ទុកនិក្ខេបំ

ហេតុគោច្ឆកំ

១០៥៩. កតមេ ធម្មា ហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ, នវ កាមាវចរហេតូ ឆ រូបាវចរហេតូ, ឆ អរូបាវចរហេតូ, ឆ អបរិយាបន្នហេតូ.

១០៦០. តត្ថ កតមេ តយោ កុសលហេតូ? អលោភោ, អទោសោ, អមោហោ.

១០៦១. តត្ថ កតមោ អលោភោ? យោ អលោភោ អលុព្ភនា អលុព្ភិតត្តំ អសារាគោ អសារជ្ជនា អសារជ្ជិតត្តំ អនភិជ្ឈា អលោភោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អលោភោ.

១០៦២. តត្ថ កតមោ អទោសោ? យោ អទោសោ អទុស្សនា អទុស្សិតត្តំ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ អនុទ្ទា អនុទ្ទាយនា អនុទាយិតត្តំ ហិតេសិតា អនុកម្បា អព្យាបាទោ អព្យាបជ្ជោ អទោសោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អទោសោ.

១០៦៣. តត្ថ កតមោ អមោហោ? ទុក្ខេ ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ, បុព្ពន្តេ ញាណំ, អបរន្តេ ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ញាណំ, យា ឯវរូបា បញ្ញា បជាននា វិចយោ បវិចយោ ធម្មវិចយោ សល្លក្ខណា ឧបលក្ខណា បច្ចុបលក្ខណា បណ្ឌិច្ចំ កោសល្លំ នេបុញ្ញំ វេភព្យា ចិន្តា ឧបបរិក្ខា ភូរី មេធា បរិណាយិកា វិបស្សនា សម្បជញ្ញំ បតោទោ បញ្ញា បញ្ញិន្ទ្រិយំ បញ្ញាពលំ បញ្ញាសត្ថំ បញ្ញាបាសាទោ បញ្ញាអាលោកោ បញ្ញាឱភាសោ បញ្ញាបជ្ជោតោ បញ្ញារតនំ អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ អមោហោ.

ឥមេ តយោ កុសលហេតូ.

១០៦៤. តត្ថ កតមេ តយោ អកុសលហេតូ? លោភោ, ទោសោ, មោហោ.

១០៦៥. តត្ថ កតមោ លោភោ? យោ រាគោ សារាគោ អនុនយោ អនុរោធោ នន្ទី នន្ទីរាគោ [នន្ទិរាគោ (សី.)] ចិត្តស្ស សារាគោ ឥច្ឆា មុច្ឆា អជ្ឈោសានំ គេធោ បលិគេធោ សង្គោ បង្កោ ឯជា មាយា ជនិកា សញ្ជននី សិព្ពិនី [សិព្ពនី (សី.)] ជាលិនី សរិតា វិសត្តិកា សុត្តំ វិសដា អាយូហិនី [អាយូហនី (សី. ស្យា.)] ទុតិយា បណិធិ ភវនេត្តិ វនំ វនថោ សន្ថវោ សិនេហោ អបេក្ខា បដិពន្ធុ អាសា អាសិសនា អាសិសិតត្តំ [អាសិំសនា អាសិំសិតត្តំ (សី. ស្យា.)] រូបាសា សទ្ទាសា គន្ធាសា រសាសា ផោដ្ឋព្ពាសា លាភាសា ធនាសា បុត្តាសា ជីវិតាសា ជប្បា បជប្បា អភិជប្បា ជប្បា ជប្បនា ជប្បិតត្តំ លោលុប្បំ លោលុប្បាយនា លោលុប្បាយិតត្តំ បុច្ឆញ្ជិកតា [បុញ្ចិកតា (ស្យា.) បុច្ឆិកតា (សី.)] សាធុកម្យតា អធម្មរាគោ វិសមលោភោ និកន្តិ និកាមនា បត្ថនា បិហនា សម្បត្ថនា កាមតណ្ហា ភវតណ្ហា វិភវតណ្ហា រូបតណ្ហា អរូបតណ្ហា និរោធតណ្ហា រូបតណ្ហា សទ្ទតណ្ហា គន្ធតណ្ហា រសតណ្ហា ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា ធម្មតណ្ហា ឱឃោ យោគោ គន្ថោ ឧបាទានំ អាវរណំ នីវរណំ ឆាទនំ ពន្ធនំ ឧបក្កិលេសោ អនុសយោ បរិយុដ្ឋានំ លតា វេវិច្ឆំ ទុក្ខមូលំ ទុក្ខនិទានំ ទុក្ខប្បភវោ មារបាសោ មារពឡិសំ មារវិសយោ តណ្ហានទី តណ្ហាជាលំ តណ្ហាគទ្ទុលំ តណ្ហាសមុទ្ទោ អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ លោភោ.

១០៦៦. តត្ថ កតមោ ទោសោ? អនត្ថំ មេ អចរីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អដ្ឋានេ វា បន អាឃាតោ ជាយតិ. យោ ឯវរូបោ ចិត្តស្ស អាឃាតោ បដិឃាតោ បដិឃំ បដិវិរោធោ កោបោ បកោបោ សម្បកោបោ ទោសោ បទោសោ សម្បទោសោ ចិត្តស្ស ព្យាបត្តិ មនោបទោសោ កោធោ កុជ្ឈនា កុជ្ឈិតត្តំ ទោសោ ទុស្សនា ទុស្សិតត្តំ ព្យាបត្តិ ព្យាបជ្ជនា ព្យាបជ្ជិតត្តំ វិរោធោ បដិវិរោធោ ចណ្ឌិក្កំ អសុរោបោ អនត្តមនតា ចិត្តស្ស – អយំ វុច្ចតិ ទោសោ.

