១. បំសុកូលិកង្គកថាវណ្ណនា

២៤. គហបតិទានចីវរន្តិ ឯត្ថ ទាយកភាវេន សមណាបិ ឧក្កដ្ឋស្ស គហបតិបក្ខំយេវ បវិដ្ឋាតិ ទដ្ឋព្ពំ. ‘‘បព្ពជិតោ គណ្ហិស្សតី’’តិ ឋបិតកំ សិយា គហបតិចីវរំ, ន បន គហបតិទានចីវរន្តិ តាទិសំ និវត្តេតុំ ទានគ្គហណំ. អញ្ញតរេនាតិ ឯត្ថ សមាទានវចនេន តាវ សមាទិន្នំ ហោតុ, បដិក្ខេបវចនេន បន កថន្តិ? អត្ថតោ អាបន្នត្តា. យថា ‘‘ទេវទត្តោ ទិវា ន ភុញ្ជតី’’តិ វុត្តេ ‘‘រត្តិយំ ភុញ្ជតី’’តិ អត្ថតោ អាបន្នមេវ ហោតិ, តស្ស អាហារេន វិនា សរីរដ្ឋិតិ នត្ថីតិ, ឯវមិធាបិ ភិក្ខុនោ គហបតិទានចីវរេ បដិក្ខិត្តេ តទញ្ញចីវរប្បដិគ្គហោ អត្ថតោ អាបន្នោ ឯវ ហោតិ, ចីវរេន វិនា សាសនេ ឋិតិ នត្ថីតិ.

ឯវំ សមាទិន្នធុតង្គេនាតិអាទិវិធានំ បំសុកូលិកង្គេ បដិបជ្ជនវិធិ. សុសានេ លទ្ធំ សោសានិកំ. តំ បន យស្មា តត្ថ កេនចិ ឆឌ្ឌិតត្តា បតិតំ ហោតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘សុសានេ បតិតក’’ន្តិ. ឯវំ បាបណិកម្បិ ទដ្ឋព្ពំ. តាលវេឡិមគ្គោ នាម មហាគាមេ ឯកា វីថិ. អនុរាធបុរេតិ ច វទន្តិ. ឌឌ្ឍោ បទេសោ ឯតស្សាតិ ឌឌ្ឍប្បទេសំ, វត្ថំ. មគ្គេ បតិតកំ ពហុទិវសាតិក្កន្តំ គហេតព្ពន្តិ វទន្តិ. ‘‘ទ្វត្តិទិវសាតិក្កន្ត’’ន្តិ អបរេ. ថោកំ រក្ខិត្វាតិ កតិបយំ កាលំ អាគមេត្វា. វាតាហតម្បិ សាមិកានំ សតិសម្មោសេន បតិតសទិសន្តិ ‘‘សាមិកេ អបស្សន្តេន គហេតុំ វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ. តស្មា ថោកំ អាគមេត្វា គហេតព្ពំ.

‘‘សង្ឃស្ស ទេមា’’តិ ទិន្នំ, ចោឡកភិក្ខាវសេន លទ្ធញ្ច លទ្ធកាលតោ បដ្ឋាយ ‘‘សមណចីវរំ សិយា នុ ខោ, នោ’’តិ អាសង្កំ និវត្តេតុំ ‘‘ន តំ បំសុកូល’’ន្តិ វុត្តំ. ន ហិ តំ តេវីសតិយា ឧប្បត្តិដ្ឋានេសុ កត្ថចិ បរិយាបន្នំ. ឥទានិ ឥមិនាវ បសង្គេន យំ ភិក្ខុទត្តិយេ លក្ខណបត្តំ បំសុកូលំ, តស្ស ច ឧក្កដ្ឋានុក្កដ្ឋវិភាគំ ទស្សេតុំ ‘‘ភិក្ខុទត្តិយេបី’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ គាហេត្វា វា ទីយតីតិ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ទេន្តេហិ យំ ចីវរំ វស្សគ្គេន បាបេត្វា ភិក្ខូនំ ទីយតិ. សេនាសនចីវរន្តិ សេនាសនំ ការេត្វា ‘‘ឯតស្មិំ សេនាសនេ វសន្តា បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ ទិន្នចីវរំ. ន តំ បំសុកូលន្តិ អបំសុកូលភាវោ បុព្ពេ វុត្តការណតោ, គាហេត្វា ទិន្នត្តា ច. តេនាហ ‘‘នោ គាហាបេត្វា ទិន្នមេវ បំសុកូល’’ន្តិ. តត្របីតិ យំ គាហេត្វា ន ទិន្នំ ភិក្ខុទត្តិយំ, តត្របិ យេន ភិក្ខុនា ចីវរំ ទីយតិ, តស្ស លាភេ, ទានេ ច វិសុំ វិសុំ ឧភយត្ថ អាទរគារវានំ សព្ភាវតោ, តទភាវតោ ច ភិក្ខុទត្តិយស្ស ឯកតោសុទ្ធិ ឧភតោសុទ្ធិ អនុក្កដ្ឋតា ហោន្តីតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘យំ ទាយកេហី’’តិអាទិ វុត្តំ, បាទមូលេ ឋបេត្វា ទិន្នកំ សមណេនាតិ អធិប្បាយោ. យស្ស កស្សចីតិ ឧក្កដ្ឋាទីសុ យស្ស កស្សចិ. រុចិយាតិ ឆន្ទេន. ខន្តិយាតិ និជ្ឈានក្ខន្តិយា.

និស្សយានុរូបបដិបត្តិសព្ភាវោតិ ឧបសម្បន្នសមនន្តរំ អាចរិយេន វុត្តេសុ ចតូសុ និស្សយេសុ អត្តនា យថាបដិញ្ញាតទុតិយនិស្សយានុរូបាយ បដិបត្តិយា វិជ្ជមានតា. អារក្ខទុក្ខាភាវោតិ ចីវរារក្ខនទុក្ខស្ស អភាវោ បំសុកូលចីវរស្ស អលោភនីយត្តា. បរិភោគតណ្ហាយ អភាវោ សវិសេសលូខសភាវត្តា. បាសាទិកតាតិ បរេសំ បសាទាវហតា. អប្បិច្ឆតាទីនំ ផលនិប្ផត្តិ ធុតង្គបរិហរណស្ស អប្បិច្ឆតាទីហិយេវ និប្ផាទេតព្ពតោ. ធុតធម្មេ សមាទាយ វត្តនំ យាវទេវ ឧបរិ សម្មាបដិបត្តិសម្បាទនាយាតិ វុត្តំ ‘‘សម្មាបដិបត្តិយា អនុព្រូហន’’ន្តិ. មារសេនវិឃាតាយាតិ មារស្ស, មារសេនាយ ច វិហននាយ វិទ្ធំសនាយ. កាយវាចាចិត្តេហិ យតោ សំយតោតិ យតិ, ភិក្ខុ. ធារិតំ យំ លោកគរុនា បំសុកូលំ, តំ កោ ន ធារយេ, យស្មា វា លោកគរុនា បំសុកូលំ ធារិតំ, តស្មា កោ តំ ន ធារយេតិ យោជនា យំតំសទ្ទានំ ឯកន្តសម្ពន្ធិភាវតោ. បដិញ្ញំ សមនុស្សរន្តិ ឧបសម្បទមាឡេ ‘‘អាម ភន្តេ’’តិ អាចរិយបមុខស្ស សង្ឃស្ស សម្មុខា ទិន្នំ បដិញ្ញំ សមនុស្សរន្តោ.

ឥតិ បំសុកូលិកង្គកថាវណ្ណនា.