២. នាមកណ្ឌ

អថ នាមិកវិភត្យាវតារោ វុច្ចតេ.

អត្ថាភិមុខំ នមនតោ, អត្តនិ ចត្ថស្ស នាមនតោ នាមំ, ទព្ពាភិធានំ.

តំ បន ទុវិធំ អន្វត្ថរុឡ្ហីវសេន, តិវិធំ បុមិត្ថិនបុំសកលិង្គវសេន. យថា – រុក្ខោ, មាលា, ធនំ.

ចតុព្ពិធំ សាមញ្ញគុណក្រិយាយទិច្ឆាវសេន, យថា – រុក្ខោ, នីលោ, បាចកោ, សិរិវឌ្ឍោតិអាទិ.

អដ្ឋវិធំ អវណ្ណិវណ្ណុវណ្ណោការនិគ្គហីតន្តបកតិភេទេន.

បុល្លិង្គ

តត្ថ បឋមំ អការន្តម្ហា បុល្លិង្គា ជាតិនិមិត្តា បុរិសសទ្ទា ស្យាទិវិភត្តិយោ បរា យោជីយន្តេ.

៦០. ជិនវចនយុត្តញ្ហិ.

អធិការោយំ. តត្ថ បញ្ច មារេ ជិតវាតិ ជិនោ, ពុទ្ធោ. ជិនស្ស វចនំ ជិនវចនំ, តស្ស ជិនវចនស្ស យុត្តំ ជិនវចនយុត្តំ, តេបិដកស្ស ពុទ្ធវចនស្ស មាគធិកាយ សភាវនិរុត្តិយា យុត្តំ អនុរូបមេវាតិ ឥទំ អធិការត្ថំ វេទិតព្ពំ.

សា មាគធី មូលភាសា, នរា យាយាទិកប្បិកា;

ព្រហ្មានោ ច’ស្សុតាលាបា, សម្ពុទ្ធា ចាបិ ភាសរេ.

អធិការោ បន តិវិធោ សីហគតិកមណ្ឌូកគតិកយថានុបុព្ពិកវសេន, អយំ បន សីហគតិកោ បុព្ពាបរវិលោកនតោ, យថានុបុព្ពិកោយេវ វា.

សក្កតវិសទិសំ កត្វា ជិនវចនានុរូបវសេន បកតិដ្ឋបនត្ថំ បរិភាសមាហ.

៦១. លិង្គញ្ច និបច្ចតេ.

លិង្គំបាដិបទិកំ, យថា យថា ជិនវចនយុត្តញ្ហិ លិង្គំ, តថា តថា ឥធ លិង្គំ និបច្ចតេ ឋបីយតិ. ចសទ្ទេន ធាតវោ ចាតិ ជិនវចនានុរូបតោ ‘‘បុរិស’’ឥតិ លិង្គេ ឋបិតេ តតោ តស្ស ធាតុប្បច្ចយវិភត្តិវជ្ជិតស្ស អត្ថវតោ សទ្ទស្ស ‘‘បរសមញ្ញា បយោគេ’’តិ បរិភាសតោ លិង្គសញ្ញាយំ –

ឥតោ បរំ វិភត្តិប្បច្ចយាទិវិធានេ សព្ពត្ថ លិង្គគ្គហណមនុវត្តតេ.

៦២. តតោ ច វិភត្តិយោ.

តតោ ជិនវចនយុត្តេហិ លិង្គេហិ បរា វិភត្តិយោ ហោន្តិ. ចសទ្ទគ្គហណេន តវេតុនាទិបច្ចយន្តនិបាតតោបិ. កម្មាទិវសេន, ឯកត្តាទិវសេន ច លិង្គត្ថំ វិភជន្តីតិ វិភត្តិយោ.

កា ច បន តា វិភត្តិយោ? ‘‘វិភត្តិយោ’’តិ អធិការោ.

៦៣. សិយោ, អំយោ, នាហិ, សនំ, ស្មាហិ, សនំ, ស្មិំសុ.

ស្យាទយោ ទ្វិសត្ត វិភត្តិយោ នាម ហោន្តិ. តត្ថ សិ, យោ ឥតិ បឋមា, អំ, យោ ឥតិ ទុតិយា, នា, ហិ ឥតិ តតិយា, ស, នំ ឥតិ ចតុត្ថី, ស្មា, ហិ ឥតិ បញ្ចមី, ស, នំ ឥតិ ឆដ្ឋី, ស្មិំ, សុ ឥតិ សត្តមី.

