(២២) ២. អក្កោសកវគ្គោ

១. អក្កោសកសុត្តំ

២១១. ‘‘យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្កោសកបរិភាសកោ អរិយូបវាទី សព្រហ្មចារីនំ, តស្ស បញ្ច អាទីនវា បាដិកង្ខា. កតមេ បញ្ច? បារាជិកោ វា ហោតិ ឆិន្នបរិបន្ថោ [ឆិន្នបរិពន្ធោ (ក.)], អញ្ញតរំ វា សំកិលិដ្ឋំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, ពាឡ្ហំ វា រោគាតង្កំ ផុសតិ, សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្កោសកបរិភាសកោ អរិយូបវាទី សព្រហ្មចារីនំ, តស្ស ឥមេ បញ្ច អាទីនវា បាដិកង្ខា’’តិ. បឋមំ.

២. ភណ្ឌនការកសុត្តំ

២១២. ‘‘យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ភណ្ឌនការកោ កលហការកោ វិវាទការកោ ភស្សការកោ សង្ឃេ អធិករណការកោ, តស្ស បញ្ច អាទីនវា បាដិកង្ខា. កតមេ បញ្ច? អនធិគតំ នាធិគច្ឆតិ, អធិគតា [អធិគតំ (សព្ពត្ថ)] បរិហាយតិ, បាបកោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ, សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ភណ្ឌនការកោ កលហការកោ វិវាទការកោ ភស្សការកោ សង្ឃេ អធិករណការកោ, តស្ស ឥមេ បញ្ច អាទីនវា បាដិកង្ខា’’តិ. ទុតិយំ.

៣. សីលសុត្តំ

២១៣. [មហាវ. ២០៩; ទី. និ. ៣.៣១៦] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលោ សីលវិបន្នោ បមាទាធិករណំ មហតិំ ភោគជានិំ និគច្ឆតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ អាទីនវោ ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលស្ស សីលវិបន្នស្ស បាបកោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ អាទីនវោ ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលោ សីលវិបន្នោ យញ្ញទេវ បរិសំ ឧបសង្កមតិ – យទិ ខត្តិយបរិសំ, យទិ ព្រាហ្មណបរិសំ, យទិ គហបតិបរិសំ, យទិ សមណបរិសំ – អវិសារទោ ឧបសង្កមតិ មង្កុភូតោ. អយំ, ភិក្ខវេ, តតិយោ អាទីនវោ ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលោ សីលវិបន្នោ សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថោ អាទីនវោ ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលោ សីលវិបន្នោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បញ្ចមោ អាទីនវោ ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា ទុស្សីលស្ស សីលវិបត្តិយា.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា សីលវតោ សីលសម្បទាយ. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, សីលវា សីលសម្បន្នោ អប្បមាទាធិករណំ មហន្តំ ភោគក្ខន្ធំ អធិគច្ឆតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បឋមោ អានិសំសោ សីលវតោ សីលសម្បទាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សីលវតោ សីលសម្បន្នស្ស កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយោ អានិសំសោ សីលវតោ សីលសម្បទាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សីលវា សីលសម្បន្នោ យញ្ញទេវ បរិសំ ឧបសង្កមតិ – យទិ ខត្តិយបរិសំ, យទិ ព្រាហ្មណបរិសំ, យទិ គហបតិបរិសំ, យទិ សមណបរិសំ – វិសារទោ ឧបសង្កមតិ អមង្កុភូតោ. អយំ ភិក្ខវេ, តតិយោ អានិសំសោ សីលវតោ សីលសម្បទាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សីលវា សីលសម្បន្នោ អសម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថោ អានិសំសោ សីលវតោ សីលសម្បទាយ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, សីលវា សីលសម្បន្នោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. អយំ, ភិក្ខវេ, បញ្ចមោ អានិសំសោ សីលវតោ សីលសម្បទាយ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា សីលវតោ សីលសម្បទាយា’’តិ. តតិយំ.

