១៦. ភូវាទិគណិកបរិច្ឆេទ

ឥតោ បរំ អវគ្គន្តា, មិស្សកា ចេវ ធាតុយោ;

វក្ខាមិ ធាតុភេទាទិ-កុសលស្ស មតានុគា.

យការន្តធាតុ

យា គតិបាបុណេសុ. យាតិ, យន្តិ. យាតុ, យន្តុ. យេយ្យ, យេយ្យុំ, អនុបរិយេយ្យុំ. យថាសម្ភវំ បទមាលា យោជេតព្ពា. យន្តោ បុរិសោ. យន្តី ឥត្ថី. យន្តំ កុលំ. យានំ, ឧបយានំ, ឧយ្យានំ ឥច្ចាទីនិ. ទិវាទិគណិកស្ស បនស្ស ‘‘យាយតិ, យាយន្តី’’តិអាទីនិ រូបានិ ភវន្តិ.

តត្រ យានន្តិអាទីសុ យន្តិ ឯតេនាតិ យានំ, រថសកដាទិ. ឧបយន្តិ ឯតេន ឥស្សរស្ស វា បិយមនាបស្ស វា សន្តិកំ គច្ឆន្តីតិ ឧបយានំ, បណ្ណាការំ. ‘‘ឧបយានានិ មេ ទជ្ជុំ, រាជបុត្ត តយិ គតេ’’តិ ឯត្ថ ហិ បណ្ណាការានិ ‘‘ឧបយានានី’’តិ វុច្ចន្តិ. សម្បន្នទស្សនីយបុប្ផផលាទិតាយ ឧទ្ធំ ឱលោកេន្តា យន្តិ គច្ឆន្តិ ឯត្ថាតិ ឧយ្យានំ.

ព្យា ឧម្មីសនេ. ព្យាតិ, ព្យន្តិ. ព្យាសិ, ព្យាថ. ព្យាមិ, ព្យាម. យថាសម្ភវំ បទមាលា យោជេតព្ពា. តត្រ បនាយំ បាឡិ ‘‘យាវ ព្យាតិ និម្មីសតិ, តត្រាបិ រសតិព្ពយោ’’តិ. តត្ថ យាវ ព្យាតីតិ យាវ ឧម្មីសតិ, បុរាណភាសា ឯសា, អយញ្ហិ យស្មិំ កាលេ ពោធិសត្តោ ចូឡពោធិបរិព្ពាជកោ អហោសិ, តស្មិំ កាលេ មនុស្សានំ វោហារោ.

យុ មិស្សនេ គតិយញ្ច. យោតិ, យវតិ. អាយុ, យោនិ.

តត្ថ ‘‘អាយូ’’តិ អាសទ្ទោ ឧបសគ្គោ. អាយវន្តិ មិស្សីភវន្តិ សត្តា ឯតេនាតិ អាយុ. អថ វា អាយវន្តិ អាគច្ឆន្តិ បវត្តន្តិ តស្មិំ សតិ អរូបធម្មាតិ អាយុ. តថា ហិ អដ្ឋសាលិនិយំ វុត្តំ ‘‘អាយវនដ្ឋេន អាយុ. តស្មិញ្ហិ សតិ អរូបធម្មា អាយវន្តិ អាគច្ឆន្តិ បវត្តន្តិ, តស្មា អាយូតិ វុច្ចតី’’តិ. ‘‘អាយុ, ជីវិតំ, បាណោ’’ ឥច្ចេតេ បរិយាយា លោកវោហារវសេន. អភិធម្មវសេន បន ‘‘ឋិតិ យបនា យាបនា ជីវិតិន្ទ្រិយំ’’ ឥច្ចេតេបិ តេហេវ សទ្ធិំ បរិយាយា. យោនីតិ អណ្ឌជាទីនំ អណ្ឌជាទីហិ សទ្ធិំ យាយ មិស្សីភាវោ ហោតិ, សា យោនិ. ឥទំ បនេត្ថ និព្ពចនំ ‘‘យវន្តិ ឯត្ថ សត្តា ឯកជាតិសមន្វយេន អញ្ញមញ្ញំ មិស្សកា ហោន្តីតិ យោនិ’’ ឥតិ. ឯត្ថ ច យោនិសទ្ទស្ស អត្ថុទ្ធារោ នីយតេ. យោនីតិ ខន្ធកោដ្ឋាសស្សបិ ការណស្សបិ បស្សាវមគ្គស្សបិ នាមំ. ‘‘ចតស្សោ នាគយោនិយោ. ចតស្សោ សុបណ្ណយោនិយោ’’តិ ឯត្ថ ហិ ខន្ធកោដ្ឋាសោ យោនិ នាម. ‘‘យោនិ ហេសា ភូមិជ ផលស្ស អធិគមាយា’’តិ ឯត្ថ ការណំ. ‘‘ន ចាហំ ព្រាហ្មណំ ព្រូមិ, យោនិជំ មត្តិសម្ភវ’’ន្តិ ឯត្ថ បស្សាវមគ្គោ. ឯត្ថេតំ វុច្ចតិ –

ខន្ធានញ្ចាបិ កោដ្ឋាសេ, មុត្តមគ្គេ ច ការណេ;

ឥមេសុ តីសុ អត្ថេសុ, យោនិសទ្ទោ បវត្តតិ.

ព្យេ សំវរណេ. ព្យាយតិ.

ព្យេ បវត្តិយំ. ព្យេតិ សហព្យោ.

ឯត្ថ សហព្យោតិ សហ ព្យេតិ សហ បវត្តតីតិ សហព្យោ, សហាយោ, ឯកភវូបគោ វា. តថា ហិ ‘‘តាវតិំសានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបន្នោ’’តិអាទីសុ ឯកភវូបគោ ‘‘សហព្យោ’’តិ វុច្ចតិ.

ហយ គតិយំ. ហយតិ. ហយោ. ហយោតិ អស្សោ. សោ ហិ ហយតិ សីឃំ គច្ឆតីតិ ហយោតិ វុច្ចតិ. ឥមានិ បនស្ស នាមានិ –

អស្សោ តុរង្គោ តុរគោ, វាជី វាហោ ហយោបិ ច;

តព្ភេទា សិន្ធវោ ចេវ, គោជោ អស្សតរោបិ ច.

