៣. និក្ខេបកណ្ឌំ

តិកនិក្ខេបំ

៩៨៥. កតមេ ធម្មា កុសលា? តីណិ កុសលមូលានិ – អលោភោ, អទោសោ, អមោហោ; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា កុសលា.

៩៨៦. កតមេ ធម្មា អកុសលា? តីណិ អកុសលមូលានិ – លោភោ, ទោសោ, មោហោ; តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា អកុសលា.

៩៨៧. កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា.

៩៨៨. កតមេ ធម្មា សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា? សុខភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, សុខំ វេទនំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា.

៩៨៩. កតមេ ធម្មា ទុក្ខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា? ទុក្ខភូមិយំ កាមាវចរេ, ទុក្ខំ វេទនំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ទុក្ខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា.

៩៩០. កតមេ ធម្មា អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា? អទុក្ខមសុខភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អរូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, អទុក្ខមសុខំ វេទនំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា.

៩៩១. កតមេ ធម្មា វិបាកា? កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា វិបាកា.

៩៩២. កតមេ ធម្មា វិបាកធម្មធម្មា? កុសលាកុសលា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា វិបាកធម្មធម្មា.

៩៩៣. កតមេ ធម្មា នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មា? យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មា.

៩៩៤. កតមេ ធម្មា ឧបាទិណ្ណុបាទានិយា? សាសវា កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; យញ្ច រូបំ កម្មស្ស កតត្តា – ឥមេ ធម្មា ឧបាទិណ្ណុបាទានិយា.

៩៩៥. កតមេ ធម្មា អនុបាទិណ្ណុបាទានិយា? សាសវា កុសលាកុសលា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា; យញ្ច រូបំ ន កម្មស្ស កតត្តា – ឥមេ ធម្មា អនុបាទិណ្ណុបាទានិយា.

៩៩៦. កតមេ ធម្មា អនុបាទិណ្ណអនុបាទានិយា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនុបាទិណ្ណអនុបាទានិយា.

៩៩៧. កតមេ ធម្មា សំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកា? តីណិ អកុសលមូលានិ – លោភោ, ទោសោ, មោហោ; តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា សំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកា.

៩៩៨. កតមេ ធម្មា អសំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកា? សាសវា កុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ, វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អសំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកា.

៩៩៩. កតមេ ធម្មា អសំកិលិដ្ឋអសំកិលេសិកា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អសំកិលិដ្ឋអសំកិលេសិកា.

១០០០. កតមេ ធម្មា សវិតក្កសវិចារា? សវិតក្កសវិចារភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, វិតក្កវិចារេ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សវិតក្កសវិចារា.

១០០១. កតមេ ធម្មា អវិតក្កវិចារមត្តា? អវិតក្កវិចារមត្តភូមិយំ រូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, វិចារំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អវិតក្កវិចារមត្តា.

១០០២. កតមេ ធម្មា អវិតក្កអវិចារា? អវិតក្កអវិចារភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អរូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អវិតក្កអវិចារា.

១០០៣. កតមេ ធម្មា បីតិសហគតា? បីតិភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, បីតិំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា បីតិសហគតា.

១០០៤. កតមេ ធម្មា សុខសហគតា? សុខភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, សុខំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សុខសហគតា.

១០០៥. កតមេ ធម្មា ឧបេក្ខាសហគតា? ឧបេក្ខាភូមិយំ កាមាវចរេ, រូបាវចរេ, អរូបាវចរេ, អបរិយាបន្នេ, ឧបេក្ខំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ឧបេក្ខាសហគតា.

១០០៦. កតមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពា? តីណិ សំយោជនានិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ.

១០០៧. តត្ថ កតមា សក្កាយទិដ្ឋិ? ឥធ អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ អរិយានំ អទស្សាវី អរិយធម្មស្ស អកោវិទោ អរិយធម្មេ អវិនីតោ សប្បុរិសានំ អទស្សាវី សប្បុរិសធម្មស្ស អកោវិទោ សប្បុរិសធម្មេ អវិនីតោ រូបំ អត្តតោ សមនុបស្សតិ, រូបវន្តំ វា អត្តានំ, អត្តនិ វា រូបំ, រូបស្មិំ វា អត្តានំ. វេទនំ អត្តតោ សមនុបស្សតិ, វេទនាវន្តំ វា អត្តានំ, អត្តនិ វា វេទនំ, វេទនាយ វា អត្តានំ. សញ្ញំ អត្តតោ សមនុបស្សតិ, សញ្ញាវន្តំ វា អត្តានំ, អត្តនិ វា សញ្ញំ, សញ្ញាយ វា អត្តានំ. សង្ខារេ អត្តតោ សមនុបស្សតិ, សង្ខារវន្តំ វា អត្តានំ, អត្តនិ វា សង្ខារេ, សង្ខារេសុ វា អត្តានំ. វិញ្ញាណំ អត្តតោ សមនុបស្សតិ, វិញ្ញាណវន្តំ វា អត្តានំ, អត្តនិ វា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណស្មិំ វា អត្តានំ. យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ [ទិដ្ឋិវិសូកាយិតំ (សី.)] ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បដិគ្គាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ សក្កាយទិដ្ឋិ.

