៨. រាជាសុត្តំ

១៧៨. ‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តុម្ហេហិ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា – ‘អយំ បុរិសោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោតិ [បដិវិរតោ ហោតីតិ (សី.), បដិវិរតោ ហោតិ (ស្យា. កំ. បី.)]. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា បាណាតិបាតា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ! មយាបិ ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, នេវ ទិដ្ឋំ ន សុតំ – ‘អយំ បុរិសោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា បាណាតិបាតា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’តិ. អបិ ច, ខ្វស្ស តថេវ បាបកម្មំ បវេទេន្តិ [តថេវ បាបកំ កម្មំ បវេទយន្តិ (សី.), តទេវ បាបកម្មំ បវេទេតិ (ស្យា. កំ.)] – ‘អយំ បុរិសោ ឥត្ថិំ វា បុរិសំ វា ជីវិតា វោរោបេសីតិ [វោរោបេតីតិ (ស្យា. កំ.)]. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា បាណាតិបាតហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តិ. អបិ នុ តុម្ហេហិ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ [សូយិស្សតិ (សី. បី.)] ចា’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តុម្ហេហិ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា – ‘អយំ បុរិសោ អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា អទិន្នាទានា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ ភន្តេ’’. ‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ! មយាបិ ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, នេវ ទិដ្ឋំ ន សុតំ – ‘អយំ បុរិសោ អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា អទិន្នាទានា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’តិ. អបិ ច ខ្វស្ស តថេវ បាបកម្មំ បវេទេន្តិ – ‘អយំ បុរិសោ គាមា វា អរញ្ញា វា អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយីតិ [អាទិយតិ (ស្យា. កំ.)]. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា អទិន្នាទានហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តិ. អបិ នុ តុម្ហេហិ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តុម្ហេហិ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា – ‘អយំ បុរិសោ កាមេសុមិច្ឆាចារំ បហាយ កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ! មយាបិ ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, នេវ ទិដ្ឋំ ន សុតំ – ‘អយំ បុរិសោ កាមេសុមិច្ឆាចារំ បហាយ កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’តិ. អបិ ច ខ្វស្ស តថេវ បាបកម្មំ បវេទេន្តិ – ‘អយំ បុរិសោ បរិត្ថីសុ បរកុមារីសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជីតិ [អាបជ្ជតិ (ស្យា. កំ.)]. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា កាមេសុមិច្ឆាចារហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តិ. អបិ នុ តុម្ហេហិ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តុម្ហេហិ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា – ‘អយំ បុរិសោ មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា មុសាវាទា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ! មយាបិ ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, នេវ ទិដ្ឋំ ន សុតំ – ‘អយំ បុរិសោ មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា មុសាវាទា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’តិ. អបិ ច ខ្វស្ស តថេវ បាបកម្មំ បវេទេន្តិ – ‘អយំ បុរិសោ គហបតិស្ស វា គហបតិបុត្តស្ស វា មុសាវាទេន អត្ថំ បភញ្ជីតិ [ភញ្ជតីតិ (សី.), ភញ្ជតិ (ស្យា. កំ.), ភញ្ជីតិ (បី.)]. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា មុសាវាទហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តិ. អបិ នុ តុម្ហេហិ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តុម្ហេហិ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា – ‘អយំ បុរិសោ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ បហាយ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ! មយាបិ ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, នេវ ទិដ្ឋំ ន សុតំ – ‘អយំ បុរិសោ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ បហាយ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតោតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា វេរមណិហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តី’តិ. អបិ ច ខ្វស្ស តថេវ បាបកម្មំ បវេទេន្តិ – ‘អយំ បុរិសោ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ អនុយុត្តោ ឥត្ថិំ វា បុរិសំ វា ជីវិតា វោរោបេសិ [វោរោបេតិ (ស្យា.)]; អយំ បុរិសោ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ អនុយុត្តោ គាមា វា អរញ្ញា វា អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ [អាទិយតិ (សី. ស្យា.)]; អយំ បុរិសោ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ អនុយុត្តោ បរិត្ថីសុ បរកុមារីសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជិ [អាបជ្ជតិ (សី. ស្យា.)]; អយំ បុរិសោ សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ អនុយុត្តោ គហបតិស្ស វា គហបតិបុត្តស្ស វា មុសាវាទេន អត្ថំ បភញ្ជីតិ. តមេនំ រាជានោ គហេត្វា សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានហេតុ ហនន្តិ វា ពន្ធន្តិ វា បព្ពាជេន្តិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោន្តិ. អបិ នុ តុម្ហេហិ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ. អដ្ឋមំ.