៤. នន្ទកសុត្តំ

៤. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា នន្ទកោ ឧបដ្ឋានសាលាយំ ភិក្ខូ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេតិ សមាទបេតិ សមុត្តេជេតិ សម្បហំសេតិ. អថ ខោ ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេនុបដ្ឋានសាលា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ អដ្ឋាសិ កថាបរិយោសានំ អាគមយមានោ. អថ ខោ ភគវា កថាបរិយោសានំ វិទិត្វា ឧក្កាសេត្វា អគ្គឡំ អាកោដេសិ. វិវរិំសុ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ទ្វារំ.

អថ ខោ ភគវា ឧបដ្ឋានសាលំ បវិសិត្វា បញ្ញត្តាសនេ និសីទិ. និសជ្ជ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ នន្ទកំ ឯតទវោច – ‘‘ទីឃោ ខោ ត្យាយំ, នន្ទក, ធម្មបរិយាយោ ភិក្ខូនំ បដិភាសិ. អបិ មេ បិដ្ឋិ អាគិលាយតិ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតស្ស កថាបរិយោសានំ អាគមយមានស្សា’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា នន្ទកោ សារជ្ជមានរូបោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ន ខោ បន មយំ, ភន្តេ, ជានាម ‘ភគវា ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតោ’តិ. សចេ ហិ មយំ, ភន្តេ, ជានេយ្យាម ‘ភគវា ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតោ’តិ, ឯត្តកម្បិ ( ) [(ធម្មំ) កត្ថចិ] នោ នប្បដិភាសេយ្យា’’តិ.

អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ នន្ទកំ សារជ្ជមានរូបំ វិទិត្វា អាយស្មន្តំ នន្ទកំ ឯតទវោច – ‘‘សាធុ, សាធុ, នន្ទក! ឯតំ ខោ, នន្ទក, តុម្ហាកំ បតិរូបំ កុលបុត្តានំ សទ្ធាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតានំ, យំ តុម្ហេ ធម្មិយា កថាយ សន្និសីទេយ្យាថ. សន្និបតិតានំ វោ, នន្ទក, ទ្វយំ ករណីយំ – ធម្មី វា កថា អរិយោ វា តុណ្ហីភាវោ. [អ. និ. ៨.៧១; ៩.១] សទ្ធោ ច, នន្ទក, ភិក្ខុ ហោតិ, នោ ច សីលវា. ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ. តេន តំ អង្គំ បរិបូរេតព្ពំ – ‘កិន្តាហំ សទ្ធោ ច អស្សំ សីលវា ចា’តិ. យតោ ច ខោ, នន្ទក, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច, ឯវំ សោ តេនង្គេន បរិបូរោ ហោតិ.

‘‘សទ្ធោ ច, នន្ទក, ភិក្ខុ ហោតិ សីលវា ច, នោ ច លាភី អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស. ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ. តេន តំ អង្គំ បរិបូរេតព្ពំ – ‘កិន្តាហំ សទ្ធោ ច អស្សំ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្សា’តិ. យតោ ច ខោ, នន្ទក, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស, ឯវំ សោ តេនង្គេន បរិបូរោ ហោតិ.

‘‘សទ្ធោ ច, នន្ទក, ភិក្ខុ ហោតិ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស, ន លាភី អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយ. ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ. សេយ្យថាបិ, នន្ទក, បាណកោ ចតុប្បាទកោ អស្ស. តស្ស ឯកោ បាទោ ឱមកោ លាមកោ. ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ អស្ស. ឯវមេវំ ខោ, នន្ទក, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស, ន លាភី អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយ. ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ. តេន តំ អង្គំ បរិបូរេតព្ពំ – ‘កិន្តាហំ សទ្ធោ ច អស្សំ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស លាភី ច អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយា’’’តិ.

‘‘យតោ ច ខោ, នន្ទក, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស លាភី ច អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយ, ឯវំ សោ តេនង្គេន បរិបូរោ ហោតី’’តិ. ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វាន សុគតោ ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បាវិសិ.