៤. ពហុភាណិសុត្តំ

២១៤. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា ពហុភាណិស្មិំ បុគ្គលេ. កតមេ បញ្ច? មុសា ភណតិ, បិសុណំ ភណតិ, ផរុសំ ភណតិ, សម្ផប្បលាបំ ភណតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា ពហុភាណិស្មិំ បុគ្គលេ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា មន្តភាណិស្មិំ បុគ្គលេ. កតមេ បញ្ច? ន មុសា ភណតិ, ន បិសុណំ ភណតិ, ន ផរុសំ ភណតិ, ន សម្ផប្បលាបំ ភណតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា មន្តភាណិស្មិំ បុគ្គលេ’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. បឋមអក្ខន្តិសុត្តំ

២១៥. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អក្ខន្តិយា. កតមេ បញ្ច? ពហុនោ ជនស្ស អប្បិយោ ហោតិ អមនាបោ, វេរពហុលោ ច ហោតិ, វជ្ជពហុលោ ច, សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អក្ខន្តិយា.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា ខន្តិយា. កតមេ បញ្ច? ពហុនោ ជនស្ស បិយោ ហោតិ មនាបោ, ន វេរពហុលោ ហោតិ, ន វជ្ជពហុលោ, អសម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា ខន្តិយា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ទុតិយអក្ខន្តិសុត្តំ

២១៦. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អក្ខន្តិយា. កតមេ បញ្ច? ពហុនោ ជនស្ស អប្បិយោ ហោតិ អមនាបោ, លុទ្ទោ ច ហោតិ, វិប្បដិសារី ច, សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អក្ខន្តិយា.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា ខន្តិយា. កតមេ បញ្ច? ពហុនោ ជនស្ស បិយោ ហោតិ មនាបោ, អលុទ្ទោ ច ហោតិ, អវិប្បដិសារី ច, អសម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា ខន្តិយា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. បឋមអបាសាទិកសុត្តំ

២១៧. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អបាសាទិកេ. កតមេ បញ្ច? អត្តាបិ អត្តានំ ឧបវទតិ, អនុវិច្ច វិញ្ញូ គរហន្តិ, បាបកោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ, សម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អបាសាទិកេ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា បាសាទិកេ. កតមេ បញ្ច? អត្តាបិ អត្តានំ ន ឧបវទតិ, អនុវិច្ច វិញ្ញូ បសំសន្តិ, កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ, អសម្មូឡ្ហោ កាលំ ករោតិ, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា បាសាទិកេ’’តិ. សត្តមំ.

៨. ទុតិយអបាសាទិកសុត្តំ

២១៨. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អបាសាទិកេ. កតមេ បញ្ច? អប្បសន្នា នប្បសីទន្តិ, បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តំ ហោតិ, សត្ថុសាសនំ អកតំ [ន កតំ (ស្យា. កំ. ក.)] ហោតិ, បច្ឆិមា ជនតា ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតិ, ចិត្តមស្ស នប្បសីទតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អបាសាទិកេ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អានិសំសា បាសាទិកេ. កតមេ បញ្ច? អប្បសន្នា បសីទន្តិ, បសន្នានញ្ច ភិយ្យោភាវោ ហោតិ, សត្ថុសាសនំ កតំ ហោតិ, បច្ឆិមា ជនតា ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតិ, ចិត្តមស្ស បសីទតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អានិសំសា បាសាទិកេ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. អគ្គិសុត្តំ

២១៩. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា អគ្គិស្មិំ. កតមេ បញ្ច? អចក្ខុស្សោ, ទុព្ពណ្ណករណោ, ទុព្ពលករណោ, សង្គណិកាបវឌ្ឍនោ [សង្គណិកាបវទ្ធនោ (សី.), សង្គណិការាមពទ្ធនោ (ក.)], តិរច្ឆានកថាបវត្តនិកោ ហោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា អគ្គិស្មិ’’ន្តិ. នវមំ.

១០. មធុរាសុត្តំ

២២០. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាទីនវា មធុរាយំ. កតមេ បញ្ច? វិសមា, ពហុរជា, ចណ្ឌសុនខា, វាឡយក្ខា, ទុល្លភបិណ្ឌា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាទីនវា មធុរាយ’’ន្តិ. ទសមំ.

អក្កោសកវគ្គោ ទុតិយោ.