(២១) ១. កិមិលវគ្គោ

១. កិមិលសុត្តំ

២០១. ឯកំ សមយំ ភគវា កិមិលាយំ [កិម្ពិលាយំ (សី. បី.) អ. និ. ៦.៤០; ៧.៥៩] វិហរតិ វេឡុវនេ. អថ ខោ អាយស្មា កិមិលោ [កិម្ពិលោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា កិមិលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ សទ្ធម្មោ ន ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតី’’តិ? ‘‘ឥធ, កិមិល, តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឧបាសកា ឧបាសិកាយោ សត្ថរិ អគារវា វិហរន្តិ អប្បតិស្សា, ធម្មេ អគារវា វិហរន្តិ អប្បតិស្សា, សង្ឃេ អគារវា វិហរន្តិ អប្បតិស្សា, សិក្ខាយ អគារវា វិហរន្តិ អប្បតិស្សា, អញ្ញមញ្ញំ អគារវា វិហរន្តិ អប្បតិស្សា. អយំ ខោ, កិមិល, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ សទ្ធម្មោ ន ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតី’’តិ.

‘‘កោ បន, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ សទ្ធម្មោ ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតី’’តិ? ‘‘ឥធ, កិមិល, តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឧបាសកា ឧបាសិកាយោ សត្ថរិ សគារវា វិហរន្តិ សប្បតិស្សា, ធម្មេ សគារវា វិហរន្តិ សប្បតិស្សា, សង្ឃេ សគារវា វិហរន្តិ សប្បតិស្សា, សិក្ខាយ សគារវា វិហរន្តិ សប្បតិស្សា, អញ្ញមញ្ញំ សគារវា វិហរន្តិ សប្បតិស្សា. អយំ ខោ, កិមិល, ហេតុ អយំ បច្ចយោ, យេន តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ សទ្ធម្មោ ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតី’’តិ. បឋមំ.

២. ធម្មស្សវនសុត្តំ

២០២. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា ធម្មស្សវនេ. កតមេ បញ្ច? អស្សុតំ សុណាតិ, សុតំ បរិយោទាបេតិ, កង្ខំ វិតរតិ [វិហនតិ (ស្យា. កំ. បី. ក.)], ទិដ្ឋិំ ឧជុំ ករោតិ, ចិត្តមស្ស បសីទតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា ធម្មស្សវនេ’’តិ. ទុតិយំ.

៣. អស្សាជានីយសុត្តំ

២០៣. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ ភទ្រោ [ភទ្ទោ (បី.)] អស្សាជានីយោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គន្ត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ.

‘‘កតមេហិ បញ្ចហិ? អជ្ជវេន, ជវេន, មទ្ទវេន, ខន្តិយា, សោរច្ចេន – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ ភទ្រោ អស្សាជានីយោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គន្ត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ. ‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស.

‘‘កតមេហិ បញ្ចហិ? អជ្ជវេន, ជវេន, មទ្ទវេន, ខន្តិយា, សោរច្ចេន – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. តតិយំ.

៤. ពលសុត្តំ

២០៤. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, ពលានិ. កតមានិ បញ្ច? សទ្ធាពលំ, ហិរិពលំ, ឱត្តប្បពលំ, វីរិយពលំ, បញ្ញាពលំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ពលានី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ចេតោខិលសុត្តំ

២០៥. [អ. និ. ៩.៧១; ម. និ. ១.១៨៥; ទី. និ. ៣.៣១៩] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ចេតោខិលា. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ នាធិមុច្ចតិ ន សម្បសីទតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ នាធិមុច្ចតិ ន សម្បសីទតិ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បឋមោ ចេតោខិលោ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មេ កង្ខតិ…បេ… សង្ឃេ កង្ខតិ…បេ… សិក្ខាយ កង្ខតិ…បេ… សព្រហ្មចារីសុ កុបិតោ ហោតិ អនត្តមនោ អាហតចិត្តោ ខិលជាតោ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីសុ កុបិតោ ហោតិ អនត្តមនោ អាហតចិត្តោ ខិលជាតោ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បញ្ចមោ ចេតោខិលោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ចេតោខិលា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. វិនិពន្ធសុត្តំ

