២. ទុតិយវគ្គោ

(១៣) ៤. បរវិតារណកថា

៣២២. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អរហា បរនេយ្យោ បរបត្តិយោ បរបច្ចយោ បរបដិពទ្ធភូ, ន ជានាតិ ន បស្សតិ សម្មូឡ្ហោ អសម្បជានោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ននុ អរហា ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ, ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, សោ ច បរនេយ្យោ បរបត្តិយោ បរបច្ចយោ បរបដិពទ្ធភូ, ន ជានាតិ ន បស្សតិ សម្មូឡ្ហោ អសម្បជានោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, សោ ច បរនេយ្យោ បរបត្តិយោ បរបច្ចយោ បរបដិពទ្ធភូ, ន ជានាតិ ន បស្សតិ សម្មូឡ្ហោ អសម្បជានោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, សោ ច ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ, ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, សោ ច ន បរនេយ្យោ ន បរបត្តិយោ ន បរបច្ចយោ ន បរបដិពទ្ធភូ, ជានាតិ បស្សតិ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា, សង្ឃេ បរវិតារណា, សិក្ខាយ បរវិតារណា, បុព្ពន្តេ បរវិតារណា, អបរន្តេ បរវិតារណា, បុព្ពន្តាបរន្តេ បរវិតារណា, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទបច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បរវិតារណា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ បរវិតារណា, ធម្មេ បរវិតារណា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២៣. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវង្កតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ននុ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

៣២៤. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ បរវិតារណា, បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ បរវិតារណាតិ. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ …បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ, មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស បរវិតារណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២៥. អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥតិ រូបំ’…បេ… ‘ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោ’តិ – ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ – ភិក្ខវេ, ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ – ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ; សព្ពញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សហាវស្ស ទស្សនសម្បទាយ…បេ… ឆច្ចាភិឋានានិ អភព្ព កាតុ’’ន្តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកស្ស វិរជំ វីតមលំ ធម្មចក្ខុំ ឧទបាទិ – ‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ, សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’ន្តិ, សហ ទស្សនុប្បាទា, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស តីណិ សំយោជនានិ បហីយន្តិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘នាហំ សហិស្សាមិ [គមិស្សាមិ (សី. ស្យា. ក.), សមីហាមិ (បី.)] បមោចនាយ,

កថង្កថិំ ធោតក កញ្ចិ [កិញ្ចិ (ក.)] លោកេ;

ធម្មញ្ច សេដ្ឋំ អភិជានមានោ,

ឯវំ តុវំ ឱឃមិមំ តរេសី’’តិ [សុ. និ. ១០៧០ សុត្តនិបាតេ; ចូឡនិ. ៣៣ ធោតកមាណវបុច្ឆានិទ្ទេស].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តំ បរេ វិតារេយ្យុំ, មគ្គាមគ្គំ បរេ វិតារេយ្យុំ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមំ បរេ វិតារេយ្យុន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តំ បរេ វិតារេយ្យុំ, មគ្គាមគ្គំ បរេ វិតារេយ្យុំ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមំ បរេ វិតារេយ្យុំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណា’’តិ.

អរហតោ ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តំ បរេ វិតារេយ្យុំ, មគ្គាមគ្គំ បរេ វិតារេយ្យុំ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមំ បរេ វិតារេយ្យុន្តិ, អត្ថិ អរហតោ បរវិតារណាតិ? អាមន្តា. អរហតោ សោតាបត្តិផលំ វា សកទាគាមិផលំ វា អនាគាមិផលំ វា អរហត្តំ វា បរេ វិតារេយ្យុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរវិតារណកថា និដ្ឋិតា.