៣. សង្ឃានុស្សតិកថា

១៥៤. សង្ឃានុស្សតិំ ភាវេតុកាមេនាបិ រហោគតេន បដិសល្លីនេន ‘‘សុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, ឧជុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, ញាយប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, សាមីចិប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, យទិទំ ចត្តារិ បុរិសយុគានិ អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា, ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ អាហុនេយ្យោ, បាហុនេយ្យោ, ទក្ខិណេយ្យោ, អញ្ជលិករណីយោ, អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ (អ. និ. ៦.១០) ឯវំ អរិយសង្ឃគុណា អនុស្សរិតព្ពា.

១៥៥. តត្ថ សុប្បដិបន្នោតិ សុដ្ឋុ បដិបន្នោ, សម្មាបដិបទំ អនិវត្តិបដិបទំ អនុលោមបដិបទំ អបច្ចនីកបដិបទំ ធម្មានុធម្មបដិបទំ បដិបន្នោតិ វុត្តំ ហោតិ. ភគវតោ ឱវាទានុសាសនិំ សក្កច្ចំ សុណន្តីតិ សាវកា. សាវកានំ សង្ឃោ សាវកសង្ឃោ, សីលទិដ្ឋិសាមញ្ញតាយ សង្ឃាតភាវមាបន្នោ សាវកសមូហោតិ អត្ថោ. យស្មា បន សា សម្មាបដិបទា ឧជុ អវង្កា អកុដិលា អជិម្ហា, អរិយោ ច ញាយោតិបិ វុច្ចតិ, អនុច្ឆវិកត្តា ច សាមីចីតិបិ សង្ខំ គតា. តស្មា តម្បដិបន្នោ អរិយសង្ឃោ ឧជុប្បដិបន្នោ ញាយប្បដិបន្នោ សាមីចិប្បដិបន្នោតិបិ វុត្តោ.

ឯត្ថ ច យេ មគ្គដ្ឋា, តេ សម្មាបដិបត្តិសមង្គិតាយ សុប្បដិបន្នា. យេ ផលដ្ឋា, តេ សម្មាបដិបទាយ អធិគន្តព្ពស្ស អធិគតត្តា អតីតំ បដិបទំ សន្ធាយ សុប្បដិបន្នាតិ វេទិតព្ពា.

អបិច ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ យថានុសិដ្ឋំ បដិបន្នត្តាបិ អបណ្ណកបដិបទំ បដិបន្នត្តាបិ សុប្បដិបន្នោ.

មជ្ឈិមាយ បដិបទាយ អន្តទ្វយមនុបគម្ម បដិបន្នត្តា កាយវចីមនោវង្កកុដិលជិម្ហទោសប្បហានាយ បដិបន្នត្តា ច ឧជុប្បដិបន្នត្តា ច ឧជុប្បដិបន្នោ.

ញាយោ វុច្ចតិ និព្ពានំ. តទត្ថាយ បដិបន្នត្តា ញាយប្បដិបន្នោ.

យថា បដិបន្នា សាមីចិប្បដិបន្នារហា ហោន្តិ, តថា បដិបន្នត្តា សាមីចិប្បដិបន្នោ.

១៥៦. យទិទន្តិ យានិ ឥមានិ. ចត្តារិ បុរិសយុគានីតិ យុគឡវសេន បឋមមគ្គដ្ឋោ ផលដ្ឋោតិ ឥទមេកំ យុគឡន្តិ ឯវំ ចត្តារិ បុរិសយុគឡានិ ហោន្តិ. អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលាតិ បុរិសបុគ្គលវសេន ឯកោ បឋមមគ្គដ្ឋោ ឯកោ ផលដ្ឋោតិ ឥមិនា នយេន អដ្ឋេវ បុរិសបុគ្គលា ហោន្តិ. ឯត្ថ ច បុរិសោតិ វា បុគ្គលោតិ វា ឯកត្ថានិ ឯតានិ បទានិ. វេនេយ្យវសេន បនេតំ វុត្តំ. ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោតិ យានិមានិ យុគវសេន ចត្តារិ បុរិសយុគានិ, បាដិឯក្កតោ អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា, ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ, អាហុនេយ្យោតិអាទីសុ អានេត្វា ហុនិតព្ពន្តិ អាហុនំ, ទូរតោបិ អានេត្វា សីលវន្តេសុ ទាតព្ពន្តិ អត្ថោ. ចតុន្នំ បច្ចយានមេតមធិវចនំ. តំ អាហុនំ បដិគ្គហេតុំ យុត្តោ តស្ស មហប្ផលករណតោតិ អាហុនេយ្យោ. អថ វា ទូរតោបិ អាគន្ត្វា សព្ពសាបតេយ្យម្បិ ឯត្ថ ហុនិតព្ពន្តិ អាហវនីយោ. សក្កាទីនម្បិ វា អាហវនំ អរហតីតិ អាហវនីយោ. យោ ចាយំ ព្រាហ្មណានំ អាហវនីយោ នាម អគ្គិ, យត្ថ ហុតំ មហប្ផលន្តិ តេសំ លទ្ធិ. សចេ ហុតស្ស មហប្ផលតាយ អាហវនីយោ, សង្ឃោវ អាហវនីយោ. សង្ឃេ ហុតញ្ហិ មហប្ផលំ ហោតិ. យថាហ –

‘‘យោ ច វស្សសតំ ជន្តុ, អគ្គិំ បរិចរេ វនេ;

ឯកញ្ច ភាវិតត្តានំ, មុហុត្តមបិ បូជយេ;

សាយេវ បូជនា សេយ្យោ, យញ្ចេ វស្សសតំ ហុត’’ន្តិ. (ធ. ប. ១០៧);

តទេតំ និកាយន្តរេ អាហវនីយោតិ បទំ ឥធ អាហុនេយ្យោតិ ឥមិនា បទេន អត្ថតោ ឯកំ. ព្យញ្ជនតោ បនេត្ថ កិញ្ចិមត្តមេវ នានំ. ឥតិ អាហុនេយ្យោ.

