តន្និស្សយោ

កិំ និស្សាយ កតោតិ ឯតស្សបិ បញ្ហស្ស អត្ថោ អាចរិយេនេវ បកាសិតោ. វុត្តញ្ហិ ឯត្ថ គន្ថារម្ភេ –

‘‘មហាវិហារវាសីនំ, ទេសនានយនិស្សិត’’ន្តិ [វិសុទ្ធិ. ១.២].

តថា និគមនេបិ –

‘‘តេសំ សីលាទិភេទានំ, អត្ថានំ យោ វិនិច្ឆយោ;

បញ្ចន្នម្បិ និកាយានំ, វុត្តោ អដ្ឋកថានយេ.

សមាហរិត្វា តំ សព្ពំ, យេភុយ្យេន សនិច្ឆយោ;

សព្ពសង្ករទោសេហិ, មុត្តោ យស្មា បកាសិតោ’’តិ [ទី. និ. អដ្ឋ. ១.គន្ថារម្ភកថា].

ឥមិនា បន វចនេន អយមត្ថោ បាកដោ ហោតិ – ‘‘វិសុទ្ធិមគ្គំ កុរុមានោ អាចរិយោ មហាវិហារវាសីនំ ទេសនានយសង្ខាតា បញ្ចន្នម្បិ និកាយានំ បោរាណដ្ឋកថាយោ និស្សាយ តាសុ វុត្តំ គហេតព្ពំ សព្ពំ វិនិច្ឆយំ សមាហរិត្វា អកាសី’’តិ. តស្មា យា យា ឯត្ថ បទវណ្ណនា វា វិនិច្ឆយោ វា សាធកវត្ថុ វា ទស្សីយតិ, តំ សព្ពំ តស្ស តស្ស និទ្ធារិតបាឡិបទស្សនិកាយសំវណ្ណនាភូតាយ បោរាណសីហឡដ្ឋកថាតោ អានេត្វា ភាសាបរិវត្តនវសេនេវ ទស្សិតន្តិ វេទិតព្ពំ. អយម្បិ ហិ វិសុទ្ធិមគ្គោ ន កេវលំ អត្តនោ ញាណប្បភាវេន កតោ, វិសុំ បករណភាវេន ច, អថ ខោ ចតុន្នម្បិ អាគមដ្ឋកថានំ អវយវភាវេនេវ កតោ. វុត្តញ្ហិ តាសំ និគមនេ –

‘‘ឯកូនសដ្ឋិមត្តោ, វិសុទ្ធិមគ្គោបិ ភាណវារេហិ;

អត្ថប្បកាសនត្ថាយ, អាគមានំ កតោ យស្មា.

តស្មា តេន សហាយំ, អដ្ឋកថា ភាណវារគណនាយ;

សុបរិមិតបរិច្ឆិន្នំ, ចត្តាលីសសតំ ហោតី’’តិអាទិ [ទី. និ. អដ្ឋ. ៣.និគមនកថា].

យា បន វិសុទ្ធិមគ្គេ មគ្គាមគ្គញាណទស្សនវិសុទ្ធិនិទ្ទេសេ ‘‘អយំ តាវ វិសុទ្ធិកថាយំ នយោ. អរិយវំសកថាយំ បនា’’តិអាទិនា [វិសុទ្ធិ. ២.៧១៧] ទ្វេ កថា វុត្តា, តាបិ មហាវិហារវាសីនំ ទេសនានយេ អន្តោគធា ឥមស្ស វិសុទ្ធិមគ្គស្ស និស្សយាយេវាតិ វេទិតព្ពាតិ.