២. ទុតិយវគ្គោ

(១០) ១. បរូបហារកថា

៣០៧. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ កាមរាគសំយោជនំ កាមោឃោ កាមយោគោ កាមច្ឆន្ទនីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ អរហតោ រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ កាមរាគសំយោជនំ កាមោឃោ កាមយោគោ កាមច្ឆន្ទនីវរណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ កាមរាគសំយោជនំ កាមោឃោ កាមយោគោ កាមច្ឆន្ទនីវរណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, អត្ថិ តស្ស រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ កាមរាគសំយោជនំ កាមោឃោ កាមយោគោ កាមច្ឆន្ទនីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, អត្ថិ តស្ស រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ…បេ… កាមច្ឆន្ទនីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, នត្ថិ តស្ស រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ…បេ… កាមច្ឆន្ទនីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, នត្ថិ តស្ស រាគោ កាមរាគោ កាមរាគបរិយុដ្ឋានំ…បេ… កាមច្ឆន្ទនីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. កេនដ្ឋេនាតិ? ហន្ទ ហិ មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ.

មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ មារកាយិកានំ ទេវតានំ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ មារកាយិកានំ ទេវតានំ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ មារកាយិកានំ ទេវតានំ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តី’’តិ.

មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ? អាមន្តា. មារកាយិកា ទេវតា អត្តនោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តិ, អញ្ញេសំ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តិ, តស្ស អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មារកាយិកា ទេវតា នេវ អត្តនោ ន អញ្ញេសំ ន តស្ស អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ មារកាយិកា ទេវតា នេវ អត្តនោ ន អញ្ញេសំ ន តស្ស អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តី’’តិ.

មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ? អាមន្តា. លោមកូបេហិ ឧបសំហរន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣០៨. មារកាយិកា ទេវតា អរហតោ អសុចិំ សុក្កវិស្សដ្ឋិំ ឧបសំហរន្តីតិ? អាមន្តា. កិំ ការណាតិ? ហន្ទ ហិ វិមតិំ គាហយិស្សាមាតិ. អត្ថិ អរហតោ វិមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ វិមតីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ វិមតិ, ធម្មេ វិមតិ, សង្ឃេ វិមតិ, សិក្ខាយ វិមតិ, បុព្ពន្តេ វិមតិ, អបរន្តេ វិមតិ, បុព្ពន្តាបរន្តេ វិមតិ, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ វិមតិ, ធម្មេ វិមតិ, សង្ឃេ វិមតិ, សិក្ខាយ វិមតិ, បុព្ពន្តេ វិមតិ, អបរន្តេ វិមតិ, បុព្ពន្តាបរន្តេ វិមតិ, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ វិមតិ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ វិមតី’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស វិមតិ, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ វិមតិ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ វិមតិ, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ វិមតិ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ វិមតិ, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ វិមតិ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស វិមតិ, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ វិមតិ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ វិមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ កិស្ស និស្សន្ទោតិ? អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោតិ. អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោតិ? អាមន្តា. យេ កេចិ អសន្តិ បិវន្តិ ខាទន្តិ សាយន្តិ, សព្ពេសំយេវ អត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

យេ កេចិ អសន្តិ បិវន្តិ ខាទន្តិ សាយន្តិ, សព្ពេសំយេវ អត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ទារកា អសន្តិ បិវន្តិ ខាទន្តិ សាយន្តិ, អត្ថិ ទារកានំ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