១០០៨. តត្ថ កតមា វិចិកិច្ឆា? សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, ធម្មេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, សង្ឃេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, សិក្ខាយ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, បុព្ពន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, អបរន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, បុព្ពន្តាបរន្តេ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ. យា ឯវរូបា កង្ខា កង្ខាយនា កង្ខាយិតត្តំ វិមតិ វិចិកិច្ឆា ទ្វេឡ្ហកំ ទ្វេធាបថោ សំសយោ អនេកំសគ្គាហោ អាសប្បនា បរិសប្បនា អបរិយោគាហនា ថម្ភិតត្តំ ចិត្តស្ស មនោវិលេខោ – អយំ វុច្ចតិ វិចិកិច្ឆា.

១០០៩. តត្ថ កតមោ សីលព្ពតបរាមាសោ? ឥតោ ពហិទ្ធា សមណព្រាហ្មណានំ ‘សីលេន សុទ្ធិ, វតេន សុទ្ធិ, សីលព្ពតេន សុទ្ធី’តិ យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បដិគ្គាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ សីលព្ពតបរាមាសោ.

១០១០. ឥមានិ តីណិ សំយោជនានិ; តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ វចីកម្មំ មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពា.

១០១១. កតមេ ធម្មា ភាវនាយ បហាតព្ពា? អវសេសោ លោភោ, ទោសោ, មោហោ; តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា ភាវនាយ បហាតព្ពា.

១០១២. កតមេ ធម្មា នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពា? កុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពា.

១០១៣. កតមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពហេតុកា? តីណិ សំយោជនានិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ.

១០១៤. តត្ថ កតមា សក្កាយទិដ្ឋិ…បេ… អយំ វុច្ចតិ សក្កាយទិដ្ឋិ.

១០១៥. តត្ថ កតមា វិចិកិច្ឆា…បេ… អយំ វុច្ចតិ វិចិកិច្ឆា.

១០១៦. តត្ថ កតមោ សីលព្ពតបរាមាសោ…បេ… អយំ វុច្ចតិ សីលព្ពតបរាមាសោ.

១០១៧. ឥមានិ តីណិ សំយោជនានិ; តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពហេតុកា. តីណិ សំយោជនានិ – សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ – ឥមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពា. តទេកដ្ឋោ លោភោ, ទោសោ, មោហោ – ឥមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពហេតូ. តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា ទស្សនេន បហាតព្ពហេតុកា.

១០១៨. កតមេ ធម្មា ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា? អវសេសោ លោភោ, ទោសោ, មោហោ – ឥមេ ធម្មា ភាវនាយ បហាតព្ពហេតូ. តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា.

១០១៩. កតមេ ធម្មា នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា.

១០២០. កតមេ ធម្មា អាចយគាមិនោ? សាសវា កុសលាកុសលា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាចយគាមិនោ.

១០២១. កតមេ ធម្មា អបចយគាមិនោ? ចត្តារោ មគ្គា អបរិយាបន្នា – ឥមេ ធម្មា អបចយគាមិនោ.

១០២២. កតមេ ធម្មា នេវ អាចយគាមិ ន អបចយគាមិនោ? កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នេវ អាចយគាមិ ន អបចយគាមិនោ.

១០២៣. កតមេ ធម្មា សេក្ខា? ចត្តារោ មគ្គា អបរិយាបន្នា, ហេដ្ឋិមានិ ច តីណិ សាមញ្ញផលានិ – ឥមេ ធម្មា សេក្ខា.

១០២៤. កតមេ ធម្មា អសេក្ខា? ឧបរិដ្ឋិមំ [ឧបរិមំ (ស្យា.)] អរហត្តផលំ – ឥមេ ធម្មា អសេក្ខា.

១០២៥. កតមេ ធម្មា នេវសេក្ខនាសេក្ខា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នេវសេក្ខនាសេក្ខា.

១០២៦. កតមេ ធម្មា បរិត្តា? សព្ពេវ កាមាវចរា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា បរិត្តា.

១០២៧. កតមេ ធម្មា មហគ្គតា? រូបាវចរា, អរូបាវចរា, កុសលាព្យាកតា ធម្មា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា មហគ្គតា.

១០២៨. កតមេ ធម្មា អប្បមាណា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អប្បមាណា.

១០២៩. កតមេ ធម្មា បរិត្តារម្មណា? បរិត្តេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា បរិត្តារម្មណា.

១០៣០. កតមេ ធម្មា មហគ្គតារម្មណា? មហគ្គតេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា មហគ្គតារម្មណា.

១០៣១. កតមេ ធម្មា អប្បមាណារម្មណា? អប្បមាណេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា អប្បមាណារម្មណា.

