៩. ទានមហប្ផលសុត្តំ

៥២. ឯកំ សមយំ ភគវា ចម្បាយំ វិហរតិ គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេ. អថ ខោ សម្ពហុលា ចម្បេយ្យកា ឧបាសកា យេន អាយស្មា សារិបុត្តោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ ចម្បេយ្យកា ឧបាសកា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ចិរស្សុតា នោ, ភន្តេ [ភន្តេ សារិបុត្ត (សី.)], ភគវតោ សម្មុខា ធម្មីកថា. សាធុ មយំ, ភន្តេ, លភេយ្យាម ភគវតោ សម្មុខា ធម្មិំ កថំ [ភគវតោ សន្តិកា ធម្មិំ កថំ (សី.), ភគវតោ ធម្មិំ កថំ (ស្យា.)] សវនាយា’’តិ. ‘‘តេនហាវុសោ, តទហុបោសថេ អាគច្ឆេយ្យាថ, អប្បេវ នាម លភេយ្យាថ ភគវតោ សម្មុខា [ភគវតោ សន្តិកេ (ស្យា.)] ធម្មិំ កថំ សវនាយា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ ចម្បេយ្យកា ឧបាសកា អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស បដិស្សុត្វា ឧដ្ឋាយាសនា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កមិំសុ.

អថ ខោ ចម្បេយ្យកា ឧបាសកា តទហុបោសថេ យេនាយស្មា សារិបុត្តោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋំសុ. អថ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ តេហិ ចម្បេយ្យកេហិ ឧបាសកេហិ សទ្ធិំ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘សិយា នុ ខោ, ភន្តេ, ឥធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ ន មហប្ផលំ ហោតិ ន មហានិសំសំ; សិយា បន, ភន្តេ, ឥធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ មហប្ផលំ ហោតិ មហានិសំស’’ន្តិ? ‘‘សិយា, សារិបុត្ត, ឥធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ ន មហប្ផលំ ហោតិ ន មហានិសំសំ; សិយា បន, សារិបុត្ត, ឥធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ មហប្ផលំ ហោតិ មហានិសំស’’ន្តិ. ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេន មិធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ ន មហប្ផលំ ហោតិ ន មហានិសំសំ; កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេន មិធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ មហប្ផលំ ហោតិ មហានិសំស’’ន្តិ?

‘‘ឥធ, សារិបុត្ត, ឯកច្ចោ សាបេខោ [សាបេក្ខោ (ស្យា.)] ទានំ ទេតិ, បតិពទ្ធចិត្តោ [បតិពន្ធចិត្តោ (ក.)] ទានំ ទេតិ, សន្និធិបេខោ ទានំ ទេតិ, ‘ឥមំ បេច្ច បរិភុញ្ជិស្សាមី’តិ ទានំ ទេតិ. សោ តំ ទានំ ទេតិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. តំ កិំ មញ្ញសិ, សារិបុត្ត, ទទេយ្យ ឥធេកច្ចោ ឯវរូបំ ទាន’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’.

‘‘តត្រ, សារិបុត្ត, យ្វាយំ សាបេខោ ទានំ ទេតិ, បតិពទ្ធចិត្តោ ទានំ ទេតិ, សន្និធិបេខោ ទានំ ទេតិ, ‘ឥមំ បេច្ច បរិភុញ្ជិស្សាមី’តិ ទានំ ទេតិ. សោ តំ ទានំ ទត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ចាតុមហារាជិកានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ. សោ តំ កម្មំ ខេបេត្វា តំ ឥទ្ធិំ តំ យសំ តំ អាធិបច្ចំ អាគាមី ហោតិ អាគន្តា ឥត្ថត្តំ.