បណ្ឌកា អសន្តិ បិវន្តិ ខាទន្តិ សាយន្តិ, អត្ថិ បណ្ឌកានំ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវា អសន្តិ បិវន្តិ ខាទន្តិ សាយន្តិ, អត្ថិ ទេវតានំ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣០៩. អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ តស្ស អាសយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អរហតោ ឧច្ចារបស្សាវោ អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោ, អត្ថិ តស្ស អាសយោតិ? អាមន្តា. អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោ, អត្ថិ តស្ស អាសយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោ, នត្ថិ តស្ស អាសយោតិ? អាមន្តា. អរហតោ ឧច្ចារបស្សាវោ អសិតបីតខាយិតសាយិតស្ស និស្សន្ទោ, នត្ថិ តស្ស អាសយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣១០. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. អរហា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, មេថុនំ ឧប្បាទេយ្យ [មេថុនំ ធម្មំ ឧប្បាទេយ្យ (សី. ស្យា.)], បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យ, កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភវេយ្យ, មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារេយ្យ, ជាតរូបរជតំ សាទិយេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, បុថុជ្ជនោ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, មេថុនំ ឧប្បាទេយ្យ, បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យ, កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភវេយ្យ, មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារេយ្យ, ជាតរូបរជតំ សាទិយេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, អរហា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, មេថុនំ ឧប្បាទេយ្យ, បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យ, កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភវេយ្យ, មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារេយ្យ, ជាតរូបរជតំ សាទិយេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, ន ច អរហា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, មេថុនំ ឧប្បាទេយ្យ, បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យ, កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភវេយ្យ, មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារេយ្យ, ជាតរូបរជតំ សាទិយេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, ន ច បុថុជ្ជនោ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, មេថុនំ ឧប្បាទេយ្យ, បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យ, កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភវេយ្យ, មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារេយ្យ, ជាតរូបរជតំ សាទិយេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ… មានោ បហីនោ… ទិដ្ឋិ បហីនា… វិចិកិច្ឆា បហីនា… ថិនំ បហីនំ… ឧទ្ធច្ចំ បហីនំ… អហិរិកំ បហីនំ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ អនោត្តប្បំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

៣១១. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគប្បហានាយ សតិបដ្ឋានា ភាវិតា…បេ… សម្មប្បធានា ភាវិតា… ឥទ្ធិបាទា ភាវិតា… ឥន្ទ្រិយា ភាវិតា… ពលា ភាវិតា…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគប្បហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ អនោត្តប្បបហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ ឧក្ខិត្តបលិឃោ សង្កិណ្ណបរិខោ អព្ពូឡ្ហេសិកោ និរគ្គឡោ អរិយោ បន្នទ្ធជោ បន្នភារោ វិសញ្ញុត្តោ សុវិជិតវិជយោ, ទុក្ខំ តស្ស បរិញ្ញាតំ, សមុទយោ បហីនោ, និរោធោ សច្ឆិកតោ, មគ្គោ ភាវិតោ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិញ្ញាតំ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិញ្ញាតំ, បហាតព្ពំ បហីនំ, ភាវេតព្ពំ ភាវិតំ, សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ កតករណីយោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

៣១២. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋិ, បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បំ បហីនំ, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បបហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បំ បហីនំ, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បបហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣១៣. អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យេ តេ [យេ កេចិ (សី.)], ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ បុថុជ្ជនា សីលសម្បន្នា សតា សម្បជានា និទ្ទំ ឱក្កមន្តិ, តេសំ អសុចិ ន មុច្ចតិ. យេបិ តេ, ភិក្ខវេ, ពាហិរកា ឥសយោ កាមេសុ វីតរាគា, តេសម្បិ អសុចិ ន មុច្ចតិ. អដ្ឋានមេតំ, ភិក្ខវេ, អនវកាសោ យំ អរហតោ អសុចិ មុច្ចេយ្យា’’តិ [មហាវ. ៣៥៣ អត្ថតោ សមានំ; អ. និ. ៥.២១០ បស្សិតព្ពំ]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អសុចិ សុក្កវិស្សដ្ឋី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរូបហារោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរេ ឧបសំហរេយ្យុន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរេ ឧបសំហរេយ្យុំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរូបហារោ’’តិ.

អរហតោ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរេ ឧបសំហរេយ្យុន្តិ, អត្ថិ អរហតោ បរូបហារោតិ? អាមន្តា. អរហតោ សោតាបត្តិផលំ វា សកទាគាមិផលំ វា អនាគាមិផលំ វា អរហត្តំ វា បរេ ឧបសំហរេយ្យុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរូបហារកថា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយវគ្គោ