១០៦៧. តត្ថ កតមោ មោហោ? ទុក្ខេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំ, យំ ឯវរូបំ អញ្ញាណំ អទស្សនំ អនភិសមយោ អននុពោធោ អសម្ពោធោ អប្បដិវេធោ អសំគាហនា អបរិយោគាហនា អសមបេក្ខនា អបច្ចវេក្ខណា អបច្ចក្ខកម្មំ ទុម្មេជ្ឈំ ពាល្យំ អសម្បជញ្ញំ មោហោ បមោហោ សម្មោហោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាលង្គី មោហោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ មោហោ.

ឥមេ តយោ អកុសលហេតូ.

១០៦៨. តត្ថ កតមេ តយោ អព្យាកតហេតូ? កុសលានំ វា ធម្មានំ វិបាកតោ កិរិយាព្យាកតេសុ វា ធម្មេសុ អលោភោ អទោសោ អមោហោ – ឥមេ តយោ អព្យាកតហេតូ.

១០៦៩. តត្ថ កតមេ នវ កាមាវចរហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ នវ កាមាវចរហេតូ.

១០៧០. តត្ថ កតមេ ឆ រូបាវចរហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ ឆ រូបាវចរហេតូ.

១០៧១. តត្ថ កតមេ ឆ អរូបាវចរហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ ឆ អរូបាវចរហេតូ.

១០៧២. តត្ថ កតមេ ឆ អបរិយាបន្នហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ ឆ អបរិយាបន្នហេតូ.

១០៧៣. តត្ថ កតមេ តយោ កុសលហេតូ? អលោភោ, អទោសោ, អមោហោ.

១០៧៤. តត្ថ កតមោ អលោភោ? យោ អលោភោ អលុព្ភនា អលុព្ភិតត្តំ អសារាគោ អសារជ្ជនា អសារជ្ជិតត្តំ អនភិជ្ឈា អលោភោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អលោភោ.

១០៧៥. តត្ថ កតមោ អទោសោ? យោ អទោសោ អទុស្សនា អទុស្សិតត្តំ…បេ… អព្យាបាទោ អព្យាបជ្ជោ អទោសោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អទោសោ.

១០៧៦. តត្ថ កតមោ អមោហោ? ទុក្ខេ ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ, បុព្ពន្តេ ញាណំ, អបរន្តេ ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ញាណំ, យា ឯវរូបា បញ្ញា បជាននា វិចយោ បវិចយោ ធម្មវិចយោ សល្លក្ខណា ឧបលក្ខណា បច្ចុបលក្ខណា បណ្ឌិច្ចំ កោសល្លំ នេបុញ្ញំ វេភព្យា ចិន្តា ឧបបរិក្ខា ភូរី មេធា បរិណាយិកា វិបស្សនា សម្បជញ្ញំ បតោទោ បញ្ញា បញ្ញិន្ទ្រិយំ បញ្ញាពលំ បញ្ញាសត្ថំ បញ្ញាបាសាទោ បញ្ញាអាលោកោ បញ្ញាឱភាសោ បញ្ញាបជ្ជោតោ បញ្ញារតនំ អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ អមោហោ.

ឥមេ តយោ កុសលហេតូ.

១០៧៧. តត្ថ កតមេ តយោ អព្យាកតហេតូ? កុសលានំ ធម្មានំ វិបាកតោ អលោភោ អទោសោ អមោហោ – ឥមេ តយោ អព្យាកតហេតូ. ឥមេ ឆ អបរិយាបន្នហេតូ – ឥមេ ធម្មា ហេតូ.

១០៧៨. កតមេ ធម្មា ន ហេតូ? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា ន ហេតូ.

១០៧៩. កតមេ ធម្មា សហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សហេតុកា.

១០៨០. កតមេ ធម្មា អហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា អហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អហេតុកា.

១០៨១. កតមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា.

១០៨២. កតមេ ធម្មា ហេតុវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា ហេតុវិប្បយុត្តា.

១០៨៣. កតមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច? លោភោ មោហេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច, មោហោ លោភេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច, ទោសោ មោហេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច, មោហោ ទោសេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច; អលោភោ អទោសោ អមោហោ, តេ អញ្ញមញ្ញំ ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច – ឥមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច.

១០៨៤. កតមេ ធម្មា សហេតុកា ចេវ ន ច ហេតូ? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សហេតុកា តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សហេតុកា ចេវ ន ច ហេតូ.

១០៨៥. កតមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច? លោភោ មោហេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច, មោហោ លោភេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច, ទោសោ មោហេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច, មោហោ ទោសេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច; អលោភោ អទោសោ អមោហោ, តេ អញ្ញមញ្ញំ ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច – ឥមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច.

១០៨៦. កតមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា ចេវ ន ច ហេតូ? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា ចេវ ន ច ហេតូ.