‘‘ឥធ បន, សារិបុត្ត, ឯកច្ចោ ន ហេវ ខោ សាបេខោ ទានំ ទេតិ, ន បតិពទ្ធចិត្តោ ទានំ ទេតិ, ន សន្និធិបេខោ ទានំ ទេតិ, ន ‘ឥមំ បេច្ច បរិភុញ្ជិស្សាមី’តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ‘សាហុ ទាន’ន្តិ ទានំ ទេតិ…បេ… នបិ ‘សាហុ ទាន’ន្តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ‘ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ បិតុបិតាមហេហិ ន អរហាមិ បោរាណំ កុលវំសំ ហាបេតុ’ន្តិ ទានំ ទេតិ…បេ… នបិ ‘ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ បិតុបិតាមហេហិ ន អរហាមិ បោរាណំ កុលវំសំ ហាបេតុ’ន្តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ‘អហំ បចាមិ, ឥមេ ន បចន្តិ, នារហាមិ បចន្តោ អបចន្តានំ ទានំ អទាតុ’ន្តិ ទានំ ទេតិ…បេ… នបិ ‘អហំ បចាមិ, ឥមេ ន បចន្តិ, នារហាមិ បចន្តោ អបចន្តានំ ទានំ អទាតុ’ន្តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ‘យថា តេសំ បុព្ពកានំ ឥសីនំ តានិ មហាយញ្ញានិ អហេសុំ, សេយ្យថិទំ – អដ្ឋកស្ស វាមកស្ស វាមទេវស្ស វេស្សាមិត្តស្ស យមទគ្គិនោ អង្គីរសស្ស ភារទ្វាជស្ស វាសេដ្ឋស្ស កស្សបស្ស ភគុនោ, ឯវំ មេ អយំ ទានសំវិភាគោ ភវិស្សតី’តិ ទានំ ទេតិ…បេ… នបិ ‘យថា តេសំ បុព្ពកានំ ឥសីនំ តានិ មហាយញ្ញានិ អហេសុំ, សេយ្យថិទំ – អដ្ឋកស្ស វាមកស្ស វាមទេវស្ស វេស្សាមិត្តស្ស យមទគ្គិនោ អង្គីរសស្ស ភារទ្វាជស្ស វាសេដ្ឋស្ស កស្សបស្ស ភគុនោ, ឯវំ មេ អយំ ទានសំវិភាគោ ភវិស្សតី’តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ‘ឥមំ មេ ទានំ ទទតោ ចិត្តំ បសីទតិ, អត្តមនតា សោមនស្សំ ឧបជាយតី’តិ ទានំ ទេតិ…បេ… នបិ ‘ឥមំ មេ ទានំ ទទតោ ចិត្តំ បសីទតិ, អត្តមនតា សោមនស្សំ ឧបជាយតី’តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ចិត្តាលង្ការចិត្តបរិក្ខារំ ទានំ ទេតិ. សោ តំ ទានំ ទេតិ សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា អន្នំ បានំ វត្ថំ យានំ មាលាគន្ធវិលេបនំ សេយ្យាវសថបទីបេយ្យំ. តំ កិំ មញ្ញសិ, សារិបុត្ត, ទទេយ្យ ឥធេកច្ចោ ឯវរូបំ ទាន’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’.

‘‘តត្រ, សារិបុត្ត, យ្វាយំ ន ហេវ [នហេវ ខោ (សី. ស្យា.)] សាបេខោ ទានំ ទេតិ; ន បតិពទ្ធចិត្តោ ទានំ ទេតិ; ន សន្និធិបេខោ ទានំ ទេតិ; ន ‘ឥមំ បេច្ច បរិភុញ្ជិស្សាមី’តិ ទានំ ទេតិ; នបិ ‘សាហុ ទាន’ន្តិ ទានំ ទេតិ; នបិ ‘ទិន្នបុព្ពំ កតបុព្ពំ បិតុបិតាមហេហិ ន អរហាមិ បោរាណំ កុលវំសំ ហាបេតុ’ន្តិ ទានំ ទេតិ; នបិ ‘អហំ បចាមិ, ឥមេ ន បចន្តិ, នារហាមិ បចន្តោ អបចន្តានំ ទានំ អទាតុ’ន្តិ ទានំ ទេតិ; នបិ ‘យថា តេសំ បុព្ពកានំ ឥសីនំ តានិ មហាយញ្ញានិ អហេសុំ, សេយ្យថិទំ – អដ្ឋកស្ស វាមកស្ស វាមទេវស្ស វេស្សាមិត្តស្ស យមទគ្គិនោ អង្គីរសស្ស ភារទ្វាជស្ស វាសេដ្ឋស្ស កស្សបស្ស ភគុនោ, ឯវំ មេ អយំ ទានសំវិភាគោ ភវិស្សតី’តិ ទានំ ទេតិ; នបិ ‘ឥមំ មេ ទានំ ទទតោ ចិត្តំ បសីទតិ, អត្តមនតា សោមនស្សំ ឧបជាយតី’តិ ទានំ ទេតិ; អបិ ច ខោ ចិត្តាលង្ការចិត្តបរិក្ខារំ ទានំ ទេតិ. សោ តំ ទានំ ទត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ព្រហ្មកាយិកានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ. សោ តំ កម្មំ ខេបេត្វា តំ ឥទ្ធិំ តំ យសំ តំ អាធិបច្ចំ អនាគាមី ហោតិ អនាគន្តា ឥត្ថត្តំ. អយំ ខោ, សារិបុត្ត, ហេតុ អយំ បច្ចយោ យេន មិធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ ន មហប្ផលំ ហោតិ ន មហានិសំសំ. អយំ បន, សារិបុត្ត, ហេតុ អយំ បច្ចយោ យេន មិធេកច្ចស្ស តាទិសំយេវ ទានំ ទិន្នំ មហប្ផលំ ហោតិ មហានិសំស’’ន្តិ. នវមំ.