២១. សង្ខ្យា

អថ ‘‘សមាហារេ នបុំសក’’ន្តិ (៣-២០) វិជ្ជមានេ កិំ ‘‘សង្ខ្យាទី’’ តិ ឥមិនា សត្ថគារវករេនាតិ អាសង្កិយ ចោទេតិ ‘ននុចេ’ច្ចាទិ. តថាហិច្ចាទិនា ‘‘សមាហារេ នបុំសក’’ន្តេវ សិជ្ឈនំ សមត្ថេតិ. យថាវុត្តចោទនាចាលនេ បរាធិប្បាយំ បរិកប្បេន្តោ’ចត្ថេ’តិអាទិមាហ.

នេតិ ឥមិនា ចត្ថេតិអាទិនា កតបរិកប្បនា ន សិជ្ឈតីតិ ទស្សេតិ, តត្ថ ហេតុមាហ- ‘សម្ពន្ធស្ស បុរិសាធីនត្តា’តិ, សតិចេច្ចាទិនា ‘សមាហារេ នបុំសក’ន្តេត្ថ វិសេសនគ្គហណេ បយោជនំ វត្វា ‘សង្ខ្យាទី’តិ ឥមស្ស និរត្ថកត្តមេវ ថិរីករោតិ.

បយោជនេតិ លាឃវប្បយោជនេ;

សម្ពន្ធីយតីតិ វិសេសនគ្គហណំ សម្ពន្ធីយតិ;

ឯត្ថាតិ ឯតស្មិំ ‘សង្ខ្យាទី’សុត្តេ;

តន្នេតិ ឥមិនា យថាវុត្តំ ចោទនំ និវត្តេតិ.

‘សង្ខ្យាទី’តិ សុត្តស្ស សាត្ថកត្តមាហ- ‘ចត្ថសមាសានន្តរ’មិច្ចាទិនា. ឯកត្តព្យបទេសោ កាតព្ពោតិ ‘‘សង្ខ្យាបុព្ពោ ទិគូ’’តិ (២-១-៥២) សង្ខ្យាបុព្ពស្ស សមាសស្ស ទិគុសញ្ញំ វិធាយ តទត្ថស្ស ‘‘ទិគុរេកវចន’’ន្តីមិនា (២-៤-១) ឯកត្តព្យបទេសោ បរេហិ វិយ កាតព្ពោ.

សមាហរណំ សមាហារោតិ ឥមិនា ភាវសាធនោ-យំ សមាហារសទ្ទោ. យទិ សមាហរីយតីតិ សមាហារោតិ កម្មសាធនោ សិយា, តទា បញ្ច កុមារិយោ សមាហដាតិ វាក្យស្សាត្ថេ វុត្តិ សិយា បញ្ចកុមារីត្យេត្ថ សកបទត្ថប្បធានត្តា ពហុវចនំ សិយា ‘‘ឃាបស្សាន្តស្សាប្បធានស្សា’’តិ (៣-២៤) អប្បធានរស្សត្តញ្ច ន សិយា… សមាហដានមេវ កុមារីនំ បធានត្តា, តស្មា បញ្ច គាវោ ស មាហដាត្យេតស្មិំ វាក្យេ សមាសោវ នត្ថិ កម្មសាធនស្សានុបគមតោ. បញ្ចន្នំ គុន្នំ សមាហារោ, ចតុន្នំ បថានំ សមាហារោតិ វាក្យេ បន អត្ថិ, សមាហារស្សេកត្តា តុ សតំ យូថំ វនន្តិ ឯត្ថ វិយ សាភាវិកមេកវចនំ សិទ្ធមេវេតិ វិញ្ញាបេតិ.