សការន្តធាតុ

បុស បោសនេ. បោសេតិ, បោសយតិ. ឥមានិ រូបានិ កិញ្ចាបិ ភូវាទិគណិកំ ‘‘បោសេតី’’តិ រូបំ បដិច្ច ហេតុកត្តុរូបានិ វិយ ទិស្សន្តិ, តថាបិ ‘‘អញ្ញេបិ ទេវោ បោសេតី’’តិអាទិកស្ស ចុរាទិគណិករូបស្ស ទស្សនតោ សុទ្ធកត្តុវសេន វុត្តានីតិ ទដ្ឋព្ពំ. ឧភិន្នំ បន ការិតដ្ឋានេ ‘‘បោសាបេតិ, បោសាបយតី’’តិ ហេតុកត្តុរូបានិ ឥច្ឆិតព្ពានិ.

បេស បដិហរណេ. បេសេតិ, បេសយតិ.

បិស ពលបាណនេសុ. បិសេតិ, បិសយតិ.

បសិ នាសនេ. បំសេតិ, បំសយតិ.

ជសិ រក្ខណេ. ជំសេតិ, ជំសយតិ.

សិលេស សិលេសនេ. សិលេសេតិ, សិលេសយតិ. សិលេសោ.

លូស ហិំសាយំ. លូសេតិ, លូសយតិ.

បុន្ស អភិមទ្ទនេ. នការោ និគ្គហីតត្ថំ. បុំសេតិ, បុំសយតិ. នបុំសកោ. ធាតុនការស្ស លោបេ ‘‘បោសោ’’ ឥច្ចបិ រូបំ.

តត្ថ ន បុំសកោតិ ឥត្ថិភាវបុម្ភាវរហិតោ បុគ្គលោ. សោ ហិ បុរិសោ វិយ សាតិសយំ បច្ចាមិត្តេ ន បុំសេតិ អភិមទ្ទនំ កាតុំ ន សក្កោតីតិ នបុំសកោតិ វុច្ចតិ. កេចិ បន ‘‘ន បុមា, ន ឥត្ថី’’តិ នបុំសកោតិ វចនត្ថំ វទន្តិ. តថា ហិ សទ្ទសត្ថវិទូ តំ បុគ្គលំ នបុំសកលិង្គវសេន នបុំសកន្តិ វទន្តិ.

ធូស កន្តិករណេ. ធូសេតិ, ធូសយតិ.

រុស រោសនេ. រោសនំ កោបករណំ. រោសេតិ, រោសយតិ. រោសោ. រោសោតិ កោធោ.

ព្យុស ឧស្សគ្គេ. ព្យោសេតិ, ព្យោសយតិ.

ជស ហិំសាយំ. ជាសេតិ, ជាសយតិ.

ទំស ទំសនេ. ទំសេតិ, ទំសយតិ. ទំសនោ. ទំសនោតិ ទន្តោ. ទំសន្តិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ឯតេនាតិ ទំសនោ.

ទសិ ទស្សនេ ច. ចការោ ទំសនំ អបេក្ខតិ. ទំសេតិ, ទំសយតិ. វិទំសេតិ, វិទំសយតិ សូរិយោ អាលោកំ.

តស្ស សន្តជ្ជនេ. តស្សេតិ, តស្សយតិ បុរិសោ ចោរេ.

វស្សុ សត្តិពន្ធនេ. សត្តិពន្ធនំ សមត្ថតាករណំ. វស្សេតិ, វស្សយតិ.

ជស តាឡនេ. តាឡនំ បហរណំ. ជាសេតិ, ជាសយតិ.

បស ពន្ធនេ. បាសេតិ, បាសយតិ. បាសោ. បាសន្តិ ពន្ធន្តិ សត្តេ ឯតេនាតិ បាសោ, សកុណបាសាទិ.

ឃុសិ វិសទ្ទនេ. វិសទ្ទនំ ឧគ្ឃោសនំ. ឃោសេតិ, ឃោសយតិ. ឃោសោ.

លស សិល្យយោគេ. សិល្យយោគោ លាសិយំ នាដកនាដនំ រេចកទានំ. លាសេតិ, លាសយតិ. លាសេន្តោ, លាសេន្តី. អត្រាយំ បាឡិ ‘‘វាទេន្តិយាបិ លាសេន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ លាសេន្តិ, លាសេន្តិយាបិ នច្ចន្តី’’តិ. តត្ថ លាសេន្តីតិ យា ឧប្លវមានា វិយ ឧដ្ឋហិត្វា លាសិយនាដកំ នាដេន្តិ, រេចកំ ទេន្តិ.