(១១) ២. អញ្ញាណកថា

៣១៤. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. នត្ថិ អរហតោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អញ្ញាណំ, អត្ថិ តស្ស អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណំ, អត្ថិ តស្ស អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណំ, នត្ថិ តស្ស អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អញ្ញាណំ, នត្ថិ តស្ស អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាសំយោជនំ អវិជ្ជានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. អរហា អញ្ញាណបកតោ បាណំ ហនេយ្យ, អទិន្នំ អាទិយេយ្យ, មុសា ភណេយ្យ, បិសុណំ ភណេយ្យ, ផរុសំ ភណេយ្យ, សម្ផំ បលបេយ្យ, សន្ធិំ ឆិន្ទេយ្យ, និល្លោបំ ហរេយ្យ, ឯកាគារិយំ ករេយ្យ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋេយ្យ, បរទារំ គច្ឆេយ្យ, គាមឃាតំ ករេយ្យ, និគមឃាតំ ករេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អញ្ញាណំ, បុថុជ្ជនោ អញ្ញាណបកតោ បាណំ ហនេយ្យ, អទិន្នំ អាទិយេយ្យ, មុសា ភណេយ្យ…បេ… គាមឃាតំ ករេយ្យ, និគមឃាតំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណំ, អរហា អញ្ញាណបកតោ បាណំ ហនេយ្យ, អទិន្នំ អាទិយេយ្យ…បេ… គាមឃាតំ ករេយ្យ, និគមឃាតំ ករេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណំ, ន ច អរហា អញ្ញាណបកតោ បាណំ ហនេយ្យ, អទិន្នំ អាទិយេយ្យ…បេ… គាមឃាតំ ករេយ្យ, និគមឃាតំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អញ្ញាណំ, ន ច បុថុជ្ជនោ អញ្ញាណបកតោ បាណំ ហនេយ្យ, អទិន្នំ អាទិយេយ្យ…បេ… គាមឃាតំ ករេយ្យ, និគមឃាតំ ករេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ, សិក្ខាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ, សិក្ខាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អញ្ញាណំ, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណំ, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណំ, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អញ្ញាណំ, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ អញ្ញាណំ, ធម្មេ អញ្ញាណំ, សង្ឃេ អញ្ញាណំ…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

៣១៥. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ អនោត្តប្បំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគប្បហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ …បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ អនោត្តប្បបហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា វីតរាគោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

៣១៦. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ អញ្ញាណំ, បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ អញ្ញាណន្តិ. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បំ បហីនំ, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគប្បហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បបហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បំ បហីនំ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អនោត្តប្បបហានាយ ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ …បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស អញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣១៧. អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ [ជានតាហំ (សី.), ជានត្វាហំ (ស្យា. បី. ក.)], ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ. កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥតិ រូបំ, ឥតិ រូបស្ស សមុទយោ, ឥតិ រូបស្ស អត្ថង្គមោ, ឥតិ វេទនា…បេ… ឥតិ សញ្ញា… ឥតិ សង្ខារា… ឥតិ វិញ្ញាណំ, ឥតិ វិញ្ញាណស្ស សមុទយោ, ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោ’តិ – ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ [សំ. និ. ៣.១០១; ឥតិវុ. ១០២; សំ. និ. ៥.១០៩៥]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ. កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ – ភិក្ខវេ, ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ – ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ – ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ – ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ [សំ. និ. ៥.១០៩៥]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ, សព្ពញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ [សំ. និ. ៤.២៦; ឥតិវុ. ៧ ឥតិវុត្តកេបិ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘សហាវស្ស ទស្សនសម្បទាយ,

តយស្សុ ធម្មា ជហិតា ភវន្តិ;

សក្កាយទិដ្ឋី វិចិកិច្ឆិតញ្ច,

សីលព្ពតំ វាបិ យទត្ថិ កិញ្ចិ;

ចតូហបាយេហិ ច វិប្បមុត្តោ,

ឆច្ចាភិឋានានិ អភព្ព កាតុ’’ន្តិ.

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកស្ស វិរជំ វីតមលំ ធម្មចក្ខុំ ឧទបាទិ – ‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’ន្តិ, សហ ទស្សនុប្បាទា, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស តីណិ សំយោជនានិ បហីយន្តិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តំ ន ជានេយ្យ, មគ្គាមគ្គំ ន ជានេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមំ ន ជានេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តំ ន ជានេយ្យ, មគ្គាមគ្គំ ន ជានេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមំ ន ជានេយ្យ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណ’’ន្តិ.

អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តំ ន ជានេយ្យ, មគ្គាមគ្គំ ន ជានេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមំ ន ជានេយ្យាតិ, អត្ថិ អរហតោ អញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. អរហា សោតាបត្តិផលំ វា សកទាគាមិផលំ វា អនាគាមិផលំ វា អរហត្តំ វា ន ជានេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អញ្ញាណកថា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយវគ្គោ

(១២) ៣. កង្ខាកថា

៣១៨. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ អរហតោ វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, អត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, អត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, នត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, នត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា, សង្ឃេ កង្ខា, សិក្ខាយ កង្ខា, បុព្ពន្តេ កង្ខា, អបរន្តេ កង្ខា, បុព្ពន្តាបរន្តេ កង្ខា, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