២០៦. [អ. និ. ៩.៧២; ទី. និ. ៣.៣២០] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ចេតសោវិនិពន្ធា [ចេតោវិនិពទ្ធា (សារត្ថទីបនីដីកាយំ)]. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាមេសុ អវីតរាគោ [អវិគតរាគោ (ក.)] ហោតិ អវិគតច្ឆន្ទោ អវិគតបេមោ អវិគតបិបាសោ អវិគតបរិឡាហោ អវិគតតណ្ហោ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាមេសុ អវីតរាគោ ហោតិ អវិគតច្ឆន្ទោ អវិគតបេមោ អវិគតបិបាសោ អវិគតបរិឡាហោ អវិគតតណ្ហោ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បឋមោ ចេតសោវិនិពន្ធោ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ អវីតរាគោ ហោតិ…បេ… រូបេ អវីតរាគោ ហោតិ…បេ… យាវទត្ថំ ឧទរាវទេហកំ ភុញ្ជិត្វា សេយ្យសុខំ បស្សសុខំ មិទ្ធសុខំ អនុយុត្តោ វិហរតិ…បេ… អញ្ញតរំ ទេវនិកាយំ បណិធាយ ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ – ‘ឥមិនាហំ សីលេន វា វតេន វា តបេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា ទេវោ វា ភវិស្សាមិ ទេវញ្ញតរោ វា’តិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ទេវនិកាយំ បណិធាយ ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ – ‘ឥមិនាហំ សីលេន វា វតេន វា តបេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា ទេវោ វា ភវិស្សាមិ ទេវញ្ញតរោ វា’តិ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បញ្ចមោ ចេតសោវិនិពន្ធោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ចេតសោវិនិពន្ធា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. យាគុសុត្តំ

២០៧. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា យាគុយា. កតមេ បញ្ច? ខុទ្ទំ [ខុទំ (សី. បី.) ខុធាតិ សក្កតានុលោមំ. មហាវ. ២៨២] បដិហនតិ, បិបាសំ បដិវិនេតិ, វាតំ អនុលោមេតិ, វត្ថិំ សោធេតិ, អាមាវសេសំ បាចេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា យាគុយា’’តិ. សត្តមំ.

៨. ទន្តកដ្ឋសុត្តំ

២០៨. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា ទន្តកដ្ឋស្ស អខាទនេ. កតមេ បញ្ច? អចក្ខុស្សំ, មុខំ ទុគ្គន្ធំ ហោតិ, រសហរណិយោ ន វិសុជ្ឈន្តិ, បិត្តំ សេម្ហំ ភត្តំ បរិយោនន្ធតិ [បរិយោនទ្ធន្តិ (សី. បី.), បរិយោនទ្ធតិ (ស្យា. កំ. ក.) ចូឡវ. ២៨២ បស្សិតព្ពំ], ភត្តមស្ស នច្ឆាទេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា ទន្តកដ្ឋស្ស អខាទនេ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា ទន្តកដ្ឋស្ស ខាទនេ. កតមេ បញ្ច? ចក្ខុស្សំ, មុខំ ន ទុគ្គន្ធំ ហោតិ, រសហរណិយោ វិសុជ្ឈន្តិ, បិត្តំ សេម្ហំ ភត្តំ ន បរិយោនន្ធតិ, ភត្តមស្ស ឆាទេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា ទន្តកដ្ឋស្ស ខាទនេ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. គីតស្សរសុត្តំ

២០៩. [ចូឡវ. ២៤៩] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ ភណន្តស្ស. កតមេ បញ្ច? អត្តនាបិ តស្មិំ សរេ សារជ្ជតិ, បរេបិ តស្មិំ សរេ សារជ្ជន្តិ, គហបតិកាបិ ឧជ្ឈាយន្តិ – ‘យថេវ មយំ គាយាម, ឯវមេវំ ខោ សមណា សក្យបុត្តិយា គាយន្តី’តិ, សរកុត្តិម្បិ និកាមយមានស្ស សមាធិស្ស ភង្គោ ហោតិ, បច្ឆិមា ជនតា ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មំ ភណន្តស្សា’’តិ. នវមំ.

១០. មុដ្ឋស្សតិសុត្តំ

២១០. [មហាវ. ៣៥៣] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា មុដ្ឋស្សតិស្ស អសម្បជានស្ស និទ្ទំ ឱក្កមយតោ. កតមេ បញ្ច? ទុក្ខំ សុបតិ, ទុក្ខំ បដិពុជ្ឈតិ, បាបកំ សុបិនំ បស្សតិ, ទេវតា ន រក្ខន្តិ, អសុចិ មុច្ចតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា មុដ្ឋស្សតិស្ស អសម្បជានស្ស និទ្ទំ ឱក្កមយតោ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា ឧបដ្ឋិតស្សតិស្ស សម្បជានស្ស និទ្ទំ ឱក្កមយតោ. កតមេ បញ្ច? សុខំ សុបតិ, សុខំ បដិពុជ្ឈតិ, ន បាបកំ សុបិនំ បស្សតិ, ទេវតា រក្ខន្តិ, អសុចិ ន មុច្ចតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា ឧបដ្ឋិតស្សតិស្ស សម្បជានស្ស និទ្ទំ ឱក្កមយតោ’’តិ. ទសមំ.

កិមិលវគ្គោ បឋមោ.