ការណាការណញ្ញូ តុ, អាជានីយោ ហយុត្តមោ;

ឃោដកោ តុ ខឡុង្កស្សោ, វឡវោតិ ច វុច្ចតិ;

អស្សបោតោ កិសោរោតិ, ខឡុង្កោតិបិ វុច្ចតិ;

ហរិយ គតិគេលញ្ញេសុ. ហរិយតិ.

អយ វយ បយ មយ តយ ចយ រយ គតិយំ. អយតិ. វយតិ. បយតិ. មយតិ. តយតិ. ចយតិ. រយតិ. អយោ, សមយោ, វយោ, បយោ, រយោ. មយតយចយធាតូនំ នាមិកបទានិ ឧបបរិក្ខិតព្ពានិ.

តត្ថ អយោតិ កាឡលោហំ, អយតិ នានាកម្មារកិច្ចេសុ ឧបយោគំ គច្ឆតីតិ អយោ. វយោតិ បឋមវយាទិអាយុកោដ្ឋាសោ, វយតិ បរិហានិំ គច្ឆតីតិ វយោ. បយោតិ ខីរស្សបិ ឧទកស្សបិ នាមំ, បយតិ ជនេន បាតព្ពភាវំ គច្ឆតីតិ បយោ. រយោតិ វេគោ, យោ ‘‘ជវោ’’តិបិ វុច្ចតិ, តស្មា រយនំ ជវនំ រយោ. ឯត្ថ សមយសទ្ទស្ស អត្ថុទ្ធារោ វុច្ចតេ អហ និព្ពចនេន. សមយសទ្ទោ –

សមវាយេ ខណេ កាលេ, សមយេ ហេតុទិដ្ឋិសុ;

បដិលាភេ បហានេ ច, បដិវេធេ ច ទិស្សតិ.

តថា ហិ ‘‘អប្បេវ នាម ស្វេបិ ឧបសង្កមេយ្យាម កាលញ្ច សមយញ្ច ឧបាទាយា’’តិ ឯវមាទីសុ សមវាយោ អត្ថោ. ‘‘ឯកោវ ខោ ភិក្ខវេ ខណោ ច សមយោ ច ព្រហ្មចរិយវាសាយា’’តិអាទីសុ ខណោ. ‘‘ឧណ្ហសមយោ បរិឡាហសមយោ’’តិអាទីសុ កាលោ. ‘‘មហាសមយោ បវនស្មិ’’ន្តិអាទីសុ សមូហោ. ‘‘សមយោបិ ខោ តេ ភទ្ទាលិ អប្បដិវិទ្ធោ អហោសី’’តិអាទីសុ ហេតុ. ‘‘តេន សមយេន ឧគ្គាហមានោ បរិព្ពាជកោ សមណមុណ្ឌិកាបុត្តោ សមយប្បវាទកេ តិន្ទុកាចីរេ ឯកសាលកេ មល្លិកាយ អារាមេ បដិវសតី’’តិអាទីសុ ទិដ្ឋិ.

‘‘ទិដ្ឋេ ធម្មេ ច យោ អត្ថោ, យោ ចត្ថោ សម្បរាយិកោ;

អត្ថាភិសមយា ធីរោ, បណ្ឌិតោតិ បវុច្ចតី’’តិ

អាទីសុ បដិលាភោ. ‘‘សម្មា មានាភិសមយា អន្តមកាសិ ទុក្ខស្សា’’តិអាទីសុ បហានំ. ‘‘ទុក្ខស្ស បីឡនដ្ឋោ សង្ខតដ្ឋោ សន្តាបដ្ឋោ អភិសមយដ្ឋោ’’តិអាទីសុ បដិវេធោ. ឯត្ថ ច ឧបសគ្គានំ ជោតកមត្តត្តា តស្ស តស្ស អត្ថស្ស វាចកោ សមយសទ្ទោ ឯវាតិ សមយសទ្ទស្ស អត្ថុទ្ធារេបិ សឧបសគ្គោ អភិសមយសទ្ទោ វុត្តោ.

តត្ថ សហការីការណតាយ សន្និជ្ឈំ សមេតិ សមវេតីតិ សមយោ, សមវាយោ. សមេតិ សមាគច្ឆតិ មគ្គព្រហ្មចរិយំ ឯត្ថ តទាធារបុគ្គលោតិ សមយោ, ខណោ. សមេន្តិ ឯត្ថ, ឯតេន វា សង្គច្ឆន្តិ ធម្មា សហជាតធម្មេហិ ឧប្បាទាទីហិ វាតិ សមយោ, កាលោ. ធម្មប្បវត្តិមត្តតាយ អត្ថតោ អភូតោបិ ហិ កាលោ ធម្មប្បវត្តិយា អធិករណំ ករណំ វិយ ច បរិកប្បនាមត្តសិទ្ធេន រូបេន វោហរិយតីតិ. សមំ, សហ វា អវយវានំ អយនំ បវត្តិ អវដ្ឋានន្តិ សមយោ, សមូហោ, យថា ‘‘សមុទាយោ’’តិ. អវយវសហាវដ្ឋានមេវ ហិ សមូហោ. បច្ចយន្តរសមាគមេ ឯតិ ផលំ ឯតស្មា ឧប្បជ្ជតិ បវត្តតិ ចាតិ សមយោ, ហេតុ, យថា ‘‘សមុទយោ’’តិ. សមេតិ សំយោជនភាវតោ សម្ពន្ធា ឯតិ អត្តនោ វិសយេ បវត្តតិ, ទឡ្ហគ្គហណភាវតោ វា សំយុត្តា អយន្តិ បវត្តន្តិ សត្តា យថាភិនិវេសំ ឯតេនាតិ សមយោ, ទិដ្ឋិ. ទិដ្ឋិសំយោជនេន ហិ សត្តា អតិវិយ ពជ្ឈន្តិ. សមិតិ សង្គតិ សមោធានន្តិ សមយោ, បដិលាភោ. សមស្ស និរោធស្ស យានំ, សម្មា វា យានំ អបគមោ អប្បវត្តីតិ សមយោ, បហានំ. ញាណេន អភិមុខំ សម្មា ឯតព្ពោ អធិគន្តព្ពោតិ សមយោ, ធម្មានំ អវិបរីតោ សភាវោ, អភិមុខភាវេន សម្មា ឯតិ គច្ឆតិ ពុជ្ឈតីតិ សមយោ. យថាភូតសភាវាវពោធោ. ឯវំ តស្មិំ តស្មិំ អត្ថេ សមយសទ្ទស្ស បវត្តិ វេទិតព្ពា.

