៩. អក្ខណសុត្តំ

២៩. ‘‘‘ខណកិច្ចោ លោកោ, ខណកិច្ចោ លោកោ’តិ, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ ភាសតិ, នោ ច ខោ សោ ជានាតិ ខណំ វា អក្ខណំ វា. អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, អក្ខណា អសមយា ព្រហ្មចរិយវាសាយ. កតមេ អដ្ឋ? ឥធ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ ច លោកេ ឧប្បន្នោ ហោតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា, ធម្មោ ច ទេសិយតិ ឱបសមិកោ បរិនិព្ពានិកោ សម្ពោធគាមី សុគតប្បវេទិតោ; អយញ្ច បុគ្គលោ និរយំ ឧបបន្នោ ហោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ អក្ខណោ អសមយោ ព្រហ្មចរិយវាសាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ ច លោកេ ឧប្បន្នោ ហោតិ…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា, ធម្មោ ច ទេសិយតិ ឱបសមិកោ បរិនិព្ពានិកោ សម្ពោធគាមី សុគតប្បវេទិតោ; អយញ្ច បុគ្គលោ តិរច្ឆានយោនិំ ឧបបន្នោ ហោតិ…បេ….

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ…បេ… អយញ្ច បុគ្គលោ បេត្តិវិសយំ ឧបបន្នោ ហោតិ…បេ….

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ…បេ… អយញ្ច បុគ្គលោ អញ្ញតរំ ទីឃាយុកំ ទេវនិកាយំ ឧបបន្នោ ហោតិ…បេ….

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ…បេ… អយញ្ច បុគ្គលោ បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាតោ ហោតិ, សោ ច ហោតិ អវិញ្ញាតារេសុ មិលក្ខេសុ [មិលក្ខូសុ (ស្យា. ក.) ទី. និ. ៣.៣៥៨], យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ…បេ… បញ្ចមោ អក្ខណោ អសមយោ ព្រហ្មចរិយវាសាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ…បេ… អយញ្ច បុគ្គលោ មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាតោ ហោតិ, សោ ច ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ វិបរីតទស្សនោ – ‘នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ, នត្ថិ ហុតំ, នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, នត្ថិ អយំ លោកោ, នត្ថិ បរោ លោកោ, នត្ថិ មាតា, នត្ថិ បិតា, នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មា បដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ…បេ….

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ…បេ… អយញ្ច បុគ្គលោ មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាតោ ហោតិ, សោ ច ហោតិ ទុប្បញ្ញោ ជឡោ ឯឡមូគោ អប្បដិពលោ សុភាសិតទុព្ភាសិតស្ស អត្ថមញ្ញាតុំ. អយំ, ភិក្ខវេ, សត្តមោ អក្ខណោ អសមយោ ព្រហ្មចរិយវាសាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ ច លោកេ អនុប្បន្នោ ហោតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា. ធម្មោ ច ន ទេសិយតិ ឱបសមិកោ បរិនិព្ពានិកោ សម្ពោធគាមី សុគតប្បវេទិតោ. អយញ្ច បុគ្គលោ មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាតោ ហោតិ, សោ ច ហោតិ បញ្ញវា អជឡោ អនេឡមូគោ បដិពលោ សុភាសិតទុព្ភាសិតស្ស អត្ថមញ្ញាតុំ. អយំ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋមោ អក្ខណោ អសមយោ ព្រហ្មចរិយវាសាយ. ‘ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ អក្ខណា អសមយា ព្រហ្មចរិយវាសាយ’’’.

‘‘ឯកោវ ខោ, ភិក្ខវេ, ខណោ ច សមយោ ច ព្រហ្មចរិយវាសាយ. កតមោ ឯកោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ ច លោកេ ឧប្បន្នោ ហោតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា. ធម្មោ ច ទេសិយតិ ឱបសមិកោ បរិនិព្ពានិកោ សម្ពោធគាមី សុគតប្បវេទិតោ. អយញ្ច បុគ្គលោ មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចាជាតោ ហោតិ, សោ ច ហោតិ បញ្ញវា អជឡោ អនេឡមូគោ បដិពលោ សុភាសិតទុព្ភាសិតស្ស អត្ថមញ្ញាតុំ. អយំ, ភិក្ខវេ, ឯកោវ ខណោ ច សមយោ ច ព្រហ្មចរិយវាសាយា’’តិ.

‘‘មនុស្សលាភំ [មនុស្សលោកំ (ស្យា.)] លទ្ធាន, សទ្ធម្មេ សុប្បវេទិតេ;

យេ ខណំ នាធិគច្ឆន្តិ, អតិនាមេន្តិ តេ ខណំ.

‘‘ពហូ ហិ អក្ខណា វុត្តា, មគ្គស្ស អន្តរាយិកា;

កទាចិ ករហចិ លោកេ, ឧប្បជ្ជន្តិ តថាគតា.

‘‘តយិទំ [តស្សិទំ (ក.)] សម្មុខីភូតំ, យំ លោកស្មិំ សុទុល្លភំ;

មនុស្សបដិលាភោ ច, សទ្ធម្មស្ស ច ទេសនា;

អលំ វាយមិតុំ តត្ថ, អត្តកាមេន [អត្ថកាមេន (សី. ស្យា. ក.)] ជន្តុនា.

‘‘កថំ វិជញ្ញា សទ្ធម្មំ, ខណោ វេ [វោ (ស្យា.)] មា ឧបច្ចគា;

ខណាតីតា ហិ សោចន្តិ, និរយម្ហិ សមប្បិតា.

‘‘ឥធ ចេ នំ វិរាធេតិ, សទ្ធម្មស្ស និយាមតំ [និយាមិតំ (ស្យា.)];

វាណិជោវ អតីតត្ថោ, ចិរត្តំ [ចិរន្តំ (ក.)] អនុតបិស្សតិ.

‘‘អវិជ្ជានិវុតោ បោសោ, សទ្ធម្មំ អបរាធិកោ;

ជាតិមរណសំសារំ, ចិរំ បច្ចនុភោស្សតិ.

‘‘យេ ច លទ្ធា មនុស្សត្តំ, សទ្ធម្មេ សុប្បវេទិតេ;

អកំសុ សត្ថុ វចនំ, ករិស្សន្តិ ករោន្តិ វា.

‘‘ខណំ បច្ចវិទុំ លោកេ, ព្រហ្មចរិយំ អនុត្តរំ;

យេ មគ្គំ បដិបជ្ជិំសុ, តថាគតប្បវេទិតំ.

‘‘យេ សំវរា ចក្ខុមតា, ទេសិតាទិច្ចពន្ធុនា;

តេសុ [តេសំ (ក.)] គុត្តោ សទា សតោ, វិហរេ អនវស្សុតោ.

‘‘សព្ពេ អនុសយេ ឆេត្វា, មារធេយ្យបរានុគេ;

តេ វេ បារង្គតា [បារគតា (សី. ស្យា. បី.)] លោកេ, យេ បត្តា អាសវក្ខយ’’ន្តិ. នវមំ;