១១. សោសានិកង្គកថាវណ្ណនា

៣៤. ន សុសានន្តិ អសុសានំ. អញ្ញត្ថោ ន-ការោ, សុសានលក្ខណរហិតំ វសនដ្ឋានន្តិ អធិប្បាយោ. ន តត្ថាតិ ‘‘សុសាន’’ន្តិ វវត្ថបិតមត្តេ ឋានេ ន វសិតព្ពំ. ន ហិ នាមមត្តេន សុសានលក្ខណំ សិជ្ឈតិ. តេនាហ ‘‘ន ហី’’តិអាទិ. ឈាបិតកាលតោ បន បដ្ឋាយ…បេ… សុសានមេវ ឆវេន សយិតមត្តាយ សុសានលក្ខណប្បត្តិតោ. ឆវសយនំ ហិ ‘‘សុសាន’’ន្តិ វុច្ចតិ.

សោសានិកេន នាម អប្បកិច្ចេន សល្លហុកវុត្តិនា ភវិតព្ពន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘តស្មិំ បន វសន្តេនា’’តិអាទិ វុត្តំ. គរុកន្តិ ទុប្បរិហារំ. តមេវ ហិ ទុប្បរិហារភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘តស្មា’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ ឧប្បន្នបរិស្សយវិឃាតត្ថាយាតិ ‘‘សុសានំ នាម មនុស្សរាហស្សេយ្យក’’ន្តិ ចោរា កតកម្មាបិ អកតកម្មាបិ ឱសរន្តិ, តត្ថ ចោរេសុ ភណ្ឌសាមិកេ ទិស្វា ភិក្ខុសមីបេ ភណ្ឌំ ឆឌ្ឌេត្វា បលាតេសុ មនុស្សា ភិក្ខុំ ‘‘ចោរោ’’តិ គហេត្វា បោថេយ្យុំ, តស្មា វិហារេ សង្ឃត្ថេរំ វា គោចរគាមេ រញ្ញា និយុត្តំ រាជយុត្តកំ វា អត្តនោ សោសានិកភាវំ ជានាបេត្វា យថា តាទិសោ, អញ្ញោ វា បរិស្សយោ ន ហោតិ, តថា អប្បមត្តេន វសិតព្ពំ. ចង្កមន្តស្ស យទា អាឡហនំ អភិមុខំ ន ហោតិ, តទាបិ សំវេគជននត្ថំ តត្ថ ទិដ្ឋិ វិស្សជ្ជេតព្ពាតិ ទស្សេតុំ ‘‘អទ្ធក្ខិកេន អាឡហនំ ឱលោកេន្តេនា’’តិ វុត្តំ.

ឧប្បថមគ្គេន គន្តព្ពំ អត្តនោ សោសានិកភាវស្ស អបាកដភាវត្ថំ. អារម្មណន្តិ តស្មិំ សុសានេ ‘‘អយំ វម្មិកោ, អយំ រុក្ខោ, អយំ ខាណុកោ’’តិអាទិនា ទិវាយេវ អារម្មណំ វវត្ថបេតព្ពំ. ភយានកន្តិ ភយជនកំ វម្មិកាទិំ. កេនចិ លេឌ្ឌុបាសាណាទិនា អាសន្នេ វិចរន្តីតិ ន បហរិតព្ពា. តិលបិដ្ឋំ វុច្ចតិ បលលំ. មាសមិស្សំ ភត្តំ មាសភត្តំ. គុឡាទីតិ អាទិ-សទ្ទេន តិលសំគុឡិកាទិឃនបូវញ្ច សង្គណ្ហាតិ. កុលគេហំ ន បវិសិតព្ពន្តិ បេតធូមេន វាសិតត្តា, បិសាចានុពន្ធត្តា ច កុលគេហស្ស អព្ភន្តរំ ន បវិសិតព្ពំ. ទេវសិកំ ឆវឌាហោ ធុវឌាហោ. មតញាតកានំ តត្ថ គន្ត្វា ទេវសិកំ រោទនំ ធុវរោទនំ. វុត្តនយេនាតិ ‘‘ឈាបិតកាលតោ បន បដ្ឋាយា’’តិ វុត្តនយេន. ‘‘បច្ឆិមយាមេ បដិក្កមិតុំ វដ្ដតី’’តិ ឥច្ឆិតត្តា ‘‘សុសានំ អគតទិវសេ’’តិ អង្គុត្តរភាណកា.

សុសានេ និច្ចកាលំ សិវថិកទស្សនេន មរណស្សតិបដិលាភោ. តតោ ឯវ អប្បមាទវិហារិតា. តត្ថ ឆឌ្ឌិតស្ស មតកឡេវរស្ស ទស្សនេន អសុភនិមិត្តាធិគមោ. តតោ ឯវ កាមរាគវិនោទនំ. ពហុលំ សរីរស្ស អសុចិទុគ្គន្ធជេគុច្ឆភាវសល្លក្ខណតោ អភិណ្ហំ កាយសភាវទស្សនំ. តតោ មរណស្សតិបដិលាភតោ ច សំវេគពហុលតា. ព្យាធិកានំ, ជរាជិណ្ណានញ្ច មតានំ តត្ថ ទស្សនេន អារោគ្យយោព្ពនជីវិតមទប្បហានំ. ខុទ្ទកស្ស, មហតោ ច ភយស្ស អភិភវនតោ ភយភេរវសហនតា. សំវិគ្គស្ស យោនិសោ បទហនំ សម្ភវតីតិ អមនុស្សានំ គរុភាវនីយតា. និទ្ទាគតម្បីតិ សុត្តម្បិ, សុបិនន្តេបីតិ អធិប្បាយោ.

ឥតិ សោសានិកង្គកថាវណ្ណនា.