១០៨៧. កតមេ ធម្មា ន ហេតូ សហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា ន ហេតូ សហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ន ហេតូ សហេតុកា.

១០៨៨. កតមេ ធម្មា ន ហេតូ អហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា ន ហេតូ អហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា ន ហេតូ អហេតុកា.

ចូឡន្តរទុកំ

១០៨៩. កតមេ ធម្មា សប្បច្ចយា? បញ្ចក្ខន្ធា – រូបក្ខន្ធោ, វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សប្បច្ចយា.

១០៩០. កតមេ ធម្មា អប្បច្ចយា? អសង្ខតា ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អប្បច្ចយា.

១០៩១. កតមេ ធម្មា សង្ខតា? យេវ តេ ធម្មា សប្បច្ចយា, តេវ តេ ធម្មា សង្ខតា.

១០៩២. កតមេ ធម្មា អសង្ខតា? យោ ឯវ សោ ធម្មោ អប្បច្ចយោ, សោ ឯវ សោ ធម្មោ អសង្ខតោ.

១០៩៣. កតមេ ធម្មា សនិទស្សនា? រូបាយតនំ – ឥមេ ធម្មា សនិទស្សនា.

១០៩៤. កតមេ ធម្មា អនិទស្សនា? ចក្ខាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ, វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, យញ្ច រូបំ អនិទស្សនំ អប្បដិឃំ ធម្មាយតនបរិយាបន្នំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនិទស្សនា.

១០៩៥. កតមេ ធម្មា សប្បដិឃា? ចក្ខាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ – ឥមេ ធម្មា សប្បដិឃា.

១០៩៦. កតមេ ធម្មា អប្បដិឃា? វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, យញ្ច រូបំ អនិទស្សនំ អប្បដិឃំ ធម្មាយតនបរិយាបន្នំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អប្បដិឃា.

១០៩៧. កតមេ ធម្មា រូបិនោ? ចត្តារោ ច មហាភូតា ចតុន្នញ្ច មហាភូតានំ ឧបាទាយ រូបំ – ឥមេ ធម្មា រូបិនោ.

១០៩៨. កតមេ ធម្មា អរូបិនោ? វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អរូបិនោ.

១០៩៩. កតមេ ធម្មា លោកិយា? សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា លោកិយា.

១១០០. កតមេ ធម្មា លោកុត្តរា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា លោកុត្តរា.

១១០១. កតមេ ធម្មា កេនចិ វិញ្ញេយ្យា, កេនចិ ន វិញ្ញេយ្យា? យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. ឥមេ ធម្មា កេនចិ វិញ្ញេយ្យា កេនចិ ន វិញ្ញេយ្យា.

អាសវគោច្ឆកំ

១១០២. កតមេ ធម្មា អាសវា? ចត្តារោ អាសវា – កាមាសវោ, ភវាសវោ, ទិដ្ឋាសវោ, អវិជ្ជាសវោ.

១១០៣. តត្ថ កតមោ កាមាសវោ? យោ កាមេសុ កាមច្ឆន្ទោ កាមរាគោ កាមនន្ទី កាមតណ្ហា កាមសិនេហោ កាមបរិឡាហោ កាមមុច្ឆា កាមជ្ឈោសានំ – អយំ វុច្ចតិ កាមាសវោ.

១១០៤. តត្ថ កតមោ ភវាសវោ? យោ ភវេសុ ភវឆន្ទោ [ភវច្ឆន្ទោ (សី. ស្យា.)] ភវរាគោ ភវនន្ទី ភវតណ្ហា ភវសិនេហោ ភវបរិឡាហោ ភវមុច្ឆា ភវជ្ឈោសានំ – អយំ វុច្ចតិ ភវាសវោ.

១១០៥. តត្ថ កតមោ ទិដ្ឋាសវោ? សស្សតោ លោកោតិ វា, អសស្សតោ លោកោតិ វា, អន្តវា លោកោតិ វា, អនន្តវា លោកោតិ វា, តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ វា, អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរន្តិ វា, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា; យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បដិគ្គាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ ទិដ្ឋាសវោ. សព្ពាបិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋាសវោ.

១១០៦. តត្ថ កតមោ អវិជ្ជាសវោ? ទុក្ខេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំः យំ ឯវរូបំ អញ្ញាណំ អទស្សនំ អនភិសមយោ អននុពោធោ អសម្ពោធោ អប្បដិវេធោ អសំគាហនា អបរិយោគាហនា អសមបេក្ខនា អបច្ចវេក្ខណា អបច្ចក្ខកម្មំ ទុម្មេជ្ឈំ ពាល្យំ អសម្បជញ្ញំ មោហោ បមោហោ សម្មោហោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាលង្គី មោហោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អវិជ្ជាសវោ.

ឥមេ ធម្មា អាសវា.

១១០៧. កតមេ ធម្មា នោ អាសវា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នោ អាសវា.

១១០៨. កតមេ ធម្មា សាសវា? កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សាសវា.

១១០៩. កតមេ ធម្មា អនាសវា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនាសវា.

១១១០. កតមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា.

១១១១. កតមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា.

១១១២. កតមេ ធម្មា អាសវា ចេវ សាសវា ច? តេយេវ អាសវា អាសវា ចេវ សាសវា ច.

