១០. ភរិយាសុត្តំ

៦៣. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន អនាថបិណ្ឌិកស្ស គហបតិស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. តេន ខោ បន សមយេន អនាថបិណ្ឌិកស្ស គហបតិស្ស និវេសនេ មនុស្សា ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា ហោន្តិ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កិំ នុ តេ, គហបតិ, និវេសនេ មនុស្សា ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា កេវដ្ដា មញ្ញេ មច្ឆវិលោបេ’’តិ? ‘‘អយំ, ភន្តេ, សុជាតា ឃរសុណ្ហា អឌ្ឍកុលា អានីតា. សា នេវ សស្សុំ អាទិយតិ, ន សសុរំ អាទិយតិ, ន សាមិកំ អាទិយតិ, ភគវន្តម្បិ ន សក្ករោតិ ន គរុំ ករោតិ ន មានេតិ ន បូជេតី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា សុជាតំ ឃរសុណ្ហំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ, សុជាតេ’’តិ! ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ សុជាតា ឃរសុណ្ហា ភគវតោ បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ សុជាតំ ឃរសុណ្ហំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘សត្ត ខោ ឥមា, សុជាតេ, បុរិសស្ស ភរិយាយោ. កតមា សត្ត? វធកសមា, ចោរីសមា, អយ្យសមា, មាតាសមា, ភគិនីសមា, សខីសមា, ទាសីសមា. ឥមា ខោ, សុជាតេ, សត្ត បុរិសស្ស ភរិយាយោ. តាសំ ត្វំ កតមា’’តិ? ‘‘ន ខោ អហំ [នាហំ (ស្យា.)], ភន្តេ, ឥមស្ស ភគវតា សំខិត្តេន ភាសិតស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ អាជានាមិ. សាធុ មេ, ភន្តេ, ភគវា តថា ធម្មំ ទេសេតុ យថាហំ ឥមស្ស ភគវតា សំខិត្តេន ភាសិតស្ស វិត្ថារេន អត្ថំ ជានេយ្យ’’ន្តិ. ‘‘តេន ហិ, សុជាតេ, សុណាហិ, សាធុកំ មនសិ ករោហិ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ សុជាតា ឃរសុណ្ហា ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘បទុដ្ឋចិត្តា អហិតានុកម្បិនី,

អញ្ញេសុ រត្តា អតិមញ្ញតេ បតិំ;

ធនេន កីតស្ស វធាយ ឧស្សុកា,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;

‘វធា ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘យំ ឥត្ថិយា វិន្ទតិ សាមិកោ ធនំ,

សិប្បំ វណិជ្ជញ្ច កសិំ អធិដ្ឋហំ;

អប្បម្បិ តស្ស អបហាតុមិច្ឆតិ,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;

‘ចោរី ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘អកម្មកាមា អលសា មហគ្ឃសា,

ផរុសា ច ចណ្ឌី ទុរុត្តវាទិនី;

ឧដ្ឋាយកានំ អភិភុយ្យ វត្តតិ,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;

‘អយ្យា ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘យា សព្ពទា ហោតិ ហិតានុកម្បិនី,

មាតាវ បុត្តំ អនុរក្ខតេ បតិំ;

តតោ ធនំ សម្ភតមស្ស រក្ខតិ,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;

‘មាតា ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘យថាបិ ជេដ្ឋា ភគិនី កនិដ្ឋកា [កណិដ្ឋា (សី.), កនិដ្ឋា (ស្យា.)],

សគារវា ហោតិ សកម្ហិ សាមិកេ;

ហិរីមនា ភត្តុវសានុវត្តិនី,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;‘ភគិនី ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘យាចីធ ទិស្វាន បតិំ បមោទតិ,

សខី សខារំវ ចិរស្សមាគតំ;

កោលេយ្យកា សីលវតី បតិព្ពតា,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;

‘សខី ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘អក្កុទ្ធសន្តា វធទណ្ឌតជ្ជិតា,

អទុដ្ឋចិត្តា បតិនោ តិតិក្ខតិ;

អក្កោធនា ភត្តុវសានុវត្តិនី,

យា ឯវរូបា បុរិសស្ស ភរិយា;

‘ទាសី ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ.

‘‘យាចីធ ភរិយា វធកាតិ វុច្ចតិ,

‘ចោរី ច អយ្យា’តិ ច យា បវុច្ចតិ;

ទុស្សីលរូបា ផរុសា អនាទរា,

កាយស្ស ភេទា និរយំ វជន្តិ តា.

‘‘យាចីធ មាតា ភគិនី សខីតិ ច,

‘ទាសី ច ភរិយា’តិ ច សា បវុច្ចតិ;

សីលេ ឋិតត្តា ចិររត្តសំវុតា,

កាយស្ស ភេទា សុគតិំ វជន្តិ តា’’តិ.

‘‘ឥមា ខោ, សុជាតេ, សត្ត បុរិសស្ស ភរិយាយោ. តាសំ ត្វំ កតមា’’តិ? ‘‘អជ្ជតគ្គេ មំ, ភន្តេ, ភគវា ទាសីសមំ សាមិកស្ស ភរិយំ ធារេតូ’’តិ. ទសមំ.