ឥទំ បន សញ្ញាធិការបរិភាសាវិធិសុត្តេសុ សញ្ញាសុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ, វុត្តញ្ហិ វុត្តិយំ ‘‘វិភត្តិឥច្ចនេន ក្វត្ថោ, អម្ហស្ស មមំ សវិភត្តិស្ស សេ’’តិ, ឥតរថា បុរិមសុត្តេន ឯកយោគោ កត្តព្ពោតិ. ឯត្ថ ច បឋមាទិវោហារោ, ឯកវចនាទិវោហារោ ច អន្វត្ថវសេន, បរសមញ្ញាវសេន វា សិទ្ធោតិ វេទិតព្ពោ.

ឯកស្ស វចនំ ឯកវចនំ, ពហូនំ វចនំ ពហុវចនំ, ទ្វិន្នំ បូរណី ទុតិយាតិអាទិ, ឥតរថា បុរិមសុត្តេ ចសទ្ទេន សញ្ញាករណេ អប្បកតនិរត្ថកវិធិប្បសង្គោ សិយា.

‘‘ជិនវចនយុត្តញ្ហិ, លិង្គញ្ច និបច្ចតេ’’តិ ច វត្តតេ. ឥធ បន បទនិប្ផាទនម្បិ ជិនវចនស្សាវិរោធេនាតិ ញាបេតុំ បរិភាសន្តរមាហ.

៦៤. តទនុបរោធេន.

យថា យថា តេសំ ជិនវចនានំ ឧបរោធោ ន ហោតិ, តថា តថា ឥធ លិង្គំ, ចសទ្ទេនាខ្យាតញ្ច និបច្ចតេ, និប្ផាទីយតីតិ អត្ថោ. តេនេវ ឥធ ច អាខ្យាតេ ច ទ្វិវចនាគ្គហណំ, សក្កតវិសទិសតោ វិភត្តិប្បច្ចយាទិវិធានញ្ច កតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ.

តត្ថ អវិសេសេន សព្ពស្យាទិវិភត្តិប្បសង្គេ ‘‘វត្តិច្ឆានុបុព្ពិកា សទ្ទប្បវត្តី’’តិ វត្តិច្ឆាវសា –

៦៥. លិង្គត្ថេ បឋមា.

លិង្គត្ថាភិធានមត្តេ បឋមាវិភត្តិ ហោតីតិ បឋមា. តត្ថាបិ អនិយមេនេកវចនពហុវចនប្បសង្គេ ‘‘ឯកម្ហី វត្តព្ពេ ឯកវចន’’ន្តិ បរិភាសតោ លិង្គត្ថស្សេកត្តវចនិច្ឆាយំ បឋមេកវចនំ សិ.

‘‘អតោ នេនា’’តិ ឥតោ ‘‘អតោ’’តិ វត្តតេ, លិង្គគ្គហណញ្ច.

៦៦. សោ.

សិ, ឱឥតិ ទ្វិបទមិទំ. លិង្គស្ស អការតោ បរស្ស សិវចនស្ស ឱការោ ហោតិ.

សុត្តេសុ ហិ បឋមានិទ្ទិដ្ឋស្ស ការិយិនោ ឆដ្ឋីវិបរិណាមេន វិវរណំ អាទេសាបេក្ខន្តិ ទដ្ឋព្ពំ.

ឯត្ថ ច សីតិ វិភត្តិ គយ្ហតេ វិភត្តិការិយវិធិប្បករណតោ, ‘‘តតោ ច វិភត្តិយោ’’តិ ឥតោ វិភត្តិគ្គហណានុវត្តនតោ វា, ឯវំ សព្ពត្ថ ស្យាទីនំ ការិយវិធានេ វិភត្តិយេវាតិ ទដ្ឋព្ពំ.

‘‘វា បរោ អសរូបា’’តិ បរលោបេ សម្បត្តេ តទបវាទេន បុព្ពលោបមាហ.

៦៧. សរលោបោ’មាទេសប្បច្ចយាទិម្ហិ សរលោបេ តុ បកតិ.