បាហុនេយ្យោតិ ឯត្ថ បន បាហុនំ វុច្ចតិ ទិសាវិទិសតោ អាគតានំ បិយមនាបានំ ញាតិមិត្តានមត្ថាយ សក្ការេន បដិយត្តំ អាគន្តុកទានំ. តម្បិ ឋបេត្វា តេ តថារូបេ បាហុនកេ សង្ឃស្សេវ ទាតុំ យុត្តំ, សង្ឃោវ តំ បដិគ្គហេតុំ យុត្តោ. សង្ឃសទិសោ ហិ បាហុនកោ នត្ថិ. តថា ហេស ឯកពុទ្ធន្តរេ ច ទិស្សតិ, អព្ពោកិណ្ណញ្ច បិយមនាបត្តករេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោតិ. ឯវំ បាហុនមស្ស ទាតុំ យុត្តំ បាហុនញ្ច បដិគ្គហេតុំ យុត្តោតិ បាហុនេយ្យោ. យេសំ បន បាហវនីយោតិ បាឡិ, តេសំ យស្មា សង្ឃោ បុព្ពការមរហតិ, តស្មា សព្ពបឋមំ អានេត្វា ឯត្ថ ហុនិតព្ពន្តិ បាហវនីយោ. សព្ពប្បការេន វា អាហវនមរហតីតិ បាហវនីយោ. ស្វាយមិធ តេនេវ អត្ថេន បាហុនេយ្យោតិ វុច្ចតិ.

ទក្ខិណាតិ បន បរលោកំ សទ្ទហិត្វា ទាតព្ពទានំ វុច្ចតិ. តំ ទក្ខិណំ អរហតិ, ទក្ខិណាយ វា ហិតោ យស្មា នំ មហប្ផលករណតាយ វិសោធេតីតិ ទក្ខិណេយ្យោ.

ឧភោ ហត្ថេ សិរស្មិំ បតិដ្ឋបេត្វា សព្ពលោកេន កយិរមានំ អញ្ជលិកម្មំ អរហតីតិ អញ្ជលិករណីយោ.

អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ សព្ពលោកស្ស អសទិសំ បុញ្ញវិរូហនដ្ឋានំ. យថា ហិ រញ្ញោ វា អមច្ចស្ស វា សាលីនំ វា យវានំ វា វិរូហនដ្ឋានំ រញ្ញោ សាលិក្ខេត្តំ រញ្ញោ យវក្ខេត្តន្តិ វុច្ចតិ, ឯវំ សង្ឃោ សព្ពលោកស្ស បុញ្ញានំ វិរូហនដ្ឋានំ. សង្ឃំ និស្សាយ ហិ លោកស្ស នានប្បការហិតសុខសំវត្តនិកានិ បុញ្ញានិ វិរូហន្តិ. តស្មា សង្ឃោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ.

១៥៧. ឯវំ សុប្បដិបន្នតាទិភេទេ សង្ឃគុណេ អនុស្សរតោ នេវ តស្មិំ សមយេ រាគបរិយុដ្ឋិតំ ចិត្តំ ហោតិ. ន ទោស…បេ… ន មោហបរិយុដ្ឋិតំ ចិត្តំ ហោតិ. ឧជុគតមេវស្ស តស្មិំ សមយេ ចិត្តំ ហោតិ សង្ឃំ អារព្ភាតិ (អ. និ. ៦.១០) បុរិមនយេនេវ វិក្ខម្ភិតនីវរណស្ស ឯកក្ខណេ ឈានង្គានិ ឧប្បជ្ជន្តិ. សង្ឃគុណានំ បន គម្ភីរតាយ នានប្បការគុណានុស្សរណាធិមុត្តតាយ វា អប្បនំ អប្បត្វា ឧបចារប្បត្តមេវ ឈានំ ហោតិ. តទេតំ សង្ឃគុណានុស្សរណវសេន ឧប្បន្នត្តា សង្ឃានុស្សតិច្ចេវ សង្ខំ គច្ឆតិ.

ឥមញ្ច បន សង្ឃានុស្សតិំ អនុយុត្តោ ភិក្ខុ សង្ឃេ សគារវោ ហោតិ សប្បតិស្សោ. សទ្ធាទិវេបុល្លំ អធិគច្ឆតិ, បីតិបាមោជ្ជពហុលោ ហោតិ, ភយភេរវសហោ, ទុក្ខាធិវាសនសមត្ថោ, សង្ឃេន សំវាសសញ្ញំ បដិលភតិ. សង្ឃគុណានុស្សតិយា អជ្ឈាវុត្ថញ្ចស្ស សរីរំ សន្និបតិតសង្ឃមិវ ឧបោសថាគារំ បូជារហំ ហោតិ, សង្ឃគុណាធិគមាយ ចិត្តំ នមតិ, វីតិក្កមិតព្ពវត្ថុសមាយោគេ ចស្ស សម្មុខា សង្ឃំ បស្សតោ វិយ ហិរោត្តប្បំ បច្ចុបដ្ឋាតិ, ឧត្តរិ អប្បដិវិជ្ឈន្តោ បន សុគតិបរាយនោ ហោតិ.

តស្មា ហវេ អប្បមាទំ, កយិរាថ សុមេធសោ;

ឯវំ មហានុភាវាយ, សង្ឃានុស្សតិយា សទាតិ.

ឥទំ សង្ឃានុស្សតិយំ វិត្ថារកថាមុខំ.