២. ទុតិយវគ្គោ

(១៤) ៥. វចីភេទកថា

៣២៦. សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សព្ពត្ថ សមាបន្នានំ អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សព្ពទា សមាបន្នានំ អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សព្ពេសំ សមាបន្នានំ អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សព្ពសមាបត្តីសុ អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សមាបន្នស្ស អត្ថិ កាយភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស នត្ថិ កាយភេទោតិ? អាមន្តា. សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វាចា, អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សមាបន្នស្ស អត្ថិ កាយោ, អត្ថិ កាយភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ កាយោ, នត្ថិ កាយភេទោតិ? អាមន្តា. សមាបន្នស្ស អត្ថិ វាចា, នត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២៧. ទុក្ខន្តិ ជានន្តោ ទុក្ខន្តិ វាចំ ភាសតីតិ? អាមន្តា. សមុទយោតិ ជានន្តោ សមុទយោតិ វាចំ ភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទុក្ខន្តិ ជានន្តោ ទុក្ខន្តិ វាចំ ភាសតីតិ? អាមន្តា. និរោធោតិ ជានន្តោ និរោធោតិ វាចំ ភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទុក្ខន្តិ ជានន្តោ ទុក្ខន្តិ វាចំ ភាសតីតិ? អាមន្តា. មគ្គោតិ ជានន្តោ មគ្គោតិ វាចំ ភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមុទយោតិ ជានន្តោ ន ច សមុទយោតិ វាចំ ភាសតីតិ? អាមន្តា. ទុក្ខន្តិ ជានន្តោ ន ច ទុក្ខន្តិ វាចំ ភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

និរោធោតិ ជានន្តោ ន ច និរោធោតិ វាចំ ភាសតីតិ? អាមន្តា. ទុក្ខន្តិ ជានន្តោ ន ច ទុក្ខន្តិ វាចំ ភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មគ្គោតិ ជានន្តោ ន ច មគ្គោតិ វាចំ ភាសតីតិ? អាមន្តា. ទុក្ខន្តិ ជានន្តោ ន ច ទុក្ខន្តិ វាចំ ភាសតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២៨. សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ញាណំ កិំគោចរន្តិ? ញាណំ សច្ចគោចរន្តិ. សោតំ សច្ចគោចរន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សោតំ កិំ គោចរន្តិ? សោតំ សទ្ទគោចរន្តិ. ញាណំ សទ្ទគោចរន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ ញាណំ សច្ចគោចរំ, សោតំ សទ្ទគោចរន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ញាណំ សច្ចគោចរំ, សោតំ សទ្ទគោចរំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ ញាណំ សច្ចគោចរំ, សោតំ សទ្ទគោចរន្តិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ, ទ្វិន្នំ វេទនានំ, ទ្វិន្នំ សញ្ញានំ, ទ្វិន្នំ ចេតនានំ, ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

៣២៩. សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. បថវីកសិណំ សមាបត្តិំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. អាបោកសិណំ…បេ… តេជោកសិណំ… វាយោកសិណំ… នីលកសិណំ… បីតកសិណំ… លោហិតកសិណំ… ឱទាតកសិណំ… អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ… អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ…បេ… នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បថវីកសិណំ សមាបត្តិំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បថវីកសិណំ សមាបត្តិំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

អាបោកសិណំ … តេជោកសិណំ… វាយោកសិណំ… នីលកសិណំ… បីតកសិណំ… លោហិតកសិណំ… ឱទាតកសិណំ… អាកាសានញ្ចាយតនំ … វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ… អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ… នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកិយសមាបត្តិំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកិយំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ…. សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកិយំ ទុតិយំ ឈានំ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកិយំ សមាបត្តិំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ លោកិយំ សមាបត្តិំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

លោកិយំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ លោកិយំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

លោកិយំ ទុតិយំ ឈានំ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ លោកិយំ ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

៣៣០. លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកិយំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកិយំ ទុតិយំ ឈានំ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកិយំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកិយំ ទុតិយំ ឈានំ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣៣១. លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរំ ទុតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរំ តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកុត្តរំ ទុតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លោកុត្តរំ ទុតិយំ ឈានំ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស នត្ថិ វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣៣២. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា’’តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា,’’ តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា’’តិ [អត្ថិ វិតក្កវិចារា (ស្យា.) ឯវមុបរិបិ], អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? អាមន្តា. បថវីកសិណំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា’’តិ, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? អាមន្តា. អាបោកសិណំ… តេជោកសិណំ… វាយោកសិណំ… នីលកសិណំ… បីតកសិណំ… លោហិតកសិណំ… ឱទាតកសិណំ បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វិតក្កសមុដ្ឋានា វាចា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា’’តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វិតក្កសមុដ្ឋានា វាចា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា,’’ តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