បុព្ពស្សរស្ស លោបោ ហោតិ អំវចនេ, អាទេសប្បច្ចយាទិភូតេ ច សរេ បរេ, សរលោបេ កតេ តុ បរសរស្ស បកតិភាវោ ហោតិ. ឯត្ថ ច ‘‘សរលោបេ’’តិ បុនគ្គហណំ ឥមិនាវ កតសរលោបនិមិត្តេយេវ បរស្ស វិការេ សម្បត្តេ បកតិភាវត្ថំ. បរសរស្ស បកតិភាវវិធានសាមត្ថិយតោ អមាទេសប្បច្ចយាទិភូតេ សរេ បរេតិបិ សិទ្ធំ.

ត្យាទិវិភត្តិយោ ចេត្ថ, បច្ចយត្តេន គយ្ហរេ;

អាទិគ្គហណមាខ្យាត-កិតកេស្វាគមត្ថិទំ.

បច្ចយសាហចរិយា, ចាទេសោ បកតីបរោ;

បទន្តស្សរលោបោ ន, តេន’ព្ភាហាទិកេ បរេ.

តុគ្គហណំ ភិក្ខុនីអាទីសុ សរលោបនិវត្តនត្ថំ, ‘‘នយេ បរំ យុត្តេ’’តិ បរំ នេតព្ពំ. បុរិសោ តិដ្ឋតិ.

បុរិសោ ច បុរិសោ ចាតិ បុរិស បុរិសឥតិ វត្តព្ពេ –

៦៨. សរូបានមេកសេស្វសកិំ.

សរូបានំ សមានរូបានំ បទព្យញ្ជនានំ មជ្ឈេ ឯកោវ សិស្សតេ, អញ្ញេ លោបមាបជ្ជន្តេ អសកិន្តិ ឯកសេសោ. ឯត្ថ ច ‘‘សរូបាន’’ន្តិ វុត្តត្តាវ សិទ្ធេ អសកិម្បយោគេ បុនាសកិំគហណំ ឯកវិភត្តិវិសយានមេវាសកិម្បយោគេ ឯវាយន្តិ ទស្សនត្ថំ, ន ច វិច្ឆាបយោគេ’តិប្បសង្គោ. ‘‘វគ្គា បញ្ចបញ្ចសោ មន្តា’’តិ ឯត្ថ ‘‘បញ្ចបញ្ចសោ’’តិ និទ្ទេសេនេវ វិច្ឆាបយោគសិទ្ធិយា ញាបិតត្តា, អថ វា សហវចនិច្ឆាយ’មយ’មេកសេសោ.

យោគវិភាគតោ ចេត្ថ, ឯកសេស្វសកិំ ឥតិ;

វិរូបេកសេសោ ហោតិ, វា ‘‘បិតូន’’ន្តិអាទិសុ.

តត្ថេវ លិង្គត្ថស្ស ពហុត្តវចនិច្ឆាយំ ‘‘ពហុម្ហិ វត្តព្ពេ ពហុវចន’’ន្តិ បឋមាពហុវចនំ យោ, បុរិស យោ ឥតីធ ‘‘អតោ, វា’’តិ ច វត្តតេ.

៦៩. សព្ពយោនីនមាឯ.

អការន្តតោ លិង្គម្ហា បរេសំ សព្ពេសំ បឋមាយោនីនំ, ទុតិយាយោនីនញ្ច យយាក្កមំ អាការេការាទេសា ហោន្តិ វាតិ អាការោ, សព្ពគ្គហណំ សព្ពាទេសត្ថំ, សរលោបាទិ បុរិមសទិសមេវ, បុរិសា តិដ្ឋន្តិ.

វា ឥច្ចេវ រូបា រូបានិ, អគ្គយោ, មុនយោ.

វាសទ្ទោយំ វវត្ថិតបិភាសត្ថោ, តេន ចេត្ថ –

និច្ចមេវ ច បុល្លិង្គេ, អនិច្ចញ្ច នបុំសកេ;

អសន្តំ ឈេ កតត្តេ តុ, វិធិំ ទីបេតិ វាសុតិ.

តត្ថេវាលបនវចនិច្ឆាយំ ‘‘លិង្គត្ថេ បឋមា’’តិ វត្តតេ.

៧០. អាលបនេ ច.