ននុ ច អត្ថមត្តំ បតិ សទ្ទា អភិនិវិសន្តីតិ ន ឯកេន សទ្ទេន អនេកេ អត្ថា អភិធីយន្តីតិ? សច្ចមេតំ សទ្ទវិសេសេ អបេក្ខិតេ. សទ្ទវិសេសេ ហិ អបេក្ខមានេ ឯកេន សទ្ទេន អនេកត្ថាភិធានំ ន សម្ភវតិ. ន ហិ យោ កាលត្ថោ សមយសទ្ទោ, សោយេវ សមូហាទិអត្ថំ វទតិ. ឯត្ថ បន តេសំ តេសំ អត្ថានំ សមយ សទ្ទវចនីយតា សាមញ្ញមុបាទាយ អនេកត្ថតា សមយសទ្ទស្ស វុត្តា. ឯវំ សព្ពត្ថ អត្ថុទ្ធារេ អធិប្បាយោ វេទិតព្ពោ.

ឥតោ យាតោ អយតោ ច, និប្ផត្តិំ សមុទីរយេ;

វិញ្ញូ សមយសទ្ទស្ស, សមវាយាទិវាចិនោ.

ឥតោ យាតោ អយតោ ច, សមានត្ថេហិ ធាតុហិ;

ឯវំ សមានរូបានិ, ភវន្តីតិ ច ឦរយេ.

នយ រក្ខណេ ច. ចការោ គតិបេក្ខកោ. នយតិ. នយោ. នយោតិ នយនំ គមនន្តិ នយោ, បាឡិគតិ. នយន្តិ វា រក្ខន្តិ អត្ថំ ឯតេនាតិ នយោ, តថត្តនយាទិ.

ទយ ទានគតិហិំសាទានរក្ខាសុ. ទយតិ. ទយា.

ទយាតិ មេត្តាបិ វុច្ចតិ ករុណាបិ. ‘‘ទយាបន្នោ’’តិ ឯត្ថ ហិ មេត្តា ‘‘ទយា’’តិ, មេត្តចិត្តតំ អាបន្នោតិ ហិ អត្ថោ. ‘‘អទយាបន្នោ’’តិ ឯត្ថ បន ករុណា ‘‘ទយា’’តិ វុច្ចតិ. និក្ករុណតំ អាបន្នោតិ ហិ អត្ថោ. ឯវំ ទយាសទ្ទស្ស មេត្តាករុណាសុ បវត្តិ វេទិតព្ពា. តថា ហិ អភិធម្មដីកាយំ វុត្តំ ‘‘ទយាសទ្ទោ យត្ថ យត្ថ បវត្តតិ, តត្ថ តត្ថ អធិប្បាយវសេន យោជេតព្ពោ. ទយាសទ្ទោ ហិ អនុរក្ខណត្ថំ អន្តោនីតំ កត្វា បវត្តមានោ មេត្តាយ ច ករុណាយ ច បវត្តតី’’តិ.

វចនត្ថោ បនេត្ថ ឯវំ វេទិតព្ពោ – ទយតិ ទទាតិ សត្តានំ អភយំ ឯតាយាតិ ទយា. ទយតិ គច្ឆតិ វិភាគំ អកត្វា បាបកល្យាណជនេសុ សមំ វត្តតិ, សីតេន សមំ ផរន្តំ រជោមលញ្ច បវាហេន្តំ ឧទកមិវាតិបិ ទយា, មេត្តា. ទយតិ វា ហិំសតិ ការុណិកំ យាវ យថាធិប្បេតំ បរស្ស ហិតនិប្ផត្តិំ ន បាបុណាតិ, តាវាតិ ទយា. ទយតិ អនុគ្គណ្ហាតិ បាបជនម្បិ សជ្ជនោ ឯតាយាតិបិ ទយា. ទយតិ អត្តនោ សុខម្បិ បហាយ ខេទំ គណ្ហាតិ សជ្ជនោ ឯតាយាតិ ទយា. ទយន្តិ គណ្ហន្តិ ឯតាយ មហាពោធិសត្តា ពុទ្ធភាវាយ អភិនីហារករណកាលេ ហត្ថគតម្បិ អរហត្តផលំ ឆឌ្ឌេត្វា សំសារសាគរតោ សត្តេ សមុទ្ធរិតុកាមា អនស្សាសករំ អតិភយានកំ មហន្តំ សំសារទុក្ខំ, បច្ឆិមភវេ ច សហ អមតធាតុបដិលាភេន អនេកគុណសមលង្កតំ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណញ្ចាតិបិ ទយា, ករុណា. ករុណាមូលកា ហិ សព្ពេ ពុទ្ធគុណា.

អបរោ នយោ – ទយន្តិ អនុរក្ខន្តិ សត្តេ ឯតាយ, សយំ វា អនុទយតិ, អនុទយមត្តមេវ វា ឯតន្តិ ទយា, មេត្តា ចេវ ករុណា ច. កិញ្ចិ បយោគមេត្ថ កថយាម ‘‘សេយ្យថាបិ គហបតិ គិជ្ឈោ វា កង្កោ វា កុលលោ វា មំសបេសិំ អាទាយ ទយេយ្យ. បុត្តេសុ មទ្ទី ទយេសិ, សស្សុយា សសុរម្ហិ ច. ទយិតព្ពោ រថេសភ’’. តត្ថ ទយេយ្យាតិ ឧប្បតិត្វា គច្ឆេយ្យ, គត្យត្ថវសេនេតំ ទដ្ឋព្ពំ. ទយេសីតិ មេត្តចិត្តំ ករេយ្យាសិ. ទយិតព្ពោតិ បិយាយិតព្ពោ. ឧភយម្បេតំ វិវរណំ រក្ខណត្ថំ អន្តោគធំ កត្វា អធិប្បាយត្ថវសេន កតន្តិ វេទិតព្ពំ.