១១១៣. កតមេ ធម្មា សាសវា ចេវ នោ ច អាសវា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សាសវា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សាសវា ចេវ នោ ច អាសវា.

១១១៤. កតមេ ធម្មា អាសវា ចេវ អាសវសម្បយុត្តា ច? កាមាសវោ អវិជ្ជាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, អវិជ្ជាសវោ កាមាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, ភវាសវោ អវិជ្ជាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, អវិជ្ជាសវោ ភវាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, ទិដ្ឋាសវោ អវិជ្ជាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, អវិជ្ជាសវោ ទិដ្ឋាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច – ឥមេ ធម្មា អាសវា ចេវ អាសវសម្បយុត្តា ច.

១១១៥. កតមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច អាសវា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច អាសវា.

១១១៦. កតមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា.

១១១៧. កតមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា អនាសវា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា អនាសវា.

និក្ខេបកណ្ឌេ បឋមភាណវារោ.

សំយោជនគោច្ឆកំ

១១១៨. កតមេ ធម្មា សំយោជនា? ទស សំយោជនានិ – កាមរាគសំយោជនំ, បដិឃសំយោជនំ, មានសំយោជនំ, ទិដ្ឋិសំយោជនំ, វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ, សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនំ, ភវរាគសំយោជនំ, ឥស្សាសំយោជនំ, មច្ឆរិយសំយោជនំ, អវិជ្ជាសំយោជនំ.

១១១៩. តត្ថ កតមំ កាមរាគសំយោជនំ? យោ កាមេសុ កាមច្ឆន្ទោ កាមរាគោ កាមនន្ទី កាមតណ្ហា កាមសិនេហោ កាមបរិឡាហោ កាមមុច្ឆា កាមជ្ឈោសានំ – ឥទំ វុច្ចតិ កាមរាគសំយោជនំ.

១១២០. តត្ថ កតមំ បដិឃសំយោជនំ? អនត្ថំ មេ អចរីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អដ្ឋានេ វា បន អាឃាតោ ជាយតិ. យោ ឯវរូបោ ចិត្តស្ស អាឃាតោ បដិឃាតោ បដិឃំ បដិវិរោធោ កោបោ បកោបោ សម្បកោបោ ទោសោ បទោសោ សម្បទោសោ ចិត្តស្ស ព្យាបត្តិ មនោបទោសោ កោធោ កុជ្ឈនា កុជ្ឈិតត្តំ ទោសោ ទុស្សនា ទុស្សិតត្តំ ព្យាបត្តិ ព្យាបជ្ជនា ព្យាបជ្ជិតត្តំ វិរោធោ បដិវិរោធោ ចណ្ឌិក្កំ អសុរោបោ អនត្តមនតា ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ បដិឃសំយោជនំ.

១១២១. តត្ថ កតមំ មានសំយោជនំ? សេយ្យោហមស្មីតិ មានោ, សទិសោហមស្មីតិ មានោ, ហីនោហមស្មីតិ មានោ. យោ ឯវរូបោ មានោ មញ្ញនា មញ្ញិតត្តំ ឧន្នតិ ឧន្នមោ [ឧណ្ណតិ ឧណ្ណាមោ (ស្យា.)] ធជោ សម្បគ្គាហោ កេតុកម្យតា ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ មានសំយោជនំ.

១១២២. តត្ថ កតមំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ? សស្សតោ លោកោតិ វា, អសស្សតោ លោកោតិ វា, អន្តវា លោកោតិ វា, អនន្តវា លោកោតិ វា, តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ វា, អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរន្តិ វា, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា; យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បដិគ្គាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – ឥទំ វុច្ចតិ ទិដ្ឋិសំយោជនំ. ឋបេត្វា សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនំ សព្ពាបិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិសំយោជនំ.

១១២៣. តត្ថ កតមំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ? សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, ធម្មេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, សង្ឃេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, សិក្ខាយ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, បុព្ពន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, អបរន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, បុព្ពន្តាបរន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិः យា ឯវរូបា កង្ខា កង្ខាយនា កង្ខាយិតត្តំ វិមតិ វិចិកិច្ឆា ទ្វេឡ្ហកំ ទ្វេធាបថោ សំសយោ អនេកំសគ្គាហោ អាសប្បនា បរិសប្បនា អបរិយោគាហនា ថម្ភិតត្តំ ចិត្តស្ស មនោវិលេខោ – ឥទំ វុច្ចតិ វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ.

១១២៤. តត្ថ កតមំ សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនំ? ឥតោ ពហិទ្ធា សមណព្រាហ្មណានំ សីលេន សុទ្ធិ វតេន សុទ្ធិ សីលព្ពតេន សុទ្ធីតិ; យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បតិដ្ឋាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – ឥទំ វុច្ចតិ សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនំ.

១១២៥. តត្ថ កតមំ ភវរាគសំយោជនំ? យោ ភវេសុ ភវឆន្ទោ ភវរាគោ ភវនន្ទី ភវតណ្ហា ភវសិនេហោ ភវបរិឡាហោ ភវមុច្ឆា ភវជ្ឈោសានំ – ឥទំ វុច្ចតិ ភវរាគសំយោជនំ.

