៥,១៦. បយោជកព្យាបារេ ណាបិ ច

កត្តារំ យោ បយោជេតិ, តស្ស ព្យាបារេ ក្រិយត្ថា ណិ+ណាបី ហោន្តិ ពហុលំ.

ណិបច្ចយោ ឧវណ្ណន្តា, អាតោ ណាបេវ ហោតិ+ហ;

ទ្វេ ទ្វេ+កោ ហោតិ វា សេសេ, ពហុលំត្យនុវុត្តិយា.

អកម្មកាបិ ហោន្តេវ, ណិ+ណាប្យន្តា សកម្មកា;

សកម្មកា ទ្វិកម្មា+ស្សុ, ទ្វិកម្មា ច តិកម្មកា.

តស្មា កត្តរិ កម្មេ ច, ណិ+ណាបីនំ តុ សម្ភវោ;

ន ភាវេ សុទ្ធកត្តា តុ, កម្មំ ហោតិ បយោជកេ.

នយាទីនំ បធានញ្ច, អបធានំ ទុហាទិនំ;

សុទ្ធកត្តា ណិ+ណាបីសុ, កម្ម+មក្ខ្យាត គោចរំ.

ភវិតុំ បយោជយតីតិ អត្ថេ ឥមិនា ណិប្បច្ចយោ. ណការោ ណានុពន្ធការិយត្ថោ. ‘‘យុវណ្ណាន+មេ+ឱ បច្ចយេ’’តិ ឱការេ ‘‘អាយា+វា ណានុពន្ធេ’’តិ ណានុពន្ធេ អាវាទេសោ. ត្យាទិម្ហិ ‘‘ណិ+ណាប្យា+បីហិ វា’’តិ លវិករណេ ឯការេ ‘‘ឯឱន+មយវា សរេ’’តិ អយាទេសោ. សោ សមាធិំ ភាវយតិ ភាវេតិ, ភាវយន្តិ ភាវេន្តិ+ច្ចាទិ. កម្មេ-តេន សមាធិ ភាវីយតិ+ច្ចាទិ. ឯត្ថ ‘‘ទីឃោ សរស្សា’’តិ ក្យេ ឥការស្ស ទីឃោ. ភាវយិស្សតិ ភាវេស្សតិ, ភាវយិស្សន្តិ ភាវេស្សន្តិ+ច្ចាទិ. អជ្ជតនេ ឦស្ស សិម្ហិ អភាវេសិ ភាវេសិ, អភាវយិ ភាវយិ, អភាវយិំសុ ភាវយិំសុ. បរស្សរលោបេ អភាវេសុំ ភាវេសុំ, អភាវយំសុ ភាវយំសុ, អភាវយុំ ភាវយុំ ឥច្ចាទិ. កម្មេ-អភាវីយិ ភាវីយិ ឥច្ចាទិ. អភាវិស្ស អភាវយិស្ស, អភាវិស្សំសុ អភាវយិស្សំសុ. កម្មេ-អភាវយិស្សំ ឥច្ចាទិ. ភាវេ ភាវេយ្យ ឥច្ចាទិ. កម្មេ-ភាវីយេយ្យ ឥច្ចាទិ. ភាវយតុ ភាវេតុ ឥច្ចាទិ. កម្មេ-ភាវីយតុ ឥច្ចាទិ.

បចិតុំ បយោជេតីតិ អត្ថេ ណិ+ណាបី ហោន្តិ. សោ ទេវទត្តេន ឱទនំ បាចយតិ បាចេតិ ឥច្ចាទិ, តថា បាចាបយតិ បាចាបេតិ+ច្ចាទិ. កម្មេ-សោ តេន ទេវទត្តេន ឱទនោ បាចីយតិ បាចាបីយតិ+ច្ចាទិ, ភវិស្សត្យាទីសុបិ យោជេតព្ពំ.

គន្តុំ បយោជេតីតិ អត្ថេ សោ តំ បុរិសំ គាមំ គមយតិ គមេតិ គច្ឆាបយតិ គច្ឆាបេតិ+ច្ចាទិ. កម្មេ-តេន សោ គាមំ គមីយតិ គច្ឆាបីយតិ+ច្ចាទិ.

គុហ=សំវរណេ, គុហិតុំ បយោជេតីតិ ណិម្ហិ ‘‘គុហិស្ស សរេ’’តិ ទីឃោ. គូហយតិ, គូហយន្តិ ឥច្ចាទិ.

ទិស+ទុស=អប្បីតិយំ, ទុសិតុំ បយោជេតីតិ ណិម្ហិ ‘‘ណិម្ហិ ទីឃោ ទុសស្សា’’តិ ទីឃេ ទូសយតិ+ច្ចាទិ.

តថា ឥច្ឆន្តំ បយោជយតិ ឥច្ឆាបយតិ ឥច្ឆាបេតិ, ឯសយតិ ឯសេតិ. និយច្ឆន្តំ បយោជយតិ និយមយតិ និយមេតិ. តថា អាសយតិ អាសេតិ, អច្ឆាបយតិ អច្ឆាបេតិ. លាភយតិ លាភេតិ, ឯវំ វាសយតិ វាសេតិ, វាសាបយតិ វាសាបេតិ. វាហយតិ វាហេតិ, វាហាបយតិ វាហាបេតិ+ច្ចាទិ. ឯវំ ជីរយតិ, មារយតិ, ទស្សយតិ ឥច្ចាទិ. ហូ=សត្តាយំ, បហោន្តំ បយោជយតិ បហាវយតិ បហាវេតិ ឥច្ចាទិ. សាយយតិ សាយាបយតិ សាយាបេតិ. នាយាបយតិ នាយាបេតិ. បតិដ្ឋាបយតិ បតិដ្ឋាបេតិ. រស្សេ បតិដ្ឋបេតិ. ហន្តុំ បយោជយតីតិ ណិ+ណាបី, ‘‘ហនស្ស ឃាតោ ណានុពន្ធេ’’តិ ឃាតាទេសេ ឃាតយតិ ឃាតេតិ. តថា ជុហាវយតិ ជុហាវេតិ, ជហាបយតិ ជហាបេតិ. ហាបយតិ ហាបេតិ. ទាបយតិ ទាបេតិ. វិធាបយតិ វិធាបេតិ, បិទហាបយតិ បិទហាបេតិ. (ភូវាទិនយោ).

ឥទានិ រុធាទិអដ្ឋគណា ទស្សីយន្តេ-រោធយតិ រោធេតិ. ទេវយតិ ទេវេតិ. តោទយតិ តោទេតិ. ជយាបយតិ ជយាបេតិ. វិក្កយតិ វិក្កយាបេតិ. សាវយតិ សាវេតិ. វិតានយតិ វិតានេតិ. ចោរាបយតិ ចោរាបេតិ ឥច្ចាទិ.

ខាទីហិ បច្ចយន្តេហិ, អបិ ហោន្តិ ណិ+ណាបយោ;

ណិ+ណាបិនា+នកានានំ, ទស្សនញ្ចេត្ថ សាធនំ.

តិតិក្ខន្តំ បយោជយតិ តិតិក្ខេតិ តិតិក្ខាបេតិ, តិកិច្ឆយតិ តិកិច្ឆេតិ តិកិច្ឆាបយតិ តិកិច្ឆាបេតិ. ឯវំ ពុភុក្ខេតិ ពុភុក្ខាបេតិ. បព្ពតាយយតិ. បុត្តីយយតិ ឥច្ចាទិ. (ខាទិបច្ចយនយោ).

ឥតិ បយោគសិទ្ធិយំ ត្យាទិកណ្ឌោ ឆដ្ឋោ.