អភិមុខំ កត្វា លបនំ អាលបនំ, សម្ពោធនំ. តស្មិំ អាលបនត្ថាធិកេ លិង្គត្ថាភិធានមត្តេ ច បឋមាវិភត្តិ ហោតិ. បុរេ វិយ ឯកវចនាទិ.

បុរិស សិ ឥច្ចត្រ –

៧១. អាលបនេ សិ គសញ្ញោ.

អាលបនត្ថេ វិហិតោ សិ គសញ្ញោ ហោតីតិ គសញ្ញាយំ ‘‘ភោ គេ តូ’’តិ ឥតោ ‘‘គេ’’តិ វត្តតេ.

៧២. អការបិតាទ្យន្តានមា.

លិង្គស្ស សម្ពន្ធី អការោ ច បិតុសត្ថុឥច្ចេវមាទីនមន្តោ ច អាការត្តមាបជ្ជតេ គេ បរេ.

‘‘គេ, រស្ស’’មិតិ ច វត្តតេ.

៧៣. អាការោ វា.

លិង្គស្ស សម្ពន្ធី អាការោ រស្សមាបជ្ជតេ គេ បរេ វិកប្បេន, អទូរដ្ឋស្សាលបនេវាយំ.

៧៤. សេសតោ លោបំ គសិបិ.

‘‘សិំ, សោ, ស្យា ច, សខតោ គស្សេ វា, ឃតេ ចា’’តិ ឯវមាទីហិ និទ្ទិដ្ឋេហិ អញ្ញោ សេសោ នាម, តតោ សេសតោ លិង្គម្ហា គសិឥច្ចេតេ លោបមាបជ្ជន្តេ. អបិគ្គហណំ ទុតិយត្ថសម្បិណ្ឌនត្ថំ, ឯត្ថ ច សតិបិ សិគ្គហណេ វឥតិ វចនមេវ ញាបកមញ្ញត្ថាបិ សិគ្គហណេ អាលបនាគ្គហណស្ស. កេចិ អាលបនាភិព្យត្តិយា ភវន្តសទ្ទំ វា ហេសទ្ទំ វា បយុជ្ជន្តេ. ភោ បុរិស តិដ្ឋ, ហេ បុរិសា វា.

ពហុវចនេ ន វិសេសោ, ភវន្តោ បុរិសា តិដ្ឋថ.

តត្ថេវ កម្មត្ថវចនិច្ឆាយំ ‘‘វ,’’តិ វត្តតេ.

៧៥. យំ ករោតិ តំ កម្មំ.

យំ វា ករោតិ, យំ វា វិករោតិ, យំ វា បាបុណាតិ, តំ ការកំ ក្រិយានិមិត្តំ កម្មសញ្ញំ ហោតិ.

៧៦. កម្មត្ថេ ទុតិយា.

កម្មត្ថេ ទុតិយាវិភត្តិ ហោតិ. បុរេ វិយ ទុតិយេកវចនំ អំ, ‘‘សរលោបោ’’តិអាទិនា សរេ លុត្តេ ‘‘ទីឃ’’ន្តិ ទីឃេ សម្បត្តេ បកតិភាវោ ច, បុរិសំ បស្ស.

ពហុវចនេ ‘‘សព្ពយោនីនមាឯ’’តិ យោវចនស្សេការោ, បុរិសេ បស្ស.

តត្ថេវ កត្តុវចនិច្ឆាយំ –

៧៧. យោ ករោតិ ស កត្តា.

យោ អត្តប្បធានោ ក្រិយំ ករោតិ, សោ កត្តុសញ្ញោ ហោតិ.

‘‘តតិយា’’តិ វត្តតេ.

៧៨. កត្តរិ ច.

កត្តរិ ច ការកេ តតិយាវិភត្តិ ហោតីតិ តតិយេកវចនំ នា.

៧៩. អតោ នេន.

ឯនាតិ អវិភត្តិកនិទ្ទេសោ. អការន្តតោ លិង្គម្ហា បរស្ស នាវចនស្ស ឯនាទេសោ ហោតិ, សរលោបាទិ, បុរិសេន កតំ.

ពហុវចនម្ហិ –

៨០. សុហិស្វការោ ឯ.

សុ, ហិឥច្ចេតេសុ វិភត្តិរូបេសុ បរេសុ លិង្គស្ស សម្ពន្ធី អការោ ឯត្តមាបជ្ជតេ.

៨១. ស្មាហិស្មិំនំ ម្ហាភិម្ហិ វា.