១១២៦. តត្ថ កតមំ ឥស្សាសំយោជនំ? យា បរលាភសក្ការគរុការមាននវន្ទនបូជនាសុ ឥស្សា ឥស្សាយនា ឥស្សាយិតត្តំ ឧសូយា ឧសូយនា ឧសូយិតត្តំ [ឧស្សុយា ឧស្សុយនា ឧស្សុយិតត្តំ (ក.)] – ឥទំ វុច្ចតិ ឥស្សាសំយោជនំ.

១១២៧. តត្ថ កតមំ មច្ឆរិយសំយោជនំ? បញ្ច មច្ឆរិយានិ – អាវាសមច្ឆរិយំ, កុលមច្ឆរិយំ, លាភមច្ឆរិយំ, វណ្ណមច្ឆរិយំ, ធម្មមច្ឆរិយំ. យំ ឯវរូបំ មច្ឆេរំ មច្ឆរាយនា មច្ឆរាយិតត្តំ វេវិច្ឆំ កទរិយំ កដុកញ្ចុកតា អគ្គហិតត្តំ ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ មច្ឆរិយសំយោជនំ.

១១២៨. តត្ថ កតមំ អវិជ្ជាសំយោជនំ? ទុក្ខេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំः យំ ឯវរូបំ អញ្ញាណំ អទស្សនំ អនភិសមយោ អននុពោធោ អសម្ពោធោ អប្បដិវេធោ អសំគាហនា អបរិយោគាហនា អសមបេក្ខនា អបច្ចវេក្ខណា អបច្ចក្ខកម្មំ ទុម្មេជ្ឈំ ពាល្យំ អសម្បជញ្ញំ មោហោ បមោហោ សម្មោហោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាលង្គី មោហោ អកុសលមូលំ – ឥទំ វុច្ចតិ អវិជ្ជាសំយោជនំ.

ឥមេ ធម្មា សំយោជនា.

១១២៩. កតមេ ធម្មា នោ សំយោជនា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នោ សំយោជនា.

១១៣០. កតមេ ធម្មា សំយោជនិយា? សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនិយា.

១១៣១. កតមេ ធម្មា អសំយោជនិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អសំយោជនិយា.

១១៣២. កតមេ ធម្មា សំយោជនសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនសម្បយុត្តា.

១១៣៣. កតមេ ធម្មា សំយោជនវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនវិប្បយុត្តា.

១១៣៤. កតមេ ធម្មា សំយោជនា ចេវ សំយោជនិយា ច? តានេវ សំយោជនានិ សំយោជនា ចេវ សំយោជនិយា ច.

១១៣៥. កតមេ ធម្មា សំយោជនិយា ចេវ នោ ច សំយោជនា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សំយោជនិយា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនិយា ចេវ នោ ច សំយោជនា.

១១៣៦. កតមេ ធម្មា សំយោជនា ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តា ច? កាមរាគសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ កាមរាគសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, បដិឃសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ បដិឃសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, មានសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ មានសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, ទិដ្ឋិសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ ទិដ្ឋិសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ វិចិកិច្ឆាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, ភវរាគសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ ភវរាគសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, ឥស្សាសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ ឥស្សាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, មច្ឆរិយសំយោជនំ អវិជ្ជាសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជាសំយោជនំ មច្ឆរិយសំយោជនេន សំយោជនញ្ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តញ្ច – ឥមេ ធម្មា សំយោជនា ចេវ សំយោជនសម្បយុត្តា ច.

១១៣៧. កតមេ ធម្មា សំយោជនសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច សំយោជនា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច សំយោជនា.

១១៣៨. កតមេ ធម្មា សំយោជនវិប្បយុត្តា សំយោជនិយា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនវិប្បយុត្តា សំយោជនិយា.

១១៣៩. កតមេ ធម្មា សំយោជនវិប្បយុត្តា អសំយោជនិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា សំយោជនវិប្បយុត្តា អសំយោជនិយា.

គន្ថគោច្ឆកំ

១១៤០. កតមេ ធម្មា គន្ថា? ចត្តារោ គន្ថា – អភិជ្ឈា កាយគន្ថោ, ព្យាបាទោ កាយគន្ថោ, សីលព្ពតបរាមាសោ កាយគន្ថោ, ឥទំ សច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ.

១១៤១. តត្ថ កតមោ អភិជ្ឈា កាយគន្ថោ? យោ រាគោ សារាគោ អនុនយោ អនុរោធោ នន្ទី នន្ទីរាគោ ចិត្តស្ស សារាគោ ឥច្ឆា មុច្ឆា អជ្ឈោសានំ គេធោ បលិគេធោ សង្គោ បង្កោ ឯជា មាយា ជនិកា សញ្ជននី សិព្ពិនី ជាលិនី សរិតា វិសត្តិកា សុត្តំ វិសដា អាយូហិនី ទុតិយា បណិធិ ភវនេត្តិ វនំ វនថោ សន្ថវោ សិនេហោ អបេក្ខា បដិពន្ធុ អាសា អាសិសនា អាសិសិតត្តំ រូបាសា សទ្ទាសា គន្ធាសា រសាសា ផោដ្ឋព្ពាសា លាភាសា ធនាសា បុត្តាសា ជីវិតាសា ជប្បា បជប្បា អភិជប្បា ជប្បា ជប្បនា ជប្បិតត្តំ លោលុប្បំ លោលុប្បាយនា លោលុប្បាយិតត្តំ បុច្ឆញ្ជិកតា សាធុកម្យតា អធម្មរាគោ វិសមលោភោ និកន្តិ និកាមនា បត្ថនា បិហនា សម្បត្ថនា កាមតណ្ហា ភវតណ្ហា វិភវតណ្ហា រូបតណ្ហា អរូបតណ្ហា និរោធតណ្ហា រូបតណ្ហា សទ្ទតណ្ហា គន្ធតណ្ហា រសតណ្ហា ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា ធម្មតណ្ហា ឱឃោ យោគោ គន្ថោ ឧបាទានំ អាវរណំ នីវរណំ ឆាទនំ ពន្ធនំ ឧបក្កិលេសោ អនុសយោ បរិយុដ្ឋានំ លតា វេវិច្ឆំ ទុក្ខមូលំ ទុក្ខនិទានំ ទុក្ខប្បភវោ មារបាសោ មារពឡិសំ មារវិសយោ តណ្ហានទី តណ្ហាជាលំ តណ្ហាគទ្ទុលំ តណ្ហាសមុទ្ទោ អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អភិជ្ឈា កាយគន្ថោ.