ឩយី តន្តសន្តានេ. ឩយតិ. ឩតោ, ឩតវា.

បូយី វិសរណេ ទុគ្គន្ធេ ច. បូយតិ. បូតោ, បូតវា. បូតិមច្ឆំ កុសគ្គេន, យោ នរោ ឧបនយ្ហតិ.

កនុយី សទ្ទេ. កនុយតិ. កនុតោ, កនុតវា.

ខមាយ វិធូននេ. ខមាយតិ. ខមាតោ, ខមាតវា.

ផាយិ បាយិ វុទ្ធិយំ. ផាយតិ. ផីតោ, ផតវា.

តត្ថ តតវន្តុបច្ចយា, យការលោបោ, ធាត្វន្តស្ស សរស្ស ឥការាទេសោ ច ទដ្ឋព្ពោ. ឯស នយោ ‘‘បូតោ បូតវា’’តិអាទីសុបិ យថាសម្ភវំ ទដ្ឋព្ពោ. បាយតិ. បាយោ. អបាយោ. ឯត្ថ ច នត្ថិ បាយោ វុទ្ធិ ឯត្ថាតិ អបាយោ. អថ វា បន អយតោ សុខតោ អបេតោតិ អបាយោតិបិ និព្ពចនីយំ. អបាយោតិ ច និរយោ តិរច្ឆានយោនិ បេត្តិវិសយោ អសុរកាយោតិ ចត្តារោ អបាយា.

តាយុ សន្តានបាលនេសុ. តាយតិ. តាយនំ. ទិវាទិគណេ បន តា បាលនេតិ ធាតុំ បស្សថ, តស្ស ‘‘តាយតិ តាណ’’ន្តិ រូបានិ. ឧភយេសំ ក្រិយាបទំ សមំ. អការយការបច្ចយមត្តេនេវ នានត្តំ, នាមិកបទានិ បន វិសទិសានិ ‘‘តាយនំ, តាណ’’ន្តិ.

ចាយុ បូជានិសាមនេសុ. បូជា បូជនា. និសាមនំ ឱលោកនំ សវនញ្ច វុច្ចតិ. ‘‘ឥង្ឃ មទ្ទិ និសាមេហិ. និសាមយថ សាធវោ’’តិ ច អាទីសុ ហិ ឱលោកនសវនានិ និសាមនសទ្ទេន វុត្តានិ. អបិច ញាណេន ឧបបរិក្ខណម្បិ និសាមនមេវាតិ គហេតព្ពំ. ចាយតិ, អបចាយតិ. អនគារេ បព្ពជិតេ, អបចេ ព្រហ្មចារិយេ. យេ វុទ្ធមបចាយន្តិ. អបចិតិំ ទស្សេតិ. និច្ចំ វុទ្ធាបចាយិនោ.

យការន្តធាតុរូបានិ.

រការន្តធាតុ

រា អាទានេ. រាតិ.

រិ សន្តានេ. រេតិ. រេណុ. រេណូតិ រជោ.

រុ គតិយំ រោសនេ ច. រវតិ, វិរវតិ.

រុ សទ្ទេ. រោតិ, រវតិ. រវោ, ឧបរវោ. រុតមនុញ្ញំ រុចិយា ច បិដ្ឋិ. រុតន្តិ រវនំ រុតំ, សទ្ទោ.

រេ សទ្ទេ. រាយតិ. រា. រត្តិ. ឯត្ថ ច រាតិ សទ្ទោ. រត្តីតិ និសាសង្ខាតោ សត្តានំ សទ្ទស្ស វូបសមកាលោ. រា តិយ្យតិ ឧច្ឆិជ្ជតិ ឯត្ថាតិ រត្តិ.

ព្រូ វិយត្តិយំ វាចាយំ. អបិ ហន្ត្វា ហតោ ព្រូតិ.

ព្រវីតិ, ព្រុន្តិ. ព្រូសិ, ព្រូថ. ព្រូមិ, ព្រូម. ព្រូតេ, ព្រុវន្តេ. ព្រូសេ, ព្រុវ្ហេ. ព្រុវេ, ព្រុម្ហេ.

ព្រូតុ, ព្រុវិតុ, ព្រុវន្តុ. ព្រូហិ, ព្រូថ. ព្រូមិ, ព្រូម. ព្រូតំ, ព្រុវន្តំ.

ឯត្ថ ច អម្ពដ្ឋសុត្តេ ‘‘បុន ភវំ គោតមោ ព្រុវិតូ’’តិ បាឡិទស្សនតោ ‘‘ព្រុវិតូ’’តិ វុត្តំ. ឯវំ សព្ពត្ថាបិ ឧបបរិក្ខិត្វា នយោ គហេតព្ពោ.

ព្រុវេយ្យ, ព្រុវេ, ព្រុវេយ្យុំ. ព្រុវេយ្យាសិ, ព្រុវេយ្យាថ. ព្រុវេយ្យាមិ, ព្រុវេយ្យាម. ព្រុវេថ, ព្រុវេរំ. ព្រុវេថោ, ព្រុវេយ្យាវ្ហោ. ព្រុវេយ្យំ. ព្រុវេយ្យាម្ហេ.

បព្រូតិ. អនុព្រូតិ. បព្រូតុ, អនុព្រូតុ. បព្រុវេយ្យ, អនុព្រុវេយ្យ. ឯវំ សព្ពត្ថ បអនុឧបសគ្គេហិបិ យថាសម្ភវំ បទមាលា យោជេតព្ពា.

អាហ, អាហុ. ព្រវេ, ព្រវិត្ថ, ព្រវិរេ. ព្រវិត្ថោ, ព្រវិវ្ហោ. ព្រវិំ, ព្រវិម្ហេ. បរោក្ខាវសេន វុត្តានិ.

អព្រវា, អព្រវូ. អព្រវោ, អព្រវត្ថ. អព្រវំ, អព្រវម្ហា. អព្រវត្ថ, អព្រវត្ថុំ. អព្រវសេ, អព្រវ្ហំ. អព្រវិំ, អព្រវិម្ហសេ. ហិយ្យត្តនីវសេន វុត្តានិ.