១០៣២. កតមេ ធម្មា ហីនា? តីណិ អកុសលមូលានិ – លោភោ, ទោសោ, មោហោ; តទេកដ្ឋា ច កិលេសា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; តំសមុដ្ឋានំ កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, មនោកម្មំ – ឥមេ ធម្មា ហីនា.

១០៣៣. កតមេ ធម្មា មជ្ឈិមា? សាសវា កុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា មជ្ឈិមា.

១០៣៤. កតមេ ធម្មា បណីតា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា បណីតា.

១០៣៥. កតមេ ធម្មា មិច្ឆត្តនិយតា? បញ្ច កម្មានិ អានន្តរិកានិ, យា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិនិយតា – ឥមេ ធម្មា មិច្ឆត្តនិយតា.

១០៣៦. កតមេ ធម្មា សម្មត្តនិយតា? ចត្តារោ មគ្គា អបរិយាបន្នា – ឥមេ ធម្មា សម្មត្តនិយតា.

១០៣៧. កតមេ ធម្មា អនិយតា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនិយតា.

១០៣៨. កតមេ ធម្មា មគ្គារម្មណា? អរិយមគ្គំ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា មគ្គារម្មណា.

១០៣៩. កតមេ ធម្មា មគ្គហេតុកា? អរិយមគ្គសមង្គិស្ស មគ្គង្គានិ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា មគ្គហេតុកា. អរិយមគ្គសមង្គិស្ស សម្មាទិដ្ឋិ មគ្គោ ចេវ ហេតុ ច, សម្មាទិដ្ឋិំ ឋបេត្វា, តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា មគ្គហេតុកា. អរិយមគ្គសមង្គិស្ស អលោភោ, អទោសោ, អមោហោ – ឥមេ ធម្មា មគ្គហេតូ. តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា មគ្គហេតុកា.

១០៤០. កតមេ ធម្មា មគ្គាធិបតិនោ? អរិយមគ្គំ អធិបតិំ ករិត្វា យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា មគ្គាធិបតិនោ. អរិយមគ្គសមង្គិស្ស វីមំសាធិបតេយ្យំ មគ្គំ ភាវយន្តស្ស វីមំសំ ឋបេត្វា; តំសម្បយុត្តោ វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា មគ្គាធិបតិនោ.

១០៤១. កតមេ ធម្មា ឧប្បន្នា? យេ ធម្មា ជាតា ភូតា សញ្ជាតា និព្ពត្តា អភិនិព្ពត្តា បាតុភូតា ឧប្បន្នា សមុប្បន្នា ឧដ្ឋិតា សមុដ្ឋិតា ឧប្បន្នា ឧប្បន្នំសេន សង្គហិតា, រូបំ [រូបា (ពហូសុ)], វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា ឧប្បន្នា.

១០៤២. កតមេ ធម្មា អនុប្បន្នា? យេ ធម្មា អជាតា អភូតា អសញ្ជាតា អនិព្ពត្តា អនភិនិព្ពត្តា អបាតុភូតា អនុប្បន្នា អសមុប្បន្នា អនុដ្ឋិតា អសមុដ្ឋិតា អនុប្បន្នា អនុប្បន្នំសេន សង្គហិតា, រូបំ, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា អនុប្បន្នា.

១០៤៣. កតមេ ធម្មា ឧប្បាទិនោ? កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ អវិបក្កវិបាកានំ វិបាកា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; យញ្ច រូបំ កម្មស្ស កតត្តា ឧប្បជ្ជិស្សតិ – ឥមេ ធម្មា ឧប្បាទិនោ.

១០៤៤. កតមេ ធម្មា អតីតា? យេ ធម្មា អតីតា និរុទ្ធា វិគតា វិបរិណតា អត្ថង្គតា អព្ភត្ថង្គតា ឧប្បជ្ជិត្វា វិគតា អតីតា អតីតំសេន សង្គហិតា, រូបំ, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា អតីតា.

១០៤៥. កតមេ ធម្មា អនាគតា? យេ ធម្មា អជាតា អភូតា អសញ្ជាតា អនិព្ពត្តា អនភិនិព្ពត្តា អបាតុភូតា អនុប្បន្នា អសមុប្បន្នា អនុដ្ឋិតា អសមុដ្ឋិតា អនាគតា អនាគតំសេន សង្គហិតា, រូបំ, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា អនាគតា.

១០៤៦. កតមេ ធម្មា បច្ចុប្បន្នា? យេ ធម្មា ជាតា ភូតា សញ្ជាតា និព្ពត្តា អភិនិព្ពត្តា បាតុភូតា ឧប្បន្នា សមុប្បន្នា ឧដ្ឋិតា សមុដ្ឋិតា បច្ចុប្បន្នា បច្ចុប្បន្នំសេន សង្គហិតា, រូបំ, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា បច្ចុប្បន្នា.

១០៤៧. កតមេ ធម្មា អតីតារម្មណា? អតីតេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា អតីតារម្មណា.