១១៤២. តត្ថ កតមោ ព្យាបាទោ កាយគន្ថោ? អនត្ថំ មេ អចរី តិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អដ្ឋានេ វា បន អាឃាតោ ជាយតិ. យោ ឯវរូបោ ចិត្តស្ស អាឃាតោ បដិឃាតោ បដិឃំ បដិវិរោធោ កោបោ បកោបោ សម្បកោបោ ទោសោ បទោសោ សម្បទោសោ ចិត្តស្ស ព្យាបត្តិ មនោបទោសោ កោធោ កុជ្ឈនា កុជ្ឈិតត្តំ ទោសោ ទុស្សនា ទុស្សិតត្តំ ព្យាបត្តិ ព្យាបជ្ជនា ព្យាបជ្ជិតត្តំ វិរោធោ បដិវិរោធោ ចណ្ឌិក្កំ អសុរោបោ អនត្តមនតា ចិត្តស្ស – អយំ វុច្ចតិ ព្យាបាទោ កាយគន្ថោ.

១១៤៣. តត្ថ កតមោ សីលព្ពតបរាមាសោ កាយគន្ថោ? ឥតោ ពហិទ្ធា សមណព្រាហ្មណានំ សីលេន សុទ្ធិ, វតេន សុទ្ធិ, សីលព្ពតេន សុទ្ធីតិः យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បតិដ្ឋាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ សីលព្ពតបរាមាសោ កាយគន្ថោ.

១១៤៤. តត្ថ កតមោ ឥទំសច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ? សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; អសស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; អន្តវា លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; អនន្តវា លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; តំ ជីវំ តំ សរីរំ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរំ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វា; នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ វាः យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បតិដ្ឋាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ ឥទំសច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ. ឋបេត្វា សីលព្ពតបរាមាសំ កាយគន្ថំ សព្ពាបិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ឥទំសច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ.

ឥមេ ធម្មា គន្ថា.

១១៤៥. កតមេ ធម្មា នោ គន្ថា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នោ គន្ថា.

១១៤៦. កតមេ ធម្មា គន្ថនិយា? សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា គន្ថនិយា.

១១៤៧. កតមេ ធម្មា អគន្ថនិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អគន្ថនិយា.

១១៤៨. កតមេ ធម្មា គន្ថសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា គន្ថសម្បយុត្តា.

១១៤៩. កតមេ ធម្មា គន្ថវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា គន្ថវិប្បយុត្តា.

១១៥០. កតមេ ធម្មា គន្ថា ចេវ គន្ថនិយា ច? តេវ គន្ថា គន្ថា ចេវ គន្ថនិយា ច.

១១៥១. កតមេ ធម្មា គន្ថនិយា ចេវ នោ ច គន្ថា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា គន្ថនិយា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា គន្ថនិយា ចេវ នោ ច គន្ថា.

១១៥២. កតមេ ធម្មា គន្ថា ចេវ គន្ថសម្បយុត្តា ច? សីលព្ពតបរាមាសោ កាយគន្ថោ អភិជ្ឈាកាយគន្ថេន គន្ថោ ចេវ គន្ថសម្បយុត្តោ ច, អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ សីលព្ពតបរាមាសេន កាយគន្ថេន គន្ថោ ចេវ គន្ថសម្បយុត្តោ ច, ឥទំសច្ចាភិនិវេសោ កាយគន្ថោ អភិជ្ឈាកាយគន្ថេន គន្ថោ ចេវ គន្ថសម្បយុត្តោ ច, អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ ឥទំសច្ចាភិនិវេសេន កាយគន្ថេន គន្ថោ ចេវ គន្ថសម្បយុត្តោ ច – ឥមេ ធម្មា គន្ថា ចេវ គន្ថសម្បយុត្តា ច.

១១៥៣. កតមេ ធម្មា គន្ថសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច គន្ថា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា គន្ថសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច គន្ថា.

១១៥៤. កតមេ ធម្មា គន្ថវិប្បយុត្តា គន្ថនិយា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា គន្ថវិប្បយុត្តា គន្ថនិយា.

