មហាយានិកនយវិចារណា

៦. បុន សោ តាវត្តកេនាបិ អសន្តុដ្ឋោ អាចរិយំ អវមញ្ញន្តោ ឯវមាហ – ‘‘មហាយាននិកាយស្ស បធានាចរិយភូតានំ អស្ស ឃោស-នាគជ្ជុនានំ នយំ វា, នាមមត្តម្បិ វា តេសំ ន ជានាតិ មញ្ញេ ពុទ្ធឃោសោ’’តិ. តំ បន អតិវិយ អធម្មិកំ និរត្ថកញ្ច និគ្គហវចនមត្តមេវ. ន ហិ និកាយន្តរិកានំ វាទនយានំ អត្តនោ អដ្ឋកថាយំ អប្បកាសនេន សោ តេ ន ជានាតីតិ សក្កា វត្តុំ. ននុ អាចរិយេន អាគមដ្ឋកថាសុ គន្ថារម្ភេយេវ –

‘‘សមយំ អវិលោមេន្តោ, ថេរានំ ថេរវំសបទីបានំ;

សុនិបុណវិនិច្ឆយានំ, មហាវិហារេ និវាសិន’’ន្តិ ច,

ឥធាបិ វិសុទ្ធិមគ្គេ –

‘‘មហាវិហារវាសីនំ, ទេសនានយនិស្សិតំ;

វិសុទ្ធិមគ្គំ ភាសិស្ស’’ន្តិ [វិសុទ្ធិ. ១.២] ច,

‘‘តស្សា អត្ថសំវណ្ណនំ ករោន្តេន វិភជ្ជវាទិមណ្ឌលំ ឱតរិត្វា អាចរិយេ អនព្ភាចិក្ខន្តេន សកសមយំ អវោក្កមន្តេន បរសមយំ អនាយូហន្តេន សុត្តំ អប្បដិពាហន្តេន វិនយំ អនុលោមេន្តេន មហាបទេសេ ឱលោកេន្តេន ធម្មំ ទីបេន្តេន អត្ថំ សង្គាហេន្តេន តមេវត្ថំ បុនរាវត្តេត្វា អបរេហិបិ បរិយាយន្តរេហិ និទ្ទិសន្តេន ច យស្មា អត្ថសំវណ្ណនា កាតព្ពា ហោតី’’តិ [វិសុទ្ធិ. ២.៥៨១] ច,

‘‘សាសនំ បនិទំ នានា-ទេសនានយមណ្ឌិតំ;

បុព្ពាចរិយមគ្គោ ច, អព្ពោច្ឆិន្នោ បវត្តតិ;

យស្មា តស្មា តទុភយំ, សន្និស្សាយត្ថវណ្ណនំ;

អារភិស្សាមិ ឯតស្សា’’តិ [វិសុទ្ធិ. ២.៥៨១] ច,

បដិញ្ញំ កត្វា យថាបដិញ្ញាតប្បការេនេវ អដ្ឋកថាយោ កតា. ឯវមេតាសំ ករណេ ការណម្បេត្ថ បកាសេតព្ពំ, តស្មា ទានិ តម្បកាសនត្ថំ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស បរិនិព្ពុតិកាលតោ បដ្ឋាយ យាវ អាចរិយពុទ្ធឃោសស្ស កាលោ, តាវ សាសនប្បវត្តិក្កមម្បិ វក្ខាម.