ភូស អលង្ការេ. ភូសេតិ, ភូសយតិ. វិភូសេតិ, វិភូសយតិ. ភូសនំ, វិភូសនំ.

វស សិនេហនឆេទាវហរណេសុ. អវហរណំ ចោរិកាយ គហណំ. វាសេតិ, វាសយតិ. វសា.

តាស វារណេ. វារណំ និវារណំ. តាសេតិ, តាសយតិ.

ធស ឧញ្ឆេ. ធាសេតិ, ធាសយតិ.

ភស គហណេ. ភាសេតិ, ភាសយតិ.

បុស ធារណេ. បោសេតិ, បោសយតិ, អាភរណំ ធារេតីតិ អត្ថោ.

តុសិ បិសិ កុសិ ទសិ ភាសាយំ. តុំសេតិ, តុំសយតិ. បិំសេតិ, បិំសយតិ. កុំសេតិ, កុំសយតិ. ទំសេតិ, ទំសយតិ.

ខុសិ អក្កោសនេ. ខុំសេតិ, ខុំសយតិ. ខុំសនា.

គវេស មគ្គនេ. គវេសេតិ, គវេសយតិ. គវេសកោ, គវេសិតោ, គវេសនា, គវេដ្ឋិ.

វាស ឧបសេវាយំ. វាសេតិ, វាសយតិ. វាសោ, អាវាសោ.

ហិសិ ហិំសាយំ. ហិំសេតិ, ហិំសយតិ.

និវាស អច្ឆាទនេ. វត្ថំ និវាសេតិ, និវាសយតិ. បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា.

អំស សង្ឃាតេ. អំសេតិ, អំសយតិ. អំសោ, អំសា.

ឯត្ថ ច អំសោតិ កោដ្ឋាសោបិ ខន្ធោបិ វុច្ចតិ. អំសាតិ អរិសរោគោ.

មិស សជ្ជនេ. មេសេតិ, មេសយតិ.

រស អស្សាទនេ. រសេតិ, រសយតិ. រសោ. រសិយតេ អស្សាទិយតេ ជនេហីតិ រសោ.

រស សិនេហនេ. រសេតិ, រសយតិ. រសោ.

តត្ថ រសេតីតិ សិនេហតិ. រសោតិ សិនេហោ, សិនេហសម្ពន្ធោ សាមគ្គិរសោតិ វុច្ចតិ, យំ សន្ធាយ ព្រាហ្មណា ភគវន្តំ ‘‘អរសរូបោ សមណោ គោតមោ’’តិ អវោចុំ.

សិយ អសព្ពប្បយោគេ. សេសេតិ, សេសយតិ. សេសោ. វិបុព្ពោ អតិសយេ, វិបុព្ពោ អតិសយេ, វិបុព្ពោ សិសធាតុ អតិសយេ វត្តតិ, វិសេសេតិ, វិសេសយតិ. វិសេសោ, វិសិដ្ឋោ, វិសេសនំ.

មិស្ស សម្មិស្សេ. មិស្សេតិ, មិស្សយតិ. សម្មិស្សេតិ, សម្មិស្សយតិ. មិស្សោ, មិស្សោ, មិស្សិតោ, សម្មិស្សិតោ, សម្មិស្សោ ឥច្ចាទីនិ. អលម្ពុសាជាតកេ មិស្សាតិ ឥត្ថីនំ វត្តព្ពនាមំ, បុរិសេហិ សទ្ធិំ សម្មិស្សនតាយ.

ជុស បរិតក្កនេ. ជោសេតិ, ជោសយតិ.

មស បហាសនេ. មសេតិ, មសយតិ.

មរិស តិតិក្ខាយំ. មរិសេតិ. មរិសយតិ.

បិស បេសនេ. បេសេតិ, បេសយតិ. បេសកោ, បេសិតោ.

ឃុស សទ្ទេ. ឃោសេតិ, ឃោសយតិ. ឧគ្ឃោសយុំ ពោធិមណ្ឌេ បមោទិតា. ឃោសោ.

ទិសី ឧច្ចារណេ. ទេសេតិ, ទេសយតិ. ទេសកោ, ទេសេតា, ទេសិតោ, ទេសនា.

វស អច្ឆាទនេ. វាសេតិ, វាសយតិ. និវាសេតិ, និវាសយតិ. វត្ថំ.

សការន្តធាតុរូបានិ.