សព្ពតោ លិង្គម្ហា ស្មា ហិ ស្មិំឥច្ចេតេសំ យថាក្កមំ ម្ហា, ភិ, ម្ហិឥច្ចេតេ អាទេសា ហោន្តិ វា, បុរិសេហិ, បុរិសេភិ កតំ.

តត្ថេវ ករណវចនិច្ឆាយំ –

៨២. យេន វា កយិរតេ តំ ករណំ.

យេន វា កយិរតេ, យេន វា បស្សតិ, យេន វា សុណាតិ, តំ ការកំ ករណសញ្ញំ ហោតិ.

៨៣. ករណេ តតិយា.

ករណការកេ តតិយាវិភត្តិ ហោតិ, សេសំ កត្តុសមំ, អាវិដ្ឋេន បុរិសេន សោ បុញ្ញំ ករោតិ, បុរិសេហិ, បុរិសេភិ.

តត្ថេវ សម្បទានវចនិច្ឆាយំ –

៨៤. យស្ស ទាតុកាមោ រោចតេ ធារយតេ វា តំ សម្បទានំ.

យស្ស វា ទាតុកាមោ, យស្ស វា រោចតេ, យស្ស វា ធារយតេ, តំ ការកំ សម្បទានសញ្ញំ ហោតិ.

៨៥. សម្បទានេ ចតុត្ថី.

សម្បទានការកេ ចតុត្ថីវិភត្តិ ហោតីតិ ចតុត្ថិយា ឯកវចនំ ស.

៨៦. សាគមោ សេ.

សព្ពតោ លិង្គម្ហា សការាគមោ ហោតិ សេ វិភត្តិម្ហិ បរេ. បុរិសស្ស ធនំ ទទាតិ.

ពហុវចនម្ហិ ‘‘ទីឃ’’ន្តិ វត្តតេ.

៨៧. សុនំហិសុ ច.

សុ នំ ហិឥច្ចេតេសុ បរេសុ លិង្គស្ស អន្តភូតា សព្ពេ រស្សសរា ទីឃមាបជ្ជន្តេ, ចគ្គហណមិការុការានំ ក្វចិ និវត្តនត្ថំ. បុរិសានំ.

តត្ថេវាបាទានវចនិច្ឆាយំ –

៨៨. យស្មា ទបេតិ ភយមាទត្តេ វា តទបាទានំ.

យស្មា វា អវធិភូតា អបេតិ, យស្មា វា ភយំ, យស្មា វា អាទត្តេ, តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

៨៩. អបាទានេ បញ្ចមី.

អបាទានការកេ បញ្ចមីវិភត្តិ ហោតីតិ បញ្ចមិយា ឯកវចនំ ស្មា.

‘‘អតោ, សព្ពេសំ, អា ឯ’’តិ ច វត្តតេ.

៩០. ស្មាស្មិំន វា.

អការន្តតោ លិង្គម្ហា សព្ពេសំ ស្មា ស្មិំឥច្ចេតេសំ យថាក្កមំ អាការេការាទេសា ហោន្តិ វា, អញ្ញត្ថ ម្ហាទេសោ. បុរិសា អបេតិ, បុរិសម្ហា, បុរិសស្មា.

ពហុវចនេ សព្ពត្ថ តតិយាសមំ, ហិស្ស ភិអាទេសោ ហោតិ. បុរិសេហិ, បុរិសេភិ អបេតិ.

តត្ថេវ សាមិវចនិច្ឆាយំ –

៩១. យស្ស វា បរិគ្គហោ តំ សាមិ.

យស្ស វា បរិគ្គហោ, តំ សាមិសញ្ញំ ហោតិ.

៩២. សាមិស្មិំ ឆដ្ឋី.

សាមិស្មិំ ឆដ្ឋីវិភត្តិ ហោតិ. ឋបេត្វា អាយាទេសំ សព្ពត្ថ ចតុត្ថីឆដ្ឋីនំ សមានំ រូបំ. បុរិសស្ស ឯតំ ធនំ, បុរិសានំ.

តត្ថេវ ឱកាសវចនិច្ឆាយំ –

៩៣. យោធារោ តមោកាសំ.

យោ កត្តុកម្មានំ ក្រិយាយ អាធារោ, តំ ការកំ ឱកាសសញ្ញំ ហោតិ.