១០៤៨. កតមេ ធម្មា អនាគតារម្មណា? អនាគតេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា អនាគតារម្មណា.

១០៤៩. កតមេ ធម្មា បច្ចុប្បន្នារម្មណា? បច្ចុប្បន្នេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា បច្ចុប្បន្នារម្មណា.

១០៥០. កតមេ ធម្មា អជ្ឈត្តា? យេ ធម្មា តេសំ តេសំ សត្តានំ អជ្ឈត្តំ បច្ចត្តំ និយតា បាដិបុគ្គលិកា ឧបាទិណ្ណា, រូបំ, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា អជ្ឈត្តា.

១០៥១. កតមេ ធម្មា ពហិទ្ធា? យេ ធម្មា តេសំ តេសំ បរសត្តានំ បរបុគ្គលានំ អជ្ឈត្តំ បច្ចត្តំ និយតា បាដិបុគ្គលិកា ឧបាទិណ្ណា, រូបំ, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារា, វិញ្ញាណំ – ឥមេ ធម្មា ពហិទ្ធា.

១០៥២. កតមេ ធម្មា អជ្ឈត្តពហិទ្ធា? តទុភយំ – ឥមេ ធម្មា អជ្ឈត្តពហិទ្ធា.

១០៥៣. កតមេ ធម្មា អជ្ឈត្តារម្មណា? អជ្ឈត្តេ ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា អជ្ឈត្តារម្មណា.

១០៥៤. កតមេ ធម្មា ពហិទ្ធារម្មណា? ពហិទ្ធា ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា ពហិទ្ធារម្មណា.

១០៥៥. កតមេ ធម្មា អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណា? អជ្ឈត្តពហិទ្ធា ធម្មេ អារព្ភ យេ ឧប្បជ្ជន្តិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មា – ឥមេ ធម្មា អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណា.

១០៥៦. កតមេ ធម្មា សនិទស្សនសប្បដិឃា? រូបាយតនំ – ឥមេ ធម្មា សនិទស្សនសប្បដិឃា.

១០៥៧. កតមេ ធម្មា អនិទស្សនសប្បដិឃា? ចក្ខាយតនំ, សោតាយតនំ, ឃានាយតនំ, ជិវ្ហាយតនំ, កាយាយតនំ, សទ្ទាយតនំ, គន្ធាយតនំ, រសាយតនំ, ផោដ្ឋព្ពាយតនំ – ឥមេ ធម្មា អនិទស្សនសប្បដិឃា.

១០៥៨. កតមេ ធម្មា អនិទស្សនអប្បដិឃា? វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; យញ្ច រូបំ អនិទស្សនំ អប្បដិឃំ ធម្មាយតនបរិយាបន្នំ; អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនិទស្សនអប្បដិឃា.

តិកំ.

ទុកនិក្ខេបំ

ហេតុគោច្ឆកំ

១០៥៩. កតមេ ធម្មា ហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ, នវ កាមាវចរហេតូ ឆ រូបាវចរហេតូ, ឆ អរូបាវចរហេតូ, ឆ អបរិយាបន្នហេតូ.

១០៦០. តត្ថ កតមេ តយោ កុសលហេតូ? អលោភោ, អទោសោ, អមោហោ.

១០៦១. តត្ថ កតមោ អលោភោ? យោ អលោភោ អលុព្ភនា អលុព្ភិតត្តំ អសារាគោ អសារជ្ជនា អសារជ្ជិតត្តំ អនភិជ្ឈា អលោភោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អលោភោ.

១០៦២. តត្ថ កតមោ អទោសោ? យោ អទោសោ អទុស្សនា អទុស្សិតត្តំ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ អនុទ្ទា អនុទ្ទាយនា អនុទាយិតត្តំ ហិតេសិតា អនុកម្បា អព្យាបាទោ អព្យាបជ្ជោ អទោសោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អទោសោ.

១០៦៣. តត្ថ កតមោ អមោហោ? ទុក្ខេ ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ, បុព្ពន្តេ ញាណំ, អបរន្តេ ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ញាណំ, យា ឯវរូបា បញ្ញា បជាននា វិចយោ បវិចយោ ធម្មវិចយោ សល្លក្ខណា ឧបលក្ខណា បច្ចុបលក្ខណា បណ្ឌិច្ចំ កោសល្លំ នេបុញ្ញំ វេភព្យា ចិន្តា ឧបបរិក្ខា ភូរី មេធា បរិណាយិកា វិបស្សនា សម្បជញ្ញំ បតោទោ បញ្ញា បញ្ញិន្ទ្រិយំ បញ្ញាពលំ បញ្ញាសត្ថំ បញ្ញាបាសាទោ បញ្ញាអាលោកោ បញ្ញាឱភាសោ បញ្ញាបជ្ជោតោ បញ្ញារតនំ អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ – អយំ វុច្ចតិ អមោហោ.

ឥមេ តយោ កុសលហេតូ.

