(១២) ៣. កង្ខាកថា

៣១៨. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

នត្ថិ អរហតោ វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, អត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, អត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, នត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, នត្ថិ តស្ស វិចិកិច្ឆា វិចិកិច្ឆាបរិយុដ្ឋានំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆានីវរណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា, សង្ឃេ កង្ខា, សិក្ខាយ កង្ខា, បុព្ពន្តេ កង្ខា, អបរន្តេ កង្ខា, បុព្ពន្តាបរន្តេ កង្ខា, ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ អរហតោ សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, អត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស កង្ខា, នត្ថិ តស្ស សត្ថរិ កង្ខា, ធម្មេ កង្ខា…បេ… ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

៣១៩. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ រាគោ បហីនោ ឧច្ឆិន្នមូលោ តាលាវត្ថុកតោ អនភាវង្កតោ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា; ននុ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

៣២០. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ កង្ខា, បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ កង្ខាតិ. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ កង្ខាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ អត្ថិ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ កង្ខាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ នត្ថិ កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ …បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, អត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលស្ស អរហតោ រាគោ បហីនោ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរធម្មកុសលស្ស អរហតោ ទោសោ បហីនោ…បេ… មោហោ បហីនោ…បេ… អនោត្តប្បំ បហីនំ…បេ… រាគប្បហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… ទោសប្បហានាយ…បេ… មោហប្បហានាយ…បេ… អនោត្តប្បបហានាយ មគ្គោ ភាវិតោ…បេ… ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា…បេ… បរធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? អាមន្តា. សធម្មកុសលោ អរហា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ…បេ… សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, នត្ថិ តស្ស កង្ខាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៣២១. អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥតិ រូបំ’…បេ… ‘ឥតិ វិញ្ញាណស្ស អត្ថង្គមោ’តិ – ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ជានតោហំ, ភិក្ខវេ, បស្សតោ អាសវានំ ខយំ វទាមិ, នោ អជានតោ នោ អបស្សតោ! កិញ្ច, ភិក្ខវេ, ជានតោ កិំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ? ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ ជានតោ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជានតោ ឯវំ បស្សតោ អាសវានំ ខយោ ហោតី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, អនភិជានំ អបរិជានំ អវិរាជយំ អប្បជហំ អភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយ; សព្ពញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, អភិជានំ បរិជានំ វិរាជយំ បជហំ ភព្ពោ ទុក្ខក្ខយាយា’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សហាវស្ស ទស្សនសម្បទាយ …បេ… ឆច្ចាភិឋានានិ អភព្ព កាតុ’’ន្តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកស្ស វិរជំ វីតមលំ ធម្មចក្ខុំ ឧទបាទិ – ‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’ន្តិ, សហ ទស្សនុប្បាទា, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស តីណិ សំយោជនានិ បហីយន្តិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘យទា ហវេ បាតុភវន្តិ ធម្មា,

អាតាបិនោ ឈាយតោ ព្រាហ្មណស្ស;

អថស្ស កង្ខា វបយន្តិ សព្ពា,

យតោ បជានាតិ សហេតុធម្មន្តិ.

‘‘យទា ហវេ បាតុភវន្តិ ធម្មា,

អាតាបិនោ ឈាយតោ ព្រាហ្មណស្ស;

អថស្ស កង្ខា វបយន្តិ សព្ពា,

យតោ ខយំ បច្ចយានំ អវេទីតិ.

‘‘យទា ហវេ បាតុភវន្តិ ធម្មា,

អាតាបិនោ ឈាយតោ ព្រាហ្មណស្ស;

វិធូបយំ តិដ្ឋតិ មារសេនំ,

សូរិយោវ [សុរិយោវ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ឱភាសយមន្តលិក្ខន្តិ [មហាវ. ៣; ឧទា. ៣].

‘‘យា កាចិ កង្ខា ឥធ វា ហុរំ វា,

សកវេទិយា វា បរវេទិយា វា;

ឈាយិនោ [យេ ឈាយិនោ (ឧទានេ)] តា បជហន្តិ សព្ពា,

អាតាបិនោ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តាតិ [ឧទា. ៤៧ ឧទានេបិ].

‘‘យេ កង្ខាសមតិក្កន្តា, កង្ខាភូតេសុ បាណិសុ;

អសំសយា វិសំយុត្តា, តេសុ ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

‘‘ឯតាទិសី ធម្មបកាសនេត្ថ,

ន តត្ថ កិំ កង្ខតិ កោចិ សាវកោ;

និត្ថិណ្ណឱឃំ [និតិណ្ណឱឃំ (សី. ក.), និត្តិណ្ណឱឃំ (ស្យា. កំ.)] វិចិកិច្ឆឆិន្នំ,

ពុទ្ធំ នមស្សាម ជិនំ ជនិន្ទា’’តិ [ទី. និ. ២.៣៥៤].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ? អាមន្តា. ននុ អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តេ កង្ខេយ្យ, មគ្គាមគ្គេ កង្ខេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមេ កង្ខេយ្យា’’តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តេ កង្ខេយ្យ, មគ្គាមគ្គេ កង្ខេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមេ កង្ខេយ្យ; តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ កង្ខា’’តិ.

អរហា ឥត្ថិបុរិសានំ នាមគោត្តេ កង្ខេយ្យ, មគ្គាមគ្គេ កង្ខេយ្យ, តិណកដ្ឋវនប្បតីនំ នាមេ កង្ខេយ្យាតិ, អត្ថិ អរហតោ កង្ខាតិ? អាមន្តា. អរហា សោតាបត្តិផលេ វា សកទាគាមិផលេ វា អនាគាមិផលេ វា អរហត្តេ វា កង្ខេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កង្ខាកថា និដ្ឋិតា.