៩៤. ឱកាសេ សត្តមី.

ឱកាសការកេ សត្តមីវិភត្តិ ហោតីតិ សត្តមិយា ឯកវចនំ ស្មិំ, តស្ស ‘‘ស្មាស្មិំនំ វា’’តិ ឯការោ, ម្ហិអាទេសោ ច, បុរិសេ បតិដ្ឋិតំ, បុរិសម្ហិ, បុរិសស្មិំ.

ពហុវចនេ ‘‘សុហិស្វការោ ឯ’’តិ ឯការោ, បុរិសេសុ.

បុរិសោ, បុរិសា, ភោ បុរិស ភោ បុរិសា វា, ភវន្តោ បុរិសា, បុរិសំ, បុរិសេ, បុរិសេន, បុរិសេហិ បុរិសេភិ, បុរិសស្ស, បុរិសានំ, បុរិសា បុរិសស្មា បុរិសម្ហា, បុរិសេហិ បុរិសេភិ, បុរិសស្ស, បុរិសានំ, បុរិសេ បុរិសស្មិំ បុរិសម្ហិ, បុរិសេសុ.

តថា សុគតោ, សុគតា, ភោ សុគត ភោ សុគតា វា, ភវន្តោ សុគតា, សុគតំ, សុគតេ, សុគតេន, សុគតេហិ សុគតេភិ, សុគតស្ស, សុគតានំ, សុគតា សុគតស្មា សុគតម្ហា, សុគតេហិ សុគតេភិ, សុគតស្ស, សុគតានំ, សុគតេ សុគតស្មិំ សុគតម្ហិ, សុគតេសុ.

ឯវំ សុរា’សុរ នរោ’រគ នាគ យក្ខា,

គន្ធព្ព កិន្នរ មនុស្ស បិសាច បេតា;

មាតង្គ ជង្គម តុរង្គ វរាហ សីហា,

ព្យគ្ឃ’ច្ឆ កច្ឆប តរច្ឆ មិគ’ស្ស សោណា.

អាលោក លោក និលយា’និល ចាគ យោគា, វាយាម គាម

និគមា’គម ធម្ម កាមា;

សង្ឃោ’ឃ ឃោស បដិឃា’សវ កោធ លោភា,

សារម្ភ ថម្ភ មទ មាន បមាទ មក្ខា.

បុន្នាគ បូគ បនសា’សន ចម្បក’ម្ពា,

ហិន្តាល តាល ពកុល’ជ្ជុន កិំសុកា ច;

មន្ទារ កុន្ទ បុចិមន្ទ ករញ្ជ រុក្ខា,

ញេយ្យា មយូរ សកុនណ្ឌជ កោញ្ច ហំសា –

ឥច្ចាទយោបិ.

មនោគណាទិស្ស តុ នាសស្មាស្មិំសុ វិសេសោ. អញ្ញត្ថ បុរិសសមំ.

មនោ, មនា, ហេ មន ហេ មនា វា, ភវន្តោ មនា, មនំ, មនេ.

‘‘វា’’តិ វត្តតេ.

៩៥. មនោគណាទិតោ ស្មិំនានមិអា.

មនោបភុតិ គណោ មនោគណោ, មនោគណាទិតោ ស្មិំ, នាឥច្ចេតេសំ យថាក្កមំ ឥការាការាទេសា ហោន្តិ វា. អាទិគ្គហណេន ពិលបទាទិតោបិ.

‘‘មនោគណាទិតោ’’តិ វត្តតេ.

៩៦. ស សរេ វាគមោ.

ឯតេហេវ មនោគណាទីហិ សរេ បរេ សាគមោ ហោតិ វា. មនសា, មនេន.

វវត្ថិតវិភាសត្ថោយំ វាសទ្ទោ, តេន ‘‘មនោ មនា មនំ មនេ មនអាយតន’’ន្តិអាទីសុ ន ហោតិ. ‘‘មានសិកំ, ចេតសិក’’ន្តិអាទីសុ និច្ចំ. មនេហិ, មនេភិ.

‘‘មនោគណាទិតោ, វា’’តិ ច វត្តតេ.

៩៧. សស្ស ចោ.

មនោគណាទិតោ បរស្ស សស្ស វិភត្តិស្ស ឱការោ ហោតិ វា. សាគមោ.