វិតក្កសមុដ្ឋានា វាចា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា’’តិ, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សញ្ញាសមុដ្ឋានា វាចា វុត្តា ភគវតា – ‘‘ទុតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ សញ្ញា, អត្ថិ តស្ស វិតក្កវិចារា’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

វិតក្កសមុដ្ឋានា វាចា វុត្តា ភគវតា – ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វិតក្កវិចារា’’តិ, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? អាមន្តា. សញ្ញាសមុដ្ឋានា វាចា វុត្តា ភគវតា – តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ… អាកាសានញ្ចាយតនំ… វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ… អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស អត្ថិ សញ្ញា, អត្ថិ តស្ស វិតក្កវិចារាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣៣៣. សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ននុ ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វាចា និរុទ្ធា ហោតី’’តិ [សំ. និ. ៤.២៥៩, ២៦៣]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វាចា និរុទ្ធា ហោតី’’តិ, អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វាចា និរុទ្ធា ហោតី’’តិ [សំ. និ. ៤.២៥៩, ២៦៣], អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ‘‘ទុតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វិតក្កវិចារា និរុទ្ធា ហោន្តី’’តិ [សំ. និ. ៤.២៥៩, ២៦៣], អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ, អត្ថិ តស្ស វិតក្កវិចារាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វាចា និរុទ្ធា ហោតី’’តិ [សំ. និ. ៤.២៥៩, ២៦៣], អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ, អត្ថិ តស្ស វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ‘‘តតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស បីតិ និរុទ្ធា ហោតិ, ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អស្សាសបស្សាសា និរុទ្ធា ហោន្តិ, អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបន្នស្ស រូបសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបន្នស្ស អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស សញ្ញា ច វេទនា ច និរុទ្ធា ហោន្តី’’តិ [សំ. និ. ៤.២៥៩, ២៦៣; អ. និ. ៩.៣១; ទី. និ. ៣.៣៤៤], អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ, អត្ថិ តស្ស សញ្ញា ច វេទនា ចាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ បឋមស្ស ឈានស្ស សទ្ទោ កណ្ឌកោ [កណ្ដកោ (ស្យា.) អ. និ. ១០.៧២] វុត្តោ ភគវតាតិ [អ. និ. ១០.៧២ កណ្ដកសុត្តំ និស្សាយ បុច្ឆតិ]? អាមន្តា. ហញ្ចិ បឋមស្ស ឈានស្ស សទ្ទោ កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ.

បឋមស្ស ឈានស្ស សទ្ទោ កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតាតិ, សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ? អាមន្តា. ទុតិយស្ស ឈានស្ស វិតក្កវិចារា កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា… តតិយស្ស ឈានស្ស បីតិ កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា… ចតុត្ថស្ស ឈានស្ស អស្សាសបស្សាសា កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា [អ. និ. ១០.៧២] … អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបន្នស្ស រូបសញ្ញា កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា… វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបន្នស្ស អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា… អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា… នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា… សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស សញ្ញា ច វេទនា ច កណ្ដកោ វុត្តោ ភគវតា [អ. និ. ១០.៧២], អត្ថិ តស្ស សញ្ញា ច វេទនា ចាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សិខិស្ស, អានន្ទ, ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស អភិភូ នាម សាវកោ ព្រហ្មលោកេ ឋិតោ ទសសហស្សិលោកធាតុំ សរេន វិញ្ញាបេសិ –

‘អារព្ភថ និក្កមថ, យុញ្ជថ ពុទ្ធសាសនេ;

ធុនាថ មច្ចុនោ សេនំ, នឡាគារំវ កុញ្ជរោ.

‘យោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ, អប្បមត្តោ វិហស្សតិ [វិហេស្សតិ (សី. ស្យា. កំ.) វិហរិស្សតិ (ក.)];

បហាយ ជាតិសំសារំ, ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សតី’’’តិ [អ. និ. ១ តិកនិបាតេ; សំ. និ. ១.២៨៥].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សមាបន្នស្ស អត្ថិ វចីភេទោតិ.

វចីភេទកថា និដ្ឋិតា.