អព្រវិ, អព្រវុំ. អព្រវោ, អព្រវិត្ថ. អព្រវិំ, អព្រវិម្ហា. អព្រវា, អព្រវូ. អព្រវសេ, អព្រវិវ្ហំ. អព្រវំ, អព្រវិម្ហេ. អជ្ជតនីវសេន វុត្តានិ.

ព្រុវិស្សតិ, ព្រុវិស្សន្តិ. អព្រវិស្សា, អព្រវិស្សំសុ. សេសំ សព្ពំ នេតព្ពំ. កម្មបទំ អប្បសិទ្ធំ. សចេ បន សិយា, ‘‘ព្រូយតី’’តិ សិយា ‘‘លុយតិ, លូយតី’’តិ បទានិ វិយ.

ជីរ ព្រូហនេ. ព្រូហនំ វឌ្ឍនំ. ជីរតិ. ជីរំ. ជីរមានោ. ជីរណំ. អប្បស្សុតាយំ បុរិសោ, ពលិពទ្ទោវ ជីរតិ.

បូរ បូរណេ. បូរតិ. បូរតោវ មហោទធិ. សព្ពេ បូរេន្តុ សង្កប្បា. បូរិតុំ, បូរិត្វា, បូរំ, បូរិតំ. បុណ្ណំ, បរិបុណ្ណំ. សម្បុណ្ណំ, បូរណំ. បូរណោ កស្សបោ. ការិតេ ‘‘បារមិយោ បូរេតិ, បូរយតិ, បូរាបេតិ, បូរាបយតិ. បូរេត្វា, បូរយិត្វា, បូរាបេត្វា, បូរាបយិត្វា, បរិបូរេត្វា’’ ឥច្ចាទីនិ ភវន្តិ.

ឃោរ គតិបដិឃាតេ. គតិបដិឃាតំ គតិបដិហននំ. ឃោរតិ.

ធោរ គតិចាតុរិយេ. គតិចាតុរិយំ គតិឆេកភាវោ. ធោរេតិ.

សរ គតិយំ. សរតិ, វិសរតិ, ឧស្សរតិ. ឧស្សារណា. សរោ. សំសារោ ឥច្ចាទីនិ. តត្ថ សរោតិ រហទោ. សំសារោតិ វដ្ដំ, យោ ‘‘ភវោ’’តិបិ វុច្ចតិ.

ចរ ចរណេ. ចរតិ, វិចរតិ, អនុចរតិ, សញ្ចរតិ.

ចរ គតិភក្ខនេសុ. ចរតិ, វិចរតិ, អនុចរតិ, សញ្ចរតិ, បដិចរតិ. ចរិយា. ចរិតា. ចារោ. វិចារោ. អនុវិចារោ. ឧបវិចារោ. ចរណំ. ចារកោ. ឱចរកោ. ព្រហ្មចរិយំ ឥច្ចាទីនិ.

តត្ថ ចរតីតិ គច្ឆតិ, ភក្ខតិ វា. តថា ហិ ចរន្តិ បទស្ស គច្ឆន្តោ ខាទន្តោ ចាតិ អត្ថំ វទន្តិ គរូ. បដិចរតីតិ បដិច្ឆាទេតិ. ចារកោតិ តំបវេសិតានំ សត្តានំ សុខំ ចរតិ ភក្ខតីតិ ចារកោ, រោធោ. ឱចរកោតិ អធោចារី. ព្រហ្មចរិយន្តិ ទានម្បិ វេយ្យាវច្ចម្បិ សិក្ខាបទម្បិ ព្រហ្មវិហារោបិ ធម្មទេសនាបិ មេថុនវិរតិបិ សទារសន្តោសោបិ ឧបោសថោបិ អរិយមគ្គោបិ សកលំ សាសនម្បិ អជ្ឈាសយោបិ វុច្ចតិ.

កិន្តេ វតំ កិំ បន ព្រហ្មចរិយំ,

កិស្ស សុចិណ្ណស្ស អយំ វិបាកោ;

ឥទ្ធិជុតិពលវីរិយូបបត្តិ,

ឥទញ្ច តេ នាគ មហាវិមានំ.

អហញ្ច ភរិយា ច មនុស្សលោកេ,

សទ្ធា ឧភោ ទានបតី អហុម្ហា;

ឱបានភូតំ មេ ឃរំ តទាសិ,

សន្តប្បិតា សមណព្រាហ្មណា ច.

តំ មេ វតំ តំ បន ព្រហ្មចរិយំ,

តស្ស សុចិណ្ណស្ស អយំ វិបាកោ;

ឥទ្ធិជុតិពលវីរិយូបបត្តិ,

ឥទញ្ច មេ ធីរ មហាវិមាន’’ន្តិ

ឥមស្មិញ្ហិ បុណ្ណកជាតកេ ទានំ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តំ.

‘‘កេន បាណិ កាមទទោ, កេន បាណិ មធុស្សវោ;

កេន តេ ព្រហ្មចរិយេន, បុញ្ញំ បាណិម្ហិ ឥជ្ឈតិ.

តេន បាណិ កាមទទោ, តេន បាណិ មធុស្សវោ;

តេន មេ ព្រហ្មចរិយេន, បុញ្ញំ បាណិម្ហិ ឥជ្ឈតី’’តិ

ឥមស្មិំ អង្កុរបេតវត្ថុម្ហិ វេយ្យាវច្ចំ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តំ. ‘‘ឥទំ ខោ តំ ភិក្ខវេ តិត្តិរិយំ នាម ព្រហ្មចរិយំ អហោសី’’តិ ឥមស្មិំ តិត្តិរជាតកេ សិក្ខាបទំ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តំ. ‘‘តំ ខោ បន បញ្ចសិខ ព្រហ្មចរិយំ នេវ និព្ពិទាយ ន វិរាគាយ…បេ… យាវទេវ ព្រហ្មលោកូបបត្តិយា’’តិ ឥមស្មិំ មហាគោវិន្ទសុត្តេ ព្រហ្មវិហារា ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តា. ‘‘ឯកស្មិំ ព្រហ្មចរិយស្មិំ, សហស្សំ មច្ចុហាយិនោ’’តិ ឯត្ថ ធម្មទេសនា ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តា. ‘‘បរេ អព្រហ្មចារី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ព្រហ្មចារិនោ ភវិស្សាមា’’តិ សល្លេខសុត្តេ មេថុនវិរតិ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តា.

