១២១. នាតោ

សោ ច អមាទេសោ, អាទេសស្សេវាតិ អំអាទេសស្សេវ, អបញ្ចមិយាតិ បញ្ចមិំ វជ្ជេត្វា. អញ្ញត្រ វិធីយមានោ-យមមាទេសោ បញ្ចមិយម្បដិសិទ្ធត្តា បញ្ចមិយា បដិសេធេន សយម្បិ បដិសិទ្ធោ នាម ហោតីត្យាហ ‘អាទេសស្សេវាយំ បដិសេធោ’តិ, លោបបដិសេធស្ស ‘នាតោ’តិ បុព្ពវាក្យេន វុត្តស្ស អយម្បដិសេធោ នេតិ សម្ពន្ធោ, អថ កថមិទមបញ្ចម្យាត្យមាទេសេនេវាតិសម្ពន្ធតិ ន លោប បដិសេធេនាតិ បរិភាសមាហ-‘អនន្តរស្ស វិធិ វា ហោតិ បដិសេធោ វា’តិ, ឯត្ថ អន្តរសទ្ទស្សានេកត្ថត្តេបីហាន្តរាឡវាចីតិ ន វិជ្ជតេ អន្តរម្មជ្ឈមស្សេត្យនន្តរោ, អន្តរាឡមត្តបដិសេធេ បយោជនំ នត្ថីត្យន្តរាឡគតស្ស វិធិនោ បដិសេធស្ស ចាភាវានន្តរោត្យុប ចរីយតេ អនន្តរា គាមាត្យាទិ វិយ, ទិដ្ឋត្តេ បន មជ្ឈស្ស ន វិជ្ជតេ-ន្តរ មេសន្តិ វិគ្គហេ សុត្តេប្យនន្តរស្ស វិធានន្តរស្សាបិ ទិដ្ឋត្តា ទ្វិន្នមេកោប្យនន្តរោត្យុច្ចតេ, តេនេវានន្តរស្សាតិ បរិភាសាយមេក វចនំ, ឥតិសទ្ទោ ឥទមត្ថេ, ឥតិ ឥមាយ បរិភាសាយាទេសេនាភិសម្ពន្ធតីត្យត្ថោ, តេនាតិ យថាវុត្តបរិភាសាយ វសេន, យេន ការណេនាទេសេនាភិសម្ពន្ធតិ តេនាត្យត្ថោ, អលោបោតិ លោប បដិសេធោ, សាមត្ថិយាលទ្ធន្តិ ទ្វិន្នមត្ថានំ វិធានាយ ទ្វេ វាក្យានិ ភវន្តិ, តត្រ ‘នាតោ’តីទំ បដិសេធវិធាយកមេកំ វាក្យំ, ‘អមបញ្ចមិយា’តិ ទុតិយមមាទេសស្ស, តត្រាបញ្ចមិយាត្យាទេសេនេវាតិ សម្ពន្ធតិ, វុត្តវិធានា ន លោបបដិសេធេន, តថាសត្យមបញ្ចមិយាតិទំ វាក្យំ យទិ ន វិសេសត្ថមាលម្ពតេ តមន្តរេនានុបបត្តិតោ-ញ្ញថា កិន្ត្យនេនាត្ថពលេន លទ្ធន្តិ អត្ថោ, អលោបោតិ ជោតេតីតិ សម្ពន្ធោ, វាក្យភេទេន វិវរណំ កតំ, ន ឯកវាក្យត្តេនាតិ ព្យតិរេកោ ឯកវាក្យតាយញ្ហិ ការិយ ទ្វយស្សបិ បញ្ចមិយម្បដិសេធោ សិយា ‘បញ្ចមិំ វជ្ជេត្វា តំ ការិយទ្វយំ វេទិតព្ព’ន្តិ, យទិបិ សិទ្ធាតិ សម្ពន្ធោ, យេន នាប្បត្តិយាត្យនេន ‘‘យេន នាប្បត្តេ វិធិរារព្ភតេ, តស្ស ពាធនម្ភវតី’’តិ មម្បរិភាសមុបលក្ខេតិ, កិមត្ថមិហាយំ បរិភាសា បឋ្យតេ ឥហ សត្ថេ-បវាទា ឧស្សគ្គេ ពាធន្តេតិ និយមោ, តត្រ ចុស្សគ្គា ទុវិធា និយតប្បត្តយោ អនិយតប្បត្តយោ ចេតិ, យេ សព្ពត្ថាបវាទវិសយម្បវិសន្តិ, តេ និយតប្បត្តយោ វុច្ចន្តេ, យេ ក្វចិទេវាបវាទវិសយមវគាហន្តេ, តេ អនិយតប្បត្តយោ វុច្ចន្តេ, ឯវំ ទុវិធេសុស្សគ្គេសុ យេ-និយតប្បត្តយោ, តេសមេវ ពាធនមិច្ឆីយតេ, ន និយតិកានំ, តេន តប្បទស្សនត្ថមយម្បរិភាសា បឋ្យតេតិ, យេនេត្យុស្សគ្គស្ស និទ្ទេសោ, នេតិ បដិសេធវាចី និបាតោ, អប្បត្តេ អសម្ផុដ្ឋេ វិសយេ ឥត្យជ្ឈាហារិយំ, យេន ឧស្សគ្គេន នាប្បត្តេ បត្តេឯវ សម្ផុដ្ឋេឯវ វិសយេត្យត្ថោ… ‘ទ្វេ បដិសេធា បាកតមត្ថំ គមេន្តី’តិ កត្វា, វិធីយតីតិ, បដិសេធោ វិធានញ្ច, អារព្ភតេ វិធី

យតេ បឋ្យតេត្យត្ថោ, អនេនាបវាទវិធិន្ទស្សេតិ, តស្សេតិ អាទោយេនេតិ និទ្ទិដ្ឋស្សឧស្សគ្គស្សពាធនម្ភវត្យបវាទេន, យេន ត្វប្បត្តេ វិសយេ អារព្ភតេ តស្ស ពាធនំ ន ភវតីត្យត្ថោ, កុតោតិ ចេ អនវកាសត្តា, តថាហិ យទិ ឧស្សគ្គេន សព្ពោ វិសយោ គហិតោ សិយា, កោ-បវាទស្សអញ្ញោ វិសយោ សិយា, តស្មា អនវកាសត្តា (ន) អប (វាទេ) បន តស្ស ពាធនម្ភវតីត្យវសេយំ, យេន តុស្សគ្គេន កោចិ ទេវាបវាទវិសយោ-នុប្បត្តោសិយា, នសព្ពោ, តម្បតិ សាវកា សត្តា តម្ពាធតេតិ វុត្តំ ហោតិ, ‘បញ្ចបូលិមានយេ’ត្យត្រ បញ្ចន្នំ បូលានំ សមាហារោតិ វិសេសនសមាសោ ‘‘នទាទិតោវី’’ (៣-២៧) សមាហរណំ សមាហារោតិ សមាហារស្សបិ ភាវរូបត្តា អាហ ‘ភាវប្បធានត្តេបី’តិ, គុណភូតទព្ពានិ បូលានិ.