អថ ខោ អាយស្មា នន្ទកោ អចិរបក្កន្តស្ស ភគវតោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥទានិ, អាវុសោ, ភគវា ចតូហិ បទេហិ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បវិដ្ឋោ – ‘សទ្ធោ ច, នន្ទក, ភិក្ខុ ហោតិ, នោ ច សីលវា. ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ. តេន តំ អង្គំ បរិបូរេតព្ពំ – កិន្តាហំ សទ្ធោ ច អស្សំ សីលវា ចា’តិ. យតោ ច ខោ នន្ទក ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច, ឯវំ សោ តេនង្គេន បរិបូរោ ហោតិ. សទ្ធោ ច នន្ទក ភិក្ខុ ហោតិ សីលវា ច, នោ ច លាភី អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស…បេ… លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស, ន លាភី អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយ, ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ. សេយ្យថាបិ នន្ទក បាណកោ ចតុប្បាទកោ អស្ស, តស្ស ឯកោ បាទោ ឱមកោ លាមកោ, ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ អស្ស. ឯវមេវំ ខោ, នន្ទក, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច, លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស, ន លាភី អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយ, ឯវំ សោ តេនង្គេន អបរិបូរោ ហោតិ, តេន តំ អង្គំ បរិបូរេតព្ពំ ‘កិន្តាហំ សទ្ធោ ច អស្សំ សីលវា ច, លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស, លាភី ច អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយា’តិ. យតោ ច ខោ, នន្ទក, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ សីលវា ច លាភី ច អជ្ឈត្តំ ចេតោសមាធិស្ស លាភី ច អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាយ, ឯវំ សោ តេនង្គេន បរិបូរោ ហោតី’’តិ.

‘‘បញ្ចិមេ, អាវុសោ, អានិសំសា កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយ. កតមេ បញ្ច? ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ. យថា យថា, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ, តថា តថា សោ សត្ថុ បិយោ ច ហោតិ មនាបោ ច គរុ ច ភាវនីយោ ច. អយំ, អាវុសោ, បឋមោ អានិសំសោ កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយ.

‘‘បុន ចបរំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ. យថា យថា, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ…បេ… ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ, តថា តថា សោ តស្មិំ ធម្មេ អត្ថប្បដិសំវេទី ច ហោតិ ធម្មប្បដិសំវេទី ច. អយំ, អាវុសោ, ទុតិយោ អានិសំសោ កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយ.

‘‘បុន ចបរំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ. យថា យថា, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ…បេ… ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ, តថា តថា សោ តស្មិំ ធម្មេ គម្ភីរំ អត្ថបទំ បញ្ញាយ អតិវិជ្ឈ បស្សតិ. អយំ, អាវុសោ, តតិយោ អានិសំសោ កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយ.

‘‘បុន ចបរំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ…បេ… ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ. យថា យថា, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ…បេ… ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ, តថា តថា នំ សព្រហ្មចារី ឧត្តរិ សម្ភាវេន្តិ – ‘អទ្ធា អយមាយស្មា បត្តោ វា បជ្ជតិ វា’. អយំ, អាវុសោ, ចតុត្ថោ អានិសំសោ កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយ.

‘‘បុន ចបរំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ. យថា យថា, អាវុសោ, ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ, តត្ថ យេ ខោ ភិក្ខូ សេខា អប្បត្តមានសា អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានា វិហរន្តិ, តេ តំ ធម្មំ សុត្វា វីរិយំ អារភន្តិ អប្បត្តស្ស បត្តិយា អនធិគតស្ស អធិគមាយ អសច្ឆិកតស្ស សច្ឆិកិរិយាយ. យេ បន តត្ថ ភិក្ខូ អរហន្តោ ខីណាសវា វុសិតវន្តោ កតករណីយា ឱហិតភារា អនុប្បត្តសទត្ថា បរិក្ខីណភវសំយោជនា សម្មទញ្ញាវិមុត្តា, តេ តំ ធម្មំ សុត្វា ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំយេវ អនុយុត្តា វិហរន្តិ. អយំ, អាវុសោ, បញ្ចមោ អានិសំសោ កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយ. ឥមេ ខោ, អាវុសោ, បញ្ច អានិសំសា កាលេន ធម្មស្សវនេ កាលេន ធម្មសាកច្ឆាយា’’តិ. ចតុត្ថំ.