១១. វិសេសន+មេកត្ថេន

វិសេសនំ ស្យាទ្យន្តំ វិសេស្សេន ស្យាទ្យន្តេន សមានាធិករណេនសហេ+កត្ថំ ហោតិ.

សមានត្ថេ បទេ យត្ថ, ភេទ្យភេទកវាចកេ;

វិសេសនសមាសោ+យំ, វិសេស្សត្ថបធានតោ.

វិសេស្សគត+មេវ+ត្រ, លិង្គ+មេតំ បរំ តតោ;

កម្មធារយ+មិច្ចេ+ស, សមាសោ+ញ្ញេហិ សញ្ញិតោ.

សុត្តេ វិសេស្សេនាតិ អវុត្តេបិ វិសេសនស្ស សម្ពន្ធីសទ្ទត្តា សាមត្ថិយតោ លព្ភមានអាកឌ្ឍិតសទ្ទំ បតិ ‘‘វិសេស្សេនា’’តិ វុត្តំ. វុត្តញ្ច –

សាមញ្ញវត្ថុ យា វត្ថ+ន្តរតោ តុ វិសេសិយ;

ឯកប្បការេ ឋបនា, វិសេសន+មិតី+រិតំ.

ឯកប្បការគំ វត្ថុ, វិសេស្សន្តិ បវុច្ចតិ;

បទានិ យានិ យានេវ, សម្ពន្ធ+មុបយន្តិ+ហ;

គម្យតេ កាមចារេន, វិសេសន+វិសេស្សតាតិ.

ឯត្ថ ច ឧប្បលទព្ពំ រត្តុប្បលាទិតោ វិសេសយតីតិ នីលសទ្ទោ វិសេសនំ. តេន វិសេសិយតីតិ ឧប្បលសទ្ទោ វិសេស្សំ. អបិ ច ភមរ+ង្គារាទិសាមញ្ញ នីលត្ថតោ វិសេសិយតីតិ នីលំ វិសេស្សំ. ន វត្ថាទីនំ, ឧប្បលស្សេវាតិ វិសេសនតោ ឧប្បលំ វិសេសនំតិ កាមចារេនេតិ វុត្តំ. អបិ ច –

បរិតោ អយន្ត្យ+នេន+ត្ថា, បរិយាយោតិ វុច្ចតិ;

គោវាចាតិ បវុត្តេ តុ, វាចត្ថោ តុ វិសេសនំ.

វិសេស្សេ ទិស្សមានា យា, លិង្គ+សំខ្យា+វិភត្តិយោ;

តុល្យាធិករណេ ភិយ្យោ, កត្តព្ពា តា វិសេសនេតិ –

វុត្តត្តា មហន្តោ+ច្ចាទីសុ សមានលិង្គាទយោ ទដ្ឋព្ពា. ភិយ្យោតិ កិំ, ទេវា បមាណំ ឥច្ចាទិ.

សោ ច ឆព្ពិធោ វិសេសនបុព្ពបទោ, វិសេសនុត្តរបទោ, វិសេសនោភយបទោ, ឧបមានុត្តរបទោ, សម្ភាវនាបុព្ពបទោ, អវធារណបុព្ពបទោតិ.

តត្ថ វិសេសនបុព្ពបទេ តាវ-មហន្តោ ច សោ បុរិសោ ចាតិ វាក្យេ ឥមិនា សុត្តេន សមាសោ. ‘‘ដ ន្ត+ន្តូនំ’’តិ ន្តស្ស ដាទេសេ ទីឃោ ហោតិ, មហាបុរិសោ, មហាបុរិសា ឥច្ចាទិ.

វាក្យេ តុល្យាធិករណភាវ បកាសនត្ថំ ច+ត-សទ្ទបយោគោ. វុត្តិយន្តុ សមាសេនេវ តប្បកាសនតោ ន តប្បយោគោ. ឯវ+មញ្ញត្រាបិ វុត្តត្ថាន+មប្បយោគោ. ឯវំ មហាវីរោ, មហាមុនិ. មហន្តញ្ច តំ ពលញ្ចាតិ មហាពលំ, មហព្ភយំ. សន្តោ ច សោ បុរិសោ ចាតិ សប្បុរិសោ. តថា បុព្ពបុរិសោ, អបរបុរិសោ, បឋមបុរិសោ, មជ្ឈិមបុរិសោ, ឧត្តមបុរិសោ, បរបុរិសោ, សេតហត្ថី, កណ្ហសប្បោ, នីលុប្បលំ, រត្តុប្បលំ, លោហិតចន្ទនំ. ក្វចិ ន ហោតិ, បុណ្ណោ មន្តានីបុត្តោ, ចិត្តោ គហបតិ. បុមា ច សោ កោកិលោ ចាតិ បុង្កោកិលោ, ឧត្តរបទេ បុមស្ស បុំ ហោតិ. ឯវំ បុន្នាគោ.

ខត្តិយា ច សា កញ្ញា ចាតិ ខត្តិយកញ្ញា.