១១៥៥. កតមេ ធម្មា គន្ថវិប្បយុត្តា អគន្ថនិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា គន្ថវិប្បយុត្តា អគន្ថនិយា.

ឱឃគោច្ឆកំ

១១៥៦. កតមេ ធម្មា ឱឃា? ចត្តារោ ឱឃា…បេ… ឥមេ ធម្មា ឱឃវិប្បយុត្តា ឱឃនិយា.

យោគគោច្ឆកំ

១១៥៧. កតមេ ធម្មា យោគា? ចត្តារោ យោគា…បេ… ឥមេ ធម្មា យោគវិប្បយុត្តា យោគនិយា.

នីវរណគោច្ឆកំ

១១៥៨. កតមេ ធម្មា នីវរណា? ឆ នីវរណា [នីវរណានិ (ស្យា.)] – កាមច្ឆន្ទនីវរណំ, ព្យាបាទនីវរណំ, ថិនមិទ្ធនីវរណំ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ, វិចិកិច្ឆានីវរណំ, អវិជ្ជានីវរណំ.

១១៥៩. តត្ថ កតមំ កាមច្ឆន្ទនីវរណំ? យោ កាមេសុ កាមច្ឆន្ទោ កាមរាគោ កាមនន្ទី កាមតណ្ហា កាមសិនេហោ កាមបរិឡាហោ កាមមុច្ឆា កាមជ្ឈោសានំ – ឥទំ វុច្ចតិ កាមច្ឆន្ទនីវរណំ.

១១៦០. តត្ថ កតមំ ព្យាបាទនីវរណំ? អនត្ថំ មេ អចរីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ; អនត្ថំ មេ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ; បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អដ្ឋានេ វា បន អាឃាតោ ជាយតិ. យោ ឯវរូបោ ចិត្តស្ស អាឃាតោ បដិឃាតោ បដិឃំ បដិវិរោធោ កោបោ បកោបោ សម្បកោបោ ទោសោ បទោសោ សម្បទោសោ ចិត្តស្ស ព្យាបត្តិ មនោបទោសោ កោធោ កុជ្ឈនា កុជ្ឈិតត្តំ ទោសោ ទុស្សនា ទុស្សិតត្តំ ព្យាបត្តិ ព្យាបជ្ជនា ព្យាបជ្ជិតត្តំ វិរោធោ បដិវិរោធោ ចណ្ឌិក្កំ អសុរោបោ អនត្តមនតា ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ ព្យាបាទនីវរណំ.

១១៦១. តត្ថ កតមំ ថិនមិទ្ធនីវរណំ? អត្ថិ ថិនំ, អត្ថិ មិទ្ធំ.

១១៦២. តត្ថ កតមំ ថិនំ? យា ចិត្តស្ស អកល្លតា អកម្មញ្ញតា ឱលីយនា សល្លីយនា លីនំ លីយនា លីយិតត្តំ ថិនំ ថិយនា ថិយិតត្តំ ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ ថិនំ.

១១៦៣. តត្ថ កតមំ មិទ្ធំ? យា កាយស្ស អកល្លតា អកម្មញ្ញតា ឱនាហោ បរិយោនាហោ អន្តោសមោរោធោ មិទ្ធំ សោប្បំ បចលាយិកា សោប្បំ សុបនា សុបិតត្តំ – ឥទំ វុច្ចតិ មិទ្ធំ. ឥតិ ឥទញ្ច ថិនំ, ឥទញ្ច មិទ្ធំ – ឥទំ វុច្ចតិ ថិនមិទ្ធនីវរណំ.

១១៦៤. តត្ថ កតមំ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ? អត្ថិ ឧទ្ធច្ចំ, អត្ថិ កុក្កុច្ចំ.

១១៦៥. តត្ថ កតមំ ឧទ្ធច្ចំ? យំ ចិត្តស្ស ឧទ្ធច្ចំ អវូបសមោ ចេតសោ វិក្ខេបោ ភន្តត្តំ ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ ឧទ្ធច្ចំ.

១១៦៦. តត្ថ កតមំ កុក្កុច្ចំ? អកប្បិយេ កប្បិយសញ្ញិតា, កប្បិយេ អកប្បិយសញ្ញិតា, អវជ្ជេ វជ្ជសញ្ញិតា, វជ្ជេ អវជ្ជសញ្ញិតា. យំ ឯវរូបំ កុក្កុច្ចំ កុក្កុច្ចាយនា កុក្កុច្ចាយិតត្តំ ចេតសោ វិប្បដិសារោ មនោវិលេខោ – ឥទំ វុច្ចតិ កុក្កុច្ចំ. ឥតិ ឥទញ្ច ឧទ្ធច្ចំ, ឥទញ្ច កុក្កុច្ចំ – ឥទំ វុច្ចតិ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ.

១១៦៧. តត្ថ កតមំ វិចិកិច្ឆានីវរណំ? សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, ធម្មេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, សង្ឃេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, សិក្ខាយ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, បុព្ពន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, អបរន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, បុព្ពន្តាបរន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ. យា ឯវរូបា កង្ខា កង្ខាយនា កង្ខាយិតត្តំ វិមតិ វិចិកិច្ឆា ទ្វេឡ្ហកំ ទ្វេធាបថោ សំសយោ អនេកំសគ្គាហោ អាសប្បនា បរិសប្បនា អបរិយោគាហនា ថម្ភិតត្តំ ចិត្តស្ស មនោវិលេខោ – ឥទំ វុច្ចតិ វិចិកិច្ឆានីវរណំ.