មយញ្ច ភរិយា នាតិក្កមាម,

អម្ហេ ច ភរិយា នាតិក្កមន្តិ;

អញ្ញត្រ តាហ ព្រហ្មចរិយំ ចរាម;

តស្មា ហិ អម្ហំ ទហរា ន មីយរេ’’តិ

មហាធម្មបាលជាតកេ សទារសន្តោសោ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តោ.

ហីនេន ព្រហ្មចរិយេន, ខត្តិយេ ឧបបជ្ជតិ;

មជ្ឈិមេន ច ទេវេសុ, ឧត្តមេន វិសុជ្ឈតី’’តិ

ឯវំ និមិជាតកេ អវីតិក្កមវសេន កតោ ឧបោសថោ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តោ. ‘‘ឥទំ ខោ បន បញ្ចសិខ ព្រហ្មចរិយំ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ…បេ… អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ’’តិ មហាគោវិន្ទសុត្តស្មិំយេវ អរិយមគ្គោ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តោ. ‘‘តយិទំ ព្រហ្មចរិយំ ឥទ្ធញ្ចេវ ផីតញ្ច វិត្ថារិកំ ពាហុជញ្ញំ បុថុភូតំ យាវទេវ មនុស្សេហិ សុប្បកាសិត’’ន្តិ បាសាទិកសុត្តេ សិក្ខត្តយសង្គហំ សកលំ សាសនំ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តំ.

‘‘អបិ អតរមានានំ, ផលាសាវ សមិជ្ឈតិ;

វិបក្កព្រហ្មចរិយោស្មិ, ឯវំ ជានាហិ គាមណី’’តិ

ឯត្ថ អជ្ឈាសយោ ‘‘ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វុត្តោ. ឥច្ចេវំ –

ទានំ វេយ្យាវដិយញ្ច, សិក្ខា ព្រហ្មវិហារកា;

ធម្មក្ខានំ មេថុនតា-វិរតិ ច ឧបោសថោ.

សទារេសុ ច សន្តោសោ, អរិយមគ្គោ ច សាសនំ;

អជ្ឈាសយោ ចិមេ ព្រហ្ម-ចរិយសទ្ទេន វុច្ចរេ.

ហុរ កោដិល្លេ. ហុរតិ.

សរ សទ្ទោបតាបេសុ. សរតិ. សរោ, សរណំ.

ឯត្ថ ច សរោតិ សទ្ទោបិ វុច្ចតិ ឧសុបិ. សរណន្តិ សរតិ ឧបតាបេតិ ហិំសតិ សរណគតានំ តេនេវ សរណគមនេន ភយំ សន្តាបំ ទុក្ខំ ទុគ្គតិំ បរិកិលេសញ្ចាតិ សរណំ, ពុទ្ធាទិរតនត្តយំ. អថ វា សទ្ធា បសន្នា មនុស្សា ‘‘អម្ហាកំ សរណមិទ’’ន្តិ សរន្តិ ចិន្តេន្តិ, តំ តត្ថ ច វាចំ និច្ឆរន្តិ គច្ឆន្តិ ចាតិបិ សរណំ.

សរ ចិន្តាយំ. សរតិ, សុសរតិ ឥច្ចបិ បយោគោ. អប្បក្ខរានញ្ហិ ពហុភាវោ អញ្ញថាភាវោ ច ហោតិ, យថា ‘‘ទ្វេ, ទុវេ, តណ្ហា តសិណា, បម្ហំ, បខុម’’ន្តិ. អនុស្សរតិ, បដិស្សរតិ. សរន្តិ ឯតាយ សត្តា, សយំ វា សរតិ, សរណមត្តមេវ វា ឯតន្តិ សតិ. អនុស្សតិ, បដិស្សតិ. សរតីតិ សតោ. បុនប្បុនំ សរតីតិ បដិស្សតោ.

ទ្វរ សំវរណេ. សំវរណំ រក្ខណា. ទ្វរតិ. ទ្វារំ. ទ្វិសទ្ទូបបទអរធាតុវសេនបិ ឥទំ រូបំ សិជ្ឈតិ. តត្រិមានិ និព្ពចនានិ – ទ្វរន្តិ សំវរន្តិ រក្ខន្តិ ឯតេនាតិ ទ្វារំ, អថ វា ទ្វេ កវាដា អរន្តិ គច្ឆន្តិ បវត្តន្តិ ឯត្ថាតិបិ ទ្វារន្តិ. គេហទ្វារម្បិ កាយទ្វារាទីនិបិ ឧបាយោបិ ទ្វារន្តិ វុច្ចតិ. បាឡិយំ តុ ‘‘ទ្វារំ ទ្វារា’’តិ ច ឥត្ថិនបុំសកវសេន ទ្វារសទ្ទោ វុត្តោ. តថា ហិ ‘‘ទ្វារម្បិ សុរក្ខិតំ ហោតី’’តិ ច ‘‘ទ្វារាបេសា’’តិ ច តស្ស ទ្វិលិង្គតា វុត្តា.

គរ ឃរ សេចនេ. គរតិ. ឃរតិ. ឃរំ.

ធូរ ហុច្ឆនេ. ហុច្ឆន កោដិល្លំ. ធូរតិ.

តរ ប្លវនសរណេសុ. តរតិ. តរណំ. តិត្ថំ. តិណ្ណោ. ឧត្តិណ្ណោ. ឱតិណ្ណោ ឥច្ចាទីនិ. តត្ថ តរណំ វុច្ចតិ នាវា, តរតិ ឧទកបិដ្ឋេ ប្លវតិ, តរន្តិ ឧត្តរន្តិ វា នទិំ ឯតេនាតិ អត្ថេន.

នាវា ប្លវោ តរំ បោតោ, តរណំ ឧត្តរំ តថា;

ជលយានន្តិ ឯតានិ, នាវានាមានិ ហោន្តិ តុ.

តរ សម្ភមេ. សម្ភមោ អនវដ្ឋានំ. តរតិ. តរិតោ. តុរង្គោ.

ឯត្ថ ច ‘‘សោ មាសខេត្តំ តរិតោ អវាសរិ’’ន្តិ បាឡិ និទស្សនំ. តត្ថ តរិតោតិ តុរិតោ សម្ភមន្តោ. អវាសរិន្តិ ឧបគច្ឆិំ ឧបវិសិំ វា.