១០៦៤. តត្ថ កតមេ តយោ អកុសលហេតូ? លោភោ, ទោសោ, មោហោ.

១០៦៥. តត្ថ កតមោ លោភោ? យោ រាគោ សារាគោ អនុនយោ អនុរោធោ នន្ទី នន្ទីរាគោ [នន្ទិរាគោ (សី.)] ចិត្តស្ស សារាគោ ឥច្ឆា មុច្ឆា អជ្ឈោសានំ គេធោ បលិគេធោ សង្គោ បង្កោ ឯជា មាយា ជនិកា សញ្ជននី សិព្ពិនី [សិព្ពនី (សី.)] ជាលិនី សរិតា វិសត្តិកា សុត្តំ វិសដា អាយូហិនី [អាយូហនី (សី. ស្យា.)] ទុតិយា បណិធិ ភវនេត្តិ វនំ វនថោ សន្ថវោ សិនេហោ អបេក្ខា បដិពន្ធុ អាសា អាសិសនា អាសិសិតត្តំ [អាសិំសនា អាសិំសិតត្តំ (សី. ស្យា.)] រូបាសា សទ្ទាសា គន្ធាសា រសាសា ផោដ្ឋព្ពាសា លាភាសា ធនាសា បុត្តាសា ជីវិតាសា ជប្បា បជប្បា អភិជប្បា ជប្បា ជប្បនា ជប្បិតត្តំ លោលុប្បំ លោលុប្បាយនា លោលុប្បាយិតត្តំ បុច្ឆញ្ជិកតា [បុញ្ចិកតា (ស្យា.) បុច្ឆិកតា (សី.)] សាធុកម្យតា អធម្មរាគោ វិសមលោភោ និកន្តិ និកាមនា បត្ថនា បិហនា សម្បត្ថនា កាមតណ្ហា ភវតណ្ហា វិភវតណ្ហា រូបតណ្ហា អរូបតណ្ហា និរោធតណ្ហា រូបតណ្ហា សទ្ទតណ្ហា គន្ធតណ្ហា រសតណ្ហា ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា ធម្មតណ្ហា ឱឃោ យោគោ គន្ថោ ឧបាទានំ អាវរណំ នីវរណំ ឆាទនំ ពន្ធនំ ឧបក្កិលេសោ អនុសយោ បរិយុដ្ឋានំ លតា វេវិច្ឆំ ទុក្ខមូលំ ទុក្ខនិទានំ ទុក្ខប្បភវោ មារបាសោ មារពឡិសំ មារវិសយោ តណ្ហានទី តណ្ហាជាលំ តណ្ហាគទ្ទុលំ តណ្ហាសមុទ្ទោ អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ លោភោ.

១០៦៦. តត្ថ កតមោ ទោសោ? អនត្ថំ មេ អចរីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អដ្ឋានេ វា បន អាឃាតោ ជាយតិ. យោ ឯវរូបោ ចិត្តស្ស អាឃាតោ បដិឃាតោ បដិឃំ បដិវិរោធោ កោបោ បកោបោ សម្បកោបោ ទោសោ បទោសោ សម្បទោសោ ចិត្តស្ស ព្យាបត្តិ មនោបទោសោ កោធោ កុជ្ឈនា កុជ្ឈិតត្តំ ទោសោ ទុស្សនា ទុស្សិតត្តំ ព្យាបត្តិ ព្យាបជ្ជនា ព្យាបជ្ជិតត្តំ វិរោធោ បដិវិរោធោ ចណ្ឌិក្កំ អសុរោបោ អនត្តមនតា ចិត្តស្ស – អយំ វុច្ចតិ ទោសោ.

១០៦៧. តត្ថ កតមោ មោហោ? ទុក្ខេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំ, យំ ឯវរូបំ អញ្ញាណំ អទស្សនំ អនភិសមយោ អននុពោធោ អសម្ពោធោ អប្បដិវេធោ អសំគាហនា អបរិយោគាហនា អសមបេក្ខនា អបច្ចវេក្ខណា អបច្ចក្ខកម្មំ ទុម្មេជ្ឈំ ពាល្យំ អសម្បជញ្ញំ មោហោ បមោហោ សម្មោហោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាលង្គី មោហោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ មោហោ.

ឥមេ តយោ អកុសលហេតូ.

១០៦៨. តត្ថ កតមេ តយោ អព្យាកតហេតូ? កុសលានំ វា ធម្មានំ វិបាកតោ កិរិយាព្យាកតេសុ វា ធម្មេសុ អលោភោ អទោសោ អមោហោ – ឥមេ តយោ អព្យាកតហេតូ.

១០៦៩. តត្ថ កតមេ នវ កាមាវចរហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ នវ កាមាវចរហេតូ.

១០៧០. តត្ថ កតមេ ឆ រូបាវចរហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ ឆ រូបាវចរហេតូ.

១០៧១. តត្ថ កតមេ ឆ អរូបាវចរហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ ឆ អរូបាវចរហេតូ.