៣១៩. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា; ននុ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

៣២០. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ កង្ខា, បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ កង្ខាតិ. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ កង្ខាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ កង្ខាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ …បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២១. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥតិ រូបំ’…បេ… ‘ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោ’តិ – ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ; សព្ពញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សហាវស្ស ទស្សនសម្បទាយ …បេ… ឆច្ចាភិឋានានិ អភព្ព កាតុ’’ន្តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកស្ស វិរជំ វីតមលំ ធម្មចក្ខុំ ឧទបាទិ – ‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’ន្តិ, សហ ទស្សនុប្បាទា, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស តីណិ សំយោជនានិ បហីយន្តិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘យទា ហវេ បាតុភវន្តិ ធម្មា,

អាតាបិនោ ឈាយតោ ព្រាហ្មណស្ស;

អថស្ស កង្ខា វបយន្តិ សព្ពា,

យតោ បជានាតិ សហេតុធម្មន្តិ.

‘‘យទា ហវេ បាតុភវន្តិ ធម្មា,

អាតាបិនោ ឈាយតោ ព្រាហ្មណស្ស;

អថស្ស កង្ខា វបយន្តិ សព្ពា,

យតោ ខយំ បច្ចយានំ អវេទីតិ.

‘‘យទា ហវេ បាតុភវន្តិ ធម្មា,

អាតាបិនោ ឈាយតោ ព្រាហ្មណស្ស;

វិធូបយំ តិដ្ឋតិ មារសេនំ,

សូរិយោវ [សុរិយោវ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ឱភាសយមន្តលិក្ខន្តិ [មហាវ. ៣; ឧទា. ៣].

‘‘យា កាចិ កង្ខា ឥធ វា ហុរំ វា,

សកវេទិយា វា បរវេទិយា វា;

ឈាយិនោ [យេ ឈាយិនោ (ឧទានេ)] តា បជហន្តិ សព្ពា,

អាតាបិនោ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តាតិ [ឧទា. ៤៧ ឧទានេបិ].

‘‘យេ កង្ខាសមតិក្កន្តា, កង្ខាភូតេសុ បាណិសុ;

អសំសយា វិសំយុត្តា, តេសុ ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

‘‘ឯតាទិសី ធម្មបកាសនេត្ថ,

ន តត្ថ កិំ កង្ខតិ កោចិ សាវកោ;

និត្ថិណ្ណឱឃំ [និតិណ្ណឱឃំ (សី. ក.), និត្តិណ្ណឱឃំ (ស្យា. កំ.)] វិចិកិច្ឆឆិន្នំ,

ពុទ្ធំ នមស្សាម ជិនំ ជនិន្ទា’’តិ [ទី. និ. ២.៣៥៤].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ? អាមន្តា. ននុ អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តេ កង្ខេយ្យ, មគ្គាមគ្គេ កង្ខេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមេ កង្ខេយ្យា’’តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តេ កង្ខេយ្យ, មគ្គាមគ្គេ កង្ខេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមេ កង្ខេយ្យ; តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តេ កង្ខេយ្យ, មគ្គាមគ្គេ កង្ខេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមេ កង្ខេយ្យាតិ, អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អរហា សោតាបត្តិផលេ វា សកទាគាមិផលេ វា អនាគាមិផលេ វា អរហត្តេ វា កង្ខេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កង្ខាកថា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយវគ្គោ

(១៣) ៤. បរវិតារណកថា

៣២២. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អរហា បរនេយ្យោ បរបត្តិយោ បរបច្ចយោ បរបដិពទ្ធភូ, ន ជានាតិ ន បស្សតិ សម្មូឡ្ហោ អសម្បជានោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ននុ អរហា ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ, ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, សោ ច បរនេយ្យោ បរបត្តិយោ បរបច្ចយោ បរបដិពទ្ធភូ, ន ជានាតិ ន បស្សតិ សម្មូឡ្ហោ អសម្បជានោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, សោ ច បរនេយ្យោ បរបត្តិយោ បរបច្ចយោ បរបដិពទ្ធភូ, ន ជានាតិ ន បស្សតិ សម្មូឡ្ហោ អសម្បជានោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, សោ ច ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ, ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, សោ ច ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ, ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា, សង្ឃេ បរវិតារណា, សិក្ខាយ បរវិតារណា, បុព្ពន្តេ បរវិតារណា, អបរន្តេ បរវិតារណា, បុព្ពន្តាបរន្តេ បរវិតារណា, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទបច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២៣. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.