ជរ រោគេ. ឯត្ថ ជររោគោយេវ ‘‘រោគោ’’តិ អធិប្បេតោ បយោគវសេន. ជរសទ្ទស្ស ហិ ជររោគេ បវត្តនិយមនត្ថំ ‘‘រោគេ’’តិ វុត្តំ. តេន អញ្ញោ រោគោ ឥធ រោគសទ្ទេន ន វុច្ចតិ. ជរតិ. ជរោ. សជ្ជរោ. បជ្ជររោគោ. ជរេន បីឡិតា មនុស្សា. យត្ថ តុ អយំ វយោហានិវាចកោ, តត្ថ បយោគេ ‘‘ជីរតិ, ជរា’’តិ ចស្ស រូបានិ ភវន្តិ.

ទរ ភយេ. ទរតិ. ទរី. ‘‘ពីលាសយា ទរីសយា’’តិ និទស្សនំ. តត្ថ ទរីតិ ភាយិតព្ពដ្ឋេន ទរី.

ទរ អាទរានាទរេសុ. ទរតិ, អាទរតិ, អនាទរតិ. អាទរោ, អនាទរោ.

ឯត្ថ ច ទរតីតិ ទរំ ករោតីតិ ច អនាទរំ ករោតីតិ ច អត្ថោ. យថា ហិ អារកាសទ្ទោ ទូរាសន្នវាចកោ, តថាយម្បិ ទរធាតុ អាទរានាទរវាចកោ ទដ្ឋព្ពោ. ទរសទ្ទោ ច កាយទរថេ ចិត្តទរថេ កិលេសទរថេ ច វត្តតិ. អយញ្ហិ –

អាទិត្តំ វត មំ សន្តំ, ឃតសិត្តំវ បាវកំ;

វារិនា វិយ ឱសិញ្ចិ, សព្ពំ និព្ពាបយេ ទរ’’ន្តិ

ឯត្ថ កាយទរថេ ចិត្តទរថេ ច វត្តតិ. ‘‘វីតទ្ទរោ វីតសោកោ វីតសល្លោ, សយំ អភិញ្ញាយ អភាសិ ពុទ្ធោ’’តិ ឯត្ថ បន កិលេសទរថេ វត្តតិ. វីតទ្ទរោតិ ហិ អគ្គមគ្គេន សព្ពកិលេសានំ សមុច្ឆិន្នត្តា វិគតកិលេសទរថោតិ អត្ថោ.

នរ នយនេ. នរតិ. នរោ, នារី.

ឯត្ថ នរោតិ បុរិសោ. សោ ហិ នរតិ នេតីតិ នរោ. យថា បឋមបកតិភូតោ សត្តោ ទតរាយ បកតិយា សេដ្ឋដ្ឋេន បុរិ ឧច្ចាដ្ឋានេ សេតិ បវត្តតីតិ បុរិសោតិ វុច្ចតិ, ឯវំ នយនដ្ឋេន នរោតិ វុច្ចតិ. បុត្តភាតុភូតោបិ ហិ បុគ្គលោ មាតុជេដ្ឋភគិនីនំ នេតុដ្ឋានេ តិដ្ឋតិ, បគេវ ឥតរោ ឥតរាសំ. នារីតិ នរេន យោគតោ, នរស្សាយន្តិ វា នារី. អបរម្បេត្ថ នរសទ្ទស្ស និព្ពចនំ, នរិយតិ សកេន កម្មេន និយ្យតីតិ នរោ, សត្តោ មនុស្សោ វា. ‘‘កម្មេន និយ្យតេឱ លោកោ’’តិ ហិ វុត្តំ. តត្ថ នរសទ្ទស្ស តាវ បុរិសវចនេ ‘‘នរា ច អថ នារិយោ’’តិ និទស្សនំ. សត្តមនុស្សវចនេ បន ‘‘ពុទ្ធោ អយំ ឯទិសកោ នរុត្តមោ. អាមោទិតា នរមរូ’’តិ ច និទស្សនំ, តស្មា ‘‘នរោតិ បុរិសោ, នរោតិ សត្តោ, នរោតិ មនុស្សោ’’តិ តត្ថ តត្ថ យថាសម្ភវំ អត្ថោ សំវណ្ណេតព្ពោ.

ហរ ហរណេ. ហរណំ បវត្តនំ. ហរតិ. សាវត្ថិយំ វិហរតិ. វិហាសិ. វិហំសុ. វិហរិស្សតិ. អប្បមត្តោ វិហិស្សតិ. វោហរតិ. សំវោហរតិ. សព្ពោ ហរតិ វា. រូបិយសំវោហារោ, រូបិយសព្ពោហារោ វា. បាដិហារិយំ. បីតិបាមោជ្ជហារោ. វិហារោ. វោហារោ. អភិហារោ. ចិត្តំ អភិនីហរតិ. សាសនេ វិហរំ, វិហរន្តោ, វិហរមានោ. វិហាតព្ពំ, វិហរិតុំ. វិហរិត្វា. អញ្ញានិបិ យោជេតព្ពានិ.

តត្ថ បាដិហារិយន្តិ សមាហិតេ ចិត្តេ វិគតូបក្កិលេសេ កតកិច្ចេន បច្ឆា ហរិតព្ពំ បវត្តេតព្ពន្តិ បាដិហារិយំ. បដីតិ ហិ អយំ សទ្ទោ ‘‘បច្ឆា’’តិ ឯតស្ស អត្ថំ ពោធេតិ ‘‘តស្មិំ បដិបវិដ្ឋម្ហិ, អញ្ញោ អាគញ្ឆិ ព្រាហ្មណោ’’តិអាទីសុ វិយ. វិហារោតិ ឋាននិសជ្ជាទិនា វិហរន្តិ ឯត្ថាតិ វិហារោ, ភិក្ខូនំ អាវាសោ. វិហរណំ វា វិហារោ, វិហរណក្រិយា. វោហារោតិ ព្យវហារោបិ បណ្ណត្តិបិ វចនម្បិ ចេតនាបិ. តត្ថ

យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, វោហារំ ឧបជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាតិ, វាណិជោ សោ នព្រាហ្មណោ’’តិ.