១០៧២. តត្ថ កតមេ ឆ អបរិយាបន្នហេតូ? តយោ កុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ – ឥមេ ឆ អបរិយាបន្នហេតូ.

១០៧៣. តត្ថ កតមេ តយោ កុសលហេតូ? អលោភោ, អទោសោ, អមោហោ.

១០៧៤. តត្ថ កតមោ អលោភោ? យោ អលោភោ អលុព្ភនា អលុព្ភិតត្តំ អសារាគោ អសារជ្ជនា អសារជ្ជិតត្តំ អនភិជ្ឈា អលោភោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អលោភោ.

១០៧៥. តត្ថ កតមោ អទោសោ? យោ អទោសោ អទុស្សនា អទុស្សិតត្តំ…បេ… អព្យាបាទោ អព្យាបជ្ជោ អទោសោ កុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អទោសោ.

១០៧៦. តត្ថ កតមោ អមោហោ? ទុក្ខេ ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ, បុព្ពន្តេ ញាណំ, អបរន្តេ ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ ញាណំ, យា ឯវរូបា បញ្ញា បជាននា វិចយោ បវិចយោ ធម្មវិចយោ សល្លក្ខណា ឧបលក្ខណា បច្ចុបលក្ខណា បណ្ឌិច្ចំ កោសល្លំ នេបុញ្ញំ វេភព្យា ចិន្តា ឧបបរិក្ខា ភូរី មេធា បរិណាយិកា វិបស្សនា សម្បជញ្ញំ បតោទោ បញ្ញា បញ្ញិន្ទ្រិយំ បញ្ញាពលំ បញ្ញាសត្ថំ បញ្ញាបាសាទោ បញ្ញាអាលោកោ បញ្ញាឱភាសោ បញ្ញាបជ្ជោតោ បញ្ញារតនំ អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ អមោហោ.

ឥមេ តយោ កុសលហេតូ.

១០៧៧. តត្ថ កតមេ តយោ អព្យាកតហេតូ? កុសលានំ ធម្មានំ វិបាកតោ អលោភោ អទោសោ អមោហោ – ឥមេ តយោ អព្យាកតហេតូ. ឥមេ ឆ អបរិយាបន្នហេតូ – ឥមេ ធម្មា ហេតូ.

១០៧៨. កតមេ ធម្មា ន ហេតូ? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា; វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា ន ហេតូ.

១០៧៩. កតមេ ធម្មា សហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សហេតុកា.

១០៨០. កតមេ ធម្មា អហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា អហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អហេតុកា.

១០៨១. កតមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា.

១០៨២. កតមេ ធម្មា ហេតុវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា ហេតុវិប្បយុត្តា.

១០៨៣. កតមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច? លោភោ មោហេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច, មោហោ លោភេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច, ទោសោ មោហេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច, មោហោ ទោសេន ហេតុ ចេវ សហេតុកោ ច; អលោភោ អទោសោ អមោហោ, តេ អញ្ញមញ្ញំ ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច – ឥមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច.

១០៨៤. កតមេ ធម្មា សហេតុកា ចេវ ន ច ហេតូ? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សហេតុកា តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សហេតុកា ចេវ ន ច ហេតូ.

១០៨៥. កតមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច? លោភោ មោហេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច, មោហោ លោភេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច, ទោសោ មោហេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច, មោហោ ទោសេន ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តោ ច; អលោភោ អទោសោ អមោហោ, តេ អញ្ញមញ្ញំ ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច – ឥមេ ធម្មា ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច.

១០៨៦. កតមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា ចេវ ន ច ហេតូ? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា តេ ធម្មេ ឋបេត្វា, វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ហេតុសម្បយុត្តា ចេវ ន ច ហេតូ.

១០៨៧. កតមេ ធម្មា ន ហេតូ សហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា ន ហេតូ សហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា ន ហេតូ សហេតុកា.

១០៨៨. កតមេ ធម្មា ន ហេតូ អហេតុកា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា ន ហេតូ អហេតុកា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា ន ហេតូ អហេតុកា.

ចូឡន្តរទុកំ

១០៨៩. កតមេ ធម្មា សប្បច្ចយា? បញ្ចក្ខន្ធា – រូបក្ខន្ធោ, វេទនាក្ខន្ធោ, សញ្ញាក្ខន្ធោ, សង្ខារក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សប្បច្ចយា.

១០៩០. កតមេ ធម្មា អប្បច្ចយា? អសង្ខតា ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អប្បច្ចយា.

១០៩១. កតមេ ធម្មា សង្ខតា? យេវ តេ ធម្មា សប្បច្ចយា, តេវ តេ ធម្មា សង្ខតា.

១០៩២. កតមេ ធម្មា អសង្ខតា? យោ ឯវ សោ ធម្មោ អប្បច្ចយោ, សោ ឯវ សោ ធម្មោ អសង្ខតោ.