១១៦៨. តត្ថ កតមំ អវិជ្ជានីវរណំ? ទុក្ខេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំः យំ ឯវរូបំ អញ្ញាណំ អទស្សនំ អនភិសមយោ អននុពោធោ អសម្ពោធោ អប្បដិវេធោ អសំគាហនា អបរិយោគាហនា អសមបេក្ខនា អបច្ចវេក្ខណា អបច្ចក្ខកម្មំ ទុម្មេជ្ឈំ ពាល្យំ អសម្បជញ្ញំ មោហោ បមោហោ សម្មោហោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាលង្គី មោហោ អកុសលមូលំ – ឥទំ វុច្ចតិ អវិជ្ជានីវរណំ.

ឥមេ ធម្មា នីវរណា.

១១៦៩. កតមេ ធម្មា នោ នីវរណា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នោ នីវរណា.

១១៧០. កតមេ ធម្មា នីវរណិយា? សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា នីវរណិយា.

១១៧១. កតមេ ធម្មា អនីវរណិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនីវរណិយា.

១១៧២. កតមេ ធម្មា នីវរណសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា នីវរណសម្បយុត្តា.

១១៧៣. កតមេ ធម្មា នីវរណវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នីវរណវិប្បយុត្តា.

១១៧៤. កតមេ ធម្មា នីវរណា ចេវ នីវរណិយា ច? តានេវ នីវរណានិ នីវរណា ចេវ នីវរណិយា ច.

១១៧៥. កតមេ ធម្មា នីវរណិយា ចេវ នោ ច នីវរណា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា នីវរណិយា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា នីវរណិយា ចេវ នោ ច នីវរណា.

១១៧៦. កតមេ ធម្មា នីវរណា ចេវ នីវរណសម្បយុត្តា ច? កាមច្ឆន្ទនីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ កាមច្ឆន្ទនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ព្យាបាទនីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ ព្យាបាទនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ថិនមិទ្ធនីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ ថិនមិទ្ធនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, កុក្កុច្ចនីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ កុក្កុច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, វិចិកិច្ឆានីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ វិចិកិច្ឆានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, កាមច្ឆន្ទនីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ កាមច្ឆន្ទនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ព្យាបាទនីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ ព្យាបាទនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ថិនមិទ្ធនីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ ថិនមិទ្ធនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, កុក្កុច្ចនីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ កុក្កុច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, វិចិកិច្ឆានីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ វិចិកិច្ឆានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, អវិជ្ជានីវរណំ ឧទ្ធច្ចនីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច, ឧទ្ធច្ចនីវរណំ អវិជ្ជានីវរណេន នីវរណញ្ចេវ នីវរណសម្បយុត្តញ្ច – ឥមេ ធម្មា នីវរណា ចេវ នីវរណសម្បយុត្តា ច.

១១៧៧. កតមេ ធម្មា នីវរណសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច នីវរណា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា នីវរណសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច នីវរណា.

១១៧៨. កតមេ ធម្មា នីវរណវិប្បយុត្តា នីវរណិយា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា សាសវា កុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា នីវរណវិប្បយុត្តា នីវរណិយា.

១១៧៩. កតមេ ធម្មា នីវរណវិប្បយុត្តា អនីវរណិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នីវរណវិប្បយុត្តា អនីវរណិយា.

បរាមាសគោច្ឆកំ

១១៨០. កតមេ ធម្មា បរាមាសា? ទិដ្ឋិបរាមាសោ.

១១៨១. តត្ថ កតមោ ទិដ្ឋិបរាមាសោ? សស្សតោ លោកោតិ វា, អសស្សតោ លោកោតិ វា, អន្តវា លោកោតិ វា, អនន្តវា លោកោតិ វា, តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ វា, អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរន្តិ វា, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វាः យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បតិដ្ឋាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ ទិដ្ឋិបរាមាសោ. សព្ពាបិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិបរាមាសោ.

ឥមេ ធម្មា បរាមាសា.

១១៨២. កតមេ ធម្មា នោ បរាមាសា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នោ បរាមាសា.

១១៨៣. កតមេ ធម្មា បរាមដ្ឋា? សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា បរាមដ្ឋា.

១១៨៤. កតមេ ធម្មា អបរាមដ្ឋា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អបរាមដ្ឋា.

១១៨៥. កតមេ ធម្មា បរាមាសសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា បរាមាសសម្បយុត្តា.

១១៨៦. កតមេ ធម្មា បរាមាសវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា បរាមាសវិប្បយុត្តា.

១១៨៧. កតមេ ធម្មា បរាមាសា ចេវ បរាមដ្ឋា ច? ស្វេវ បរាមាសោ បរាមាសោ ចេវ បរាមដ្ឋោ ច.

១១៨៨. កតមេ ធម្មា បរាមដ្ឋា ចេវ នោ ច បរាមាសា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា បរាមដ្ឋា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា បរាមដ្ឋា ចេវ នោ ច បរាមាសា.

១១៨៩. កតមេ ធម្មា បរាមាសវិប្បយុត្តា បរាមដ្ឋា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា បរាមាសវិប្បយុត្តា បរាមដ្ឋា.