៥០. ទារុ

សមាសត្ថោ (ឯត្ថ) ទារុ, នាស្ស មុខ្យាហិ អង្គុលីហិ សម្ពន្ធោ យុជ្ជតិ, ននុ ទ្វេ អង្គុលី បមាណមស្ស ទារុនោច្ចាទិំ មុខ្យោ អង្គុលិសទ្ទោគហិតោតិ សម្ពន្ធោ សម្ភវតិ កិមេវំ វុច្ចតេច្ចាសង្កិយាហ-‘យទិបិ’ច្ចាទិ, បមាណវចនេនាតិ មត្តាទិបច្ចយត្ថភូតបមាណវាចកេន, អង្គុលិ សទ្ទស្ស ទារុនោ បមាណវាចកត្តា វុត្តំ- ‘ទារុនោ សម្ពន្ធោ អត្ថី’តិ. វិសេសនសមាសតោ បរំ តទត្ថវិសយេ តស្មិំបមាណត្ថវិសយេ ‘‘មានេមត្តោ’’តិអាទិនា (៤-៤៦) មត្តាទិប្បច្ចយេនភវិតព្ពន្តិអត្ថោ, លោបេនភវិតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ, ‘‘អសង្ខ្យេហិ ចាង្គុល្យា នញ្ញាសង្ខ្យត្ថេសុ’’ឥច្ចត្រ (៣-៤៤) យទាខ្យាតំ, តទិហាប្យតិទិសមាហ-‘បុព្ពេ វិយសិទ្ធ’ន្តិ, អនការន្តានន្តិ ភូមិអាទីនំ, តព្ពិធានេ តស្ស អប្បច្ចយស្ស វិធានេ បយោជនំសិស្សោការោតិសម្ពន្ធោ. ឥមិនា កច្ចាយនានំ បករណេ បយោជនំ ទស្សិតំ. អថច បនេត្ថ ‘‘ក្វចិ សមាសន្តគតានមការន្តោ’’តិ (ក, ២-៧-២២) ឥមិនា អការន្តស្ស សមាសន្តេ កតេ សាមត្ថិយា ‘ស្យាច’ឥតិ (ក, ២-៣-២៩) សិស្សាការាទេសាភាវា និច្ចមោការន្តរូបំ សម្បជ្ជតីតិ បរិកប្បិយតស្សាយុត្តភាវំ ទស្សេតុំ យំ វុត្តំវុត្តិការេន, តំ ទស្សេតុមាហ‘អការន្តស្សបិ’ច្ចាទិ, យំ-វុត្តំ សិស្សាការា ទេសនិវត្តនេ អការករណេ សាមត្ថិយំ, តទភាវា សិស្សាការាទេសោ ន និវារីយតីតិ ទស្សេតុមាហ-‘នចេ’ច្ចាទិ. ចរិតត្ថតាយ និដ្ឋិតប្បយោជនតាយ, តេនេវ កច្ចាយនវុត្តិការេនេវ អប្បច្ចយន្ត មុទាហដំ សក្កតគន្ថានុសារេន, អព្យញ្ជនន្តត្តាតិ ឥមិនា តិណ្ណមេសំ សទ្ទានំ សក្កតេ ព្យញ្ជនន្តត្តមេវ ពោធេតិ, និរត្ថកន្តិ បុព្ពេវ អការន្តត្តា និរត្ថកំ, អាការវិធានេនេវាតិ (ក, ២-៧-២៥) ‘‘ធនុម្ហាច’’ ឥត្យាការវិធានេនេវ.