១០៩៣. កតមេ ធម្មា សនិទស្សនា? រូបាយតនំ – ឥមេ ធម្មា សនិទស្សនា.

១០៩៤. កតមេ ធម្មា អនិទស្សនា? ចក្ខាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ, វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, យញ្ច រូបំ អនិទស្សនំ អប្បដិឃំ ធម្មាយតនបរិយាបន្នំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនិទស្សនា.

១០៩៥. កតមេ ធម្មា សប្បដិឃា? ចក្ខាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ – ឥមេ ធម្មា សប្បដិឃា.

១០៩៦. កតមេ ធម្មា អប្បដិឃា? វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, យញ្ច រូបំ អនិទស្សនំ អប្បដិឃំ ធម្មាយតនបរិយាបន្នំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អប្បដិឃា.

១០៩៧. កតមេ ធម្មា រូបិនោ? ចត្តារោ ច មហាភូតា ចតុន្នញ្ច មហាភូតានំ ឧបាទាយ រូបំ – ឥមេ ធម្មា រូបិនោ.

១០៩៨. កតមេ ធម្មា អរូបិនោ? វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អរូបិនោ.

១០៩៩. កតមេ ធម្មា លោកិយា? សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា លោកិយា.

១១០០. កតមេ ធម្មា លោកុត្តរា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា លោកុត្តរា.

១១០១. កតមេ ធម្មា កេនចិ វិញ្ញេយ្យា, កេនចិ ន វិញ្ញេយ្យា? យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា សោតវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ឃានវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. យេ តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា; យេ វា បន តេ ធម្មា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា, ន តេ ធម្មា កាយវិញ្ញេយ្យា. ឥមេ ធម្មា កេនចិ វិញ្ញេយ្យា កេនចិ ន វិញ្ញេយ្យា.

អាសវគោច្ឆកំ

១១០២. កតមេ ធម្មា អាសវា? ចត្តារោ អាសវា – កាមាសវោ, ភវាសវោ, ទិដ្ឋាសវោ, អវិជ្ជាសវោ.

១១០៣. តត្ថ កតមោ កាមាសវោ? យោ កាមេសុ កាមច្ឆន្ទោ កាមរាគោ កាមនន្ទី កាមតណ្ហា កាមសិនេហោ កាមបរិឡាហោ កាមមុច្ឆា កាមជ្ឈោសានំ – អយំ វុច្ចតិ កាមាសវោ.

១១០៤. តត្ថ កតមោ ភវាសវោ? យោ ភវេសុ ភវឆន្ទោ [ភវច្ឆន្ទោ (សី. ស្យា.)] ភវរាគោ ភវនន្ទី ភវតណ្ហា ភវសិនេហោ ភវបរិឡាហោ ភវមុច្ឆា ភវជ្ឈោសានំ – អយំ វុច្ចតិ ភវាសវោ.

១១០៥. តត្ថ កតមោ ទិដ្ឋាសវោ? សស្សតោ លោកោតិ វា, អសស្សតោ លោកោតិ វា, អន្តវា លោកោតិ វា, អនន្តវា លោកោតិ វា, តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ វា, អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរន្តិ វា, ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ វា; យា ឯវរូបា ទិដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតំ ទិដ្ឋិគហនំ ទិដ្ឋិកន្តារោ ទិដ្ឋិវិសូកាយិកំ ទិដ្ឋិវិប្ផន្ទិតំ ទិដ្ឋិសំយោជនំ គាហោ បដិគ្គាហោ អភិនិវេសោ បរាមាសោ កុម្មគ្គោ មិច្ឆាបថោ មិច្ឆត្តំ តិត្ថាយតនំ វិបរិយាសគ្គាហោ – អយំ វុច្ចតិ ទិដ្ឋាសវោ. សព្ពាបិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ទិដ្ឋាសវោ.

១១០៦. តត្ថ កតមោ អវិជ្ជាសវោ? ទុក្ខេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខសមុទយេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធេ អញ្ញាណំ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តេ អញ្ញាណំ, អបរន្តេ អញ្ញាណំ, បុព្ពន្តាបរន្តេ អញ្ញាណំ, ឥទប្បច្ចយតា បដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អញ្ញាណំः យំ ឯវរូបំ អញ្ញាណំ អទស្សនំ អនភិសមយោ អននុពោធោ អសម្ពោធោ អប្បដិវេធោ អសំគាហនា អបរិយោគាហនា អសមបេក្ខនា អបច្ចវេក្ខណា អបច្ចក្ខកម្មំ ទុម្មេជ្ឈំ ពាល្យំ អសម្បជញ្ញំ មោហោ បមោហោ សម្មោហោ អវិជ្ជា អវិជ្ជោឃោ អវិជ្ជាយោគោ អវិជ្ជានុសយោ អវិជ្ជាបរិយុដ្ឋានំ អវិជ្ជាលង្គី មោហោ អកុសលមូលំ – អយំ វុច្ចតិ អវិជ្ជាសវោ.

ឥមេ ធម្មា អាសវា.