អយំ ព្យវហារវោហារោ នាម. ‘‘សង្ខា សមញ្ញា បញ្ញត្តិ វោហារោ’’តិ អយំ បណ្ណត្តិវោហារោ នាម. តថា តថា វោហរន្តិ បរាមសន្តីតិ អយំ វចនវោហារោ នាម. ‘‘អដ្ឋ អរិយវោហារា, អដ្ឋ អនរិយវោហារា’’តិ អយំ ចេតនាវោហារោ នាម. ឥច្ចេវំ –

ព្យវហារេ វចនេ ច, បណ្ណត្តិចេតនាសុ ច;

វោហារសទ្ទោ ចតូសុ, ឥមេស្វត្ថេសុ ទិស្សតិ.

ហរ អបនយនេ. អបនយនំ នីហរណំ. ទោសំ ហរតិ. នីហរតិ. នីហារោ, បរិហរតិ. បរិហារោ. រជោហរណំ. សព្ពទោសហរោ ធម្មោ. ភគវតោ ច សាសនស្ស ច បដិបក្ខេ តិត្ថិយេ ហរតីតិ បាដិហារិយំ. មត្តាវណ្ណភេទេនេត្ថ ‘‘បាដិហេរំ បាដិហីរំ បាដិហារិយ’’ន្តិ តីណិ បទរូបានិ, ភវន្តិ.

ហរ អាទានេ. អទិន្នំ ហរតិ. ហរិស្សតិ. ហាហិតិ ឥច្ចប. ‘‘ខរាជិនំ បរ សុញ្ច, ខារិកាជញ្ច ហាហិតី’’តិ ឥទមេត្ថ និទស្សនំ. អាហរតិ, អវហរតិ, សំហរតិ, អបហរតិ, ឧបហរតិ, បហរតិ, សម្បហរតិ, សមាហរតិ. មនោហរោ បាសាទោ. បរស្សហរណំ. អាហារោ, អវហារោ, សំហារោ, ឧបហារោ, សម្បហារោ, សមាហារោ. ហរិយ្យតិ, អាហរិយ្យតិ. អាហរិយ្យន្តិ. អាហដំ, ហរិតុំ, អាហរិតុំ, អាហរិត្វា, អាហរិត្វាន. អញ្ញានិបិ យោជេតព្ពានិ.

ធរ ធរណេ. ធរណំ វិជ្ជមានតា. ធរតិ. ធរតេ សត្ថុសាសនំ.

ធរ អវិទ្ធំសនេ. និព្ពានំ និច្ចំ ធរតិ.

ខរ ខយេ. ខរតិ. ខរណំ. នក្ខរន្តិ ន ខិយ្យន្តីតិ អក្ខរានិ. នក្ខរន្តិ ន នស្សន្តីតិ នក្ខត្តានីតិ បោរាណា.

ជាគរនិទ្ទក្ខយេ ជាគរតិ. ជាគរោ, ជាគរណំ, ជាគរំ. ទីឃា ជាគរតោ រត្តិ. ជាគរមានោ. អយញ្ច ធាតុ តនាទិគណំ បត្វា ‘‘ជាគរោតិ, បដិជាគរោតី’’តិ រូបានិ ជនេតិ.

ឦរ វចនេ គតិកម្បនេសុ ច. ឦរតិ. ឦរិតំ. ឯរិតំ. សមីរណោ. ជិនេរិតោ ធម្មោ. កុប្បន្តិ វាតស្សបិ ឯរិតស្ស.

តត្ថ សមីរណោតិ វាតោ. សោ ហិ សមីរតិ វាយតិ, សមីរេតិ ច រុក្ខសាខាបណ្ណាទីនិ សុដ្ឋុ កម្បេតីតិ ‘‘សមីរណោ’’តិ វុច្ចតិ.

ហរេ លជ្ជាយំ. អលុត្តន្តោយមេការន្តោ ធាតុ, គិលេ បីតិក្ខយេតិ ធាតុ វិយ. ហរាយតិ. ហរាយនំ. អដ្ដីយាមិ ហរាយាមិ.

ឯត្ថ ហរាយតីតិ លជ្ជតិ, ហិរិំ ករោតីតិ អត្ថោ.

បរ បាលនបូរណេសុ. ‘‘បរតិ, បរមោ’’តិមស្ស រូបានិ, នរ នយនេតិ ធាតុស្ស ‘‘នរតិ នរោ’’តិ រូបានិ វិយ.

តត្ថ បរតីតិ បាលេតិ, បូរតិ វា. សុទ្ធកត្តុវសេនិទំ បទំ វុត្តំ. ហេតុកត្តុវសេន ហិ ‘‘បារេតិ បារយតី’’តិអាទីនិ រូបានិ ភវន្តិ. បរមោតិ បាលកោ បូរកោ វា. ឯត្ថ ច ‘‘បារមី’’តិ បទំ ឯតស្សត្ថស្ស សាធកំ. តថា ហិ បារមីតិ បរតិ, បារេតិ ចាតិ បរមោ, ទានាទីនំ គុណានំ បាលកោ បូរកោ ច មហាពោធិសត្តោ. បរមស្ស ឥទំ, បរមស្ស វា ភាវោ, កម្មំ វា បារមី, ទានាទិក្រិយា. គរូហិ បន ‘‘បូរេតីតិ បរមោ, ទានាទីនំ គុណានំ បូរកោ បាលកោ ចា’’តិ វុត្តំ, តំ វីមំសិតពំ.

វរ វរណេ. វរតិ. វារណោ, វរុណោ.

គិរ និគ្គិរណោ. និគ្គិរណំ បគ្ឃរណំ. គិរតិ, គិរិ.

ឯត្ថ គិរីតិ បព្ពតា, យោ ‘សេលោ’’តិអាទីហិ អនេកេហិ នាមេហិ កថិយតិ. សោ ហិ សន្ធិសង្ខាតេហិ បព្ពេហិ ចិតត្តា បព្ពមស្ស អត្ថីតិ បព្ពតោ. ហិមវមនាទិវសេន ជលស្ស សារភូតានំ ភេសជ្ជាទិវត្ថូនញ្ច គិរណតោ គិរីតិ វុច្ចតិ.

ឥមានិ បនស្ស នាមានិ –