទានំ ឥដ្ឋផលំ កន្តផលំ មនុញ្ញផលំ អសេចនកផលំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាកំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

ននុ សីលំ… ឧបោសថោ… ភាវនា… ព្រហ្មចរិយំ ឥដ្ឋផលំ កន្តផលំ មនុញ្ញផលំ អសេចនកផលំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាកន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ព្រហ្មចរិយំ ឥដ្ឋផលំ កន្តផលំ មនុញ្ញផលំ អសេចនកផលំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាកន្តិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘សុខោ វិវេកោ តុដ្ឋស្ស, សុតធម្មស្ស បស្សតោ;

អព្យាបជ្ជំ សុខំ លោកេ, បាណភូតេសុ សំយមោ.

‘‘សុខា វិរាគតា លោកេ, កាមានំ សមតិក្កមោ;

អស្មិមានស្ស យោ វិនយោ, ឯតំ វេ បរមំ សុខំ [មហាវ. ៥; ឧទា. ១១ ឧទានេ ច].

‘‘តំ សុខេន សុខំ បត្តំ, អច្ចន្តសុខមេវ តំ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, ឯតំ វេ បរមំ សុខ’’ន្តិ.

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនោធិំ កត្វា កុក្កុឡា’’តិ.

កុក្កុឡកថា និដ្ឋិតា.