១១០៧. កតមេ ធម្មា នោ អាសវា? តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, អបរិយាបន្នា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា នោ អាសវា.

១១០៨. កតមេ ធម្មា សាសវា? កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សាសវា.

១១០៩. កតមេ ធម្មា អនាសវា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អនាសវា.

១១១០. កតមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា.

១១១១. កតមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ; សព្ពញ្ច រូបំ, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា.

១១១២. កតមេ ធម្មា អាសវា ចេវ សាសវា ច? តេយេវ អាសវា អាសវា ចេវ សាសវា ច.

១១១៣. កតមេ ធម្មា សាសវា ចេវ នោ ច អាសវា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សាសវា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា អវសេសា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា; រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា សាសវា ចេវ នោ ច អាសវា.

១១១៤. កតមេ ធម្មា អាសវា ចេវ អាសវសម្បយុត្តា ច? កាមាសវោ អវិជ្ជាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, អវិជ្ជាសវោ កាមាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, ភវាសវោ អវិជ្ជាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, អវិជ្ជាសវោ ភវាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, ទិដ្ឋាសវោ អវិជ្ជាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច, អវិជ្ជាសវោ ទិដ្ឋាសវេន អាសវោ ចេវ អាសវសម្បយុត្តោ ច – ឥមេ ធម្មា អាសវា ចេវ អាសវសម្បយុត្តា ច.

១១១៥. កតមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច អាសវា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា សម្បយុត្តា, តេ ធម្មេ ឋបេត្វា វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាសវសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច អាសវា.

១១១៦. កតមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា? តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា វិប្បយុត្តា សាសវា កុសលាកុសលាព្យាកតា ធម្មា កាមាវចរា, រូបាវចរា, អរូបាវចរា, រូបក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ – ឥមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា.

១១១៧. កតមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា អនាសវា? អបរិយាបន្នា មគ្គា ច, មគ្គផលានិ ច, អសង្ខតា ច ធាតុ – ឥមេ ធម្មា អាសវវិប្បយុត្តា អនាសវា.

និក្ខេបកណ្ឌេ បឋមភាណវារោ.

សំយោជនគោច្ឆកំ

១១១៨. កតមេ ធម្មា សំយោជនា? ទស សំយោជនានិ – កាមរាគសំយោជនំ, បដិឃសំយោជនំ, មានសំយោជនំ, ទិដ្ឋិសំយោជនំ, វិចិកិច្ឆាសំយោជនំ, សីលព្ពតបរាមាសសំយោជនំ, ភវរាគសំយោជនំ, ឥស្សាសំយោជនំ, មច្ឆរិយសំយោជនំ, អវិជ្ជាសំយោជនំ.

១១១៩. តត្ថ កតមំ កាមរាគសំយោជនំ? យោ កាមេសុ កាមច្ឆន្ទោ កាមរាគោ កាមនន្ទី កាមតណ្ហា កាមសិនេហោ កាមបរិឡាហោ កាមមុច្ឆា កាមជ្ឈោសានំ – ឥទំ វុច្ចតិ កាមរាគសំយោជនំ.

១១២០. តត្ថ កតមំ បដិឃសំយោជនំ? អនត្ថំ មេ អចរីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អនត្ថំ មេ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, បិយស្ស មេ មនាបស្ស អនត្ថំ អចរិ…បេ… អនត្ថំ ចរតិ…បេ… អនត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អប្បិយស្ស មេ អមនាបស្ស អត្ថំ អចរិ…បេ… អត្ថំ ចរតិ…បេ… អត្ថំ ចរិស្សតីតិ អាឃាតោ ជាយតិ, អដ្ឋានេ វា បន អាឃាតោ ជាយតិ. យោ ឯវរូបោ ចិត្តស្ស អាឃាតោ បដិឃាតោ បដិឃំ បដិវិរោធោ កោបោ បកោបោ សម្បកោបោ ទោសោ បទោសោ សម្បទោសោ ចិត្តស្ស ព្យាបត្តិ មនោបទោសោ កោធោ កុជ្ឈនា កុជ្ឈិតត្តំ ទោសោ ទុស្សនា ទុស្សិតត្តំ ព្យាបត្តិ ព្យាបជ្ជនា ព្យាបជ្ជិតត្តំ វិរោធោ បដិវិរោធោ ចណ្ឌិក្កំ អសុរោបោ អនត្តមនតា ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ បដិឃសំយោជនំ.

១១២១. តត្ថ កតមំ មានសំយោជនំ? សេយ្យោហមស្មីតិ មានោ, សទិសោហមស្មីតិ មានោ, ហីនោហមស្មីតិ មានោ. យោ ឯវរូបោ មានោ មញ្ញនា មញ្ញិតត្តំ ឧន្នតិ ឧន្នមោ [ឧណ្ណតិ ឧណ្ណាមោ (ស្យា.)] ធជោ សម្បគ្គាហោ កេតុកម្យតា ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ មានសំយោជនំ.