៦. ទុតិយសន្ទិដ្ឋិកសុត្តំ
៤៨. អថ ខោ អញ្ញតរោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘សន្ទិដ្ឋិកោ ធម្មោ, សន្ទិដ្ឋិកោ ធម្មោ’តិ, ភោ គោតម, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភោ គោតម, សន្ទិដ្ឋិកោ ធម្មោ ហោតិ អកាលិកោ ឯហិបស្សិកោ ឱបនេយ្យិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្ពោ វិញ្ញូហី’’តិ?
‘‘តេន ហិ, ព្រាហ្មណ, តញ្ញេវេត្ថ បដិបុច្ឆិស្សាមិ. យថា តេ ខមេយ្យ តថា នំ ព្យាករេយ្យាសិ. តំ កិំ មញ្ញសិ, ព្រាហ្មណ, សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ រាគំ ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ រាគោ’តិ បជានាសិ, អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ រាគំ ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ រាគោ’តិ បជានាសី’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភោ’’. ‘‘យំ ខោ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ រាគំ ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ រាគោ’តិ បជានាសិ, អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ រាគំ ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ រាគោ’តិ បជានាសិ – ឯវម្បិ ខោ, ព្រាហ្មណ, សន្ទិដ្ឋិកោ ធម្មោ ហោតិ…បេ….
‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, ព្រាហ្មណ, សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ទោសំ…បេ… សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ មោហំ…បេ… សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ កាយសន្ទោសំ…បេ… សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ វចីសន្ទោសំ…បេ… សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសំ ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសោ’តិ បជានាសិ, អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសំ ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសោ’តិ បជានាសី’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភោ’’. ‘‘យំ ខោ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសំ ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសោ’តិ បជានាសិ, អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសំ ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ មនោសន្ទោសោ’តិ បជានាសិ – ឯវំ ខោ, ព្រាហ្មណ, សន្ទិដ្ឋិកោ ធម្មោ ហោតិ អកាលិកោ ឯហិបស្សិកោ ឱបនេយ្យិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្ពោ វិញ្ញូហី’’តិ.
‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម…បេ… ឧបាសកំ មំ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. ឆដ្ឋំ.