អាគមដ្ឋកថាករណំ

សុមង្គលវិលាសិនិំ នាម ទីឃនិកាយដ្ឋកថំ បន អាចរិយោ សុមង្គលបរិវេណវាសិនា ទាឋានាគត្ថេរេន អាយាចិតោ អកាសិ. វុត្តំ ហេតមេតិស្សា និគមនេ –

‘‘អាយាចិតោ សុមង្គល-បរិវេណនិវាសិនា ថិរគុណេន;

ទាឋានាគ សង្ឃ, ត្ថេរេន ថេរវំសន្វយេន.

ទីឃាគមស្ស ទសពល-គុណគណបរិទីបនស្ស អដ្ឋកថំ;

យំ អារភិំ សុមង្គល-វិលាសិនិំ នាម នាមេន.

សា ហិ មហាអដ្ឋកថាយ, សារមាទាយ និដ្ឋិតា ឯសា’’តិ [ទី. និ. អដ្ឋ. ៣. និគមនកថា].

បបញ្ចសូទនិំ នាម មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថំ ភទន្តពុទ្ធមិត្តត្ថេរេន បុព្ពេ មយូរទូតបដ្ដនេ អត្តនា សទ្ធិំ វសន្តេន អាយាចិតោ អកាសិ. វុត្តំ ហេតមេតិស្សា និគមនេ –

‘‘អាយាចិតោ សុមតិនា, ថេរេន ភទន្តពុទ្ធមិត្តេន;

បុព្ពេ មយូរទូតប,ដ្ដនម្ហិ សទ្ធិំ វសន្តេន.

បរវាទវិធំសនស្ស, មជ្ឈិមនិកាយសេដ្ឋស្ស;

យមហំ បបញ្ចសូទនិ-មដ្ឋកថំ កាតុមារភិំ.

សា ហិ មហាអដ្ឋកថាយ, សារមាទាយ និដ្ឋិតា ឯសា’’តិ [ម. និ. អដ្ឋ. ៣. និគមនកថា].

សារត្ថប្បកាសិនិំ នាម សំយុត្តនិកាយដ្ឋកថំ ភទន្តជោតិបាលត្ថេរេន អាយាចិតោ អកាសិ. វុត្តំ ហេតមេតិស្សា និគមនេ –

‘‘ឯតិស្សា ករណត្ថំ, ថេរេន ភទន្តជោតិបាលេន;

សុចិសីលេន សុភាសិតស្ស បកាសយន្តញាណេន.

សាសនវិភូតិកាមេន, យាចមានេន មំ សុភគុណេន;

យំ សមធិគតំ បុញ្ញំ, តេនាបិ ជនោ សុខី ភវតូ’’តិ [សំ. និ. អដ្ឋ. ៣.៥.និគមនកថា].

មនោរថបូរណិំ នាម អង្គុត្តរនិកាយដ្ឋកថំ ភទន្តជោតិបាលត្ថេរេន ទក្ខិណឥន្ទិយរដ្ឋេ កញ្ចិបុរាទីសុ ច សីហឡទីបេ មហាវិហារម្ហិ ច អត្តនា សទ្ធិំ វសន្តេន អាយាចិតោ, តថា ជីវកេនាបិ ឧបាសកេន បិដកត្តយបារគុភូតេន វាតាហតេបិ អនិញ្ជមានសភាវេ ទុមេ វិយ អនិញ្ជមានសទ្ធម្មេ ឋិតេន សុមតិនា បរិសុទ្ធាជីវេនាភិយាចិតោ អកាសិ. វុត្តំ ហេតមេតិស្សា និគមនេ –

‘‘អាយាចិតោ សុមតិនា, ថេរេន ភទន្តជោតិបាលេន;

កញ្ចិបុរាទីសុ មយា, បុព្ពេ សទ្ធិំ វសន្តេន.

វរតម្ពបណ្ណិទីបេ, មហាវិហារម្ហិ វសនកាលេបិ;

វាតាហតេ វិយ ទុមេ, អនិញ្ជមានម្ហិ សទ្ធម្មេ.

បារំ បិដកត្តយសា,គរស្ស គន្ត្វា ឋិតេន សុមតិនា;

បរិសុទ្ធាជីវេនា,ភិយាចិតោ ជីវកេនាបិ.

ធម្មកថានយនិបុណេហិ, ធម្មកថិកេហិ អបរិមាណេហិ;

បរិកីឡិតស្ស បដិប,ជ្ជិតស្ស សកសមយចិត្រស្ស.

អដ្ឋកថំ អង្គុត្តរ,មហានិកាយស្ស កាតុមារទ្ធោ;

យមហំ ចិរកាលដ្ឋិតិ-មិច្ឆន្តោ សាសនវរស្ស.

សា ហិ មហាអដ្ឋកថាយ, សារមាទាយ និដ្ឋិតា ឯសា;

ចតុន្នវុតិបរិមាណាយ, បាឡិយា ភាណវារេហិ.

សព្ពាគមសំវណ្ណន, មនោរថោ បូរិតោ ច មេ យស្មា;

ឯតាយ មនោរថ បូរណីតិ នាមំ តតោ អស្សា’’តិ [អ. និ. អដ្ឋ. ៣.១១.និគមនកថា].

ឥមា ច បន ចតស្សោ អាគមដ្ឋកថាយោ កុរុមានោ អាចរិយពុទ្ធឃោសោ មហាមហិន្ទត្ថេរេនាភតំ មូលដ្ឋកថាសង្ខាតំ មហាអដ្ឋកថំយេវ ភាសាបរិវត្តនវសេន ចេវ បុនប្បុនាគតវិត្ថារកថាមគ្គស្ស សំខិបនវសេន ច អកាសិ. វុត្តញ្ហេតំ គន្ថារម្ភេ –

‘‘សីហឡទីបំ បន អាភ,តាថ វសិនា មហាមហិន្ទេន;

ឋបិតា សីហឡភាសាយ, ទីបវាសីនមត្ថាយ.

អបនេត្វាន តតោហំ, សីហឡភាសំ មនោរមំ ភាសំ;

តន្តិនយានុច្ឆវិកំ, អារោបេន្តោ វិគតទោសំ…បេ…

ហិត្វា បុនប្បុនាគត-មត្ថំ អត្ថំ បកាសយិស្សាមី’’តិ.

តថា និគមនេបិ –

‘‘សា ហិ មហាអដ្ឋកថាយ, សារមាទាយ និដ្ឋិតា ឯសា’’តិ [ទី. និ. អដ្ឋ. ៣.និគមនកថា] ច;

‘‘មូលដ្ឋកថាសារំ, អាទាយ មយា ឥមំ ករោន្តេនា’’តិ [ទី. និ. អដ្ឋ. ៣.និគមនកថា] ច.

ឥមាសំ សរីរភូតបាឋេសុ ច សមន្តបាសាទិកាយំ វិយ ‘‘មហាបច្ចរិយំ, កុរុន្ទិយ’’ន្តិអាទិនា វិនិច្ឆយសំវណ្ណនាភេទប្បកាសនំ ន ទិស្សតិ, តថា អភិធម្មដ្ឋកថាសុបិ. តេនេតំ ញាយតិ ‘‘សុត្តន្តាភិធម្មេសុ មហាអដ្ឋកថាតោ អញ្ញា មហាបច្ចរិអាទិនាមិកា បោរាណិកា សីហឡដ្ឋកថាយោ ចេវ អន្ធកដ្ឋកថា ច នត្ថី’’តិ. យាវ វសភរាជកាលា (៦០៩-៦៥៣) បន បាកដានំ សីហឡិកត្ថេរានំ វិនិច្ឆយោ ច វាទា ច វត្ថូនិ ច ឯតាសុបិ ទិស្សន្តិយេវាតិ.