៣. សារន្ទទសុត្តំ

១៤៣. ឯកំ សមយំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ វេសាលិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. តេន ខោ បន សមយេន បញ្ចមត្តានំ លិច្ឆវិសតានំ សារន្ទទេ ចេតិយេ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘‘បញ្ចន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. កតមេសំ បញ្ចន្នំ? ហត្ថិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, អស្សរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, មណិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, ឥត្ថិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, គហបតិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. ឥមេសំ បញ្ចន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិ’’ន្តិ.

អថ ខោ តេ លិច្ឆវី មគ្គេ បុរិសំ ឋបេសុំ [បេសេសុំ (ស្យា. ក.)] – ‘‘យទា ត្វំ [យថា ត្វំ (សី. បី.)], អម្ភោ បុរិស, បស្សេយ្យាសិ ភគវន្តំ, អថ អម្ហាកំ អារោចេយ្យាសី’’តិ. អទ្ទសា ខោ សោ បុរិសោ ភគវន្តំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ; ទិស្វាន យេន តេ លិច្ឆវី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេ លិច្ឆវី ឯតទវោច – ‘‘អយំ សោ, ភន្តេ, ភគវា គច្ឆតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ; យស្សទានិ កាលំ មញ្ញថា’’តិ.

អថ ខោ តេ លិច្ឆវី យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋំសុ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ តេ លិច្ឆវី ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ –

‘‘សាធុ, ភន្តេ, យេន សារន្ទទំ ចេតិយំ តេនុបសង្កមតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន. អថ ខោ ភគវា យេន សារន្ទទំ ចេតិយំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. និសជ្ជ ខោ ភគវា តេ លិច្ឆវី ឯតទវោច – ‘‘កាយ នុត្ថ, លិច្ឆវី, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា, កា ច បន វោ អន្តរាកថា វិប្បកតា’’តិ? ‘‘ឥធ, ភន្តេ, អម្ហាកំ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘បញ្ចន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. កតមេសំ បញ្ចន្នំ? ហត្ថិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, អស្សរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, មណិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, ឥត្ថិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, គហបតិរតនស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. ឥមេសំ បញ្ចន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិ’’’ន្តិ.

‘‘កាមាធិមុត្តានំ វត, ភោ, លិច្ឆវីនំ [កាមាធិមុត្តានំ វត វោ លិច្ឆវីនំ (សី.), កាមាធិមុត្តានំ វត វោ លិច្ឆវី (ស្យា.), កាមាធិមុត្តានំវ វោ លិច្ឆវី (?)] កាមំយេវ អារព្ភ អន្តរាកថា ឧទបាទិ. បញ្ចន្នំ, លិច្ឆវី, រតនានំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. កតមេសំ បញ្ចន្នំ? តថាគតស្ស អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, តថាគតប្បវេទិតស្ស ធម្មវិនយស្ស ទេសេតា បុគ្គលោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, តថាគតប្បវេទិតស្ស ធម្មវិនយស្ស ទេសិតស្ស វិញ្ញាតា បុគ្គលោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, តថាគតប្បវេទិតស្ស ធម្មវិនយស្ស ទេសិតស្ស វិញ្ញាតា [វិញ្ញាតស្ស (សី. បី.) អ. និ. ៥.១៩៥] ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ បុគ្គលោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, កតញ្ញូ កតវេទី បុគ្គលោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. ឥមេសំ ខោ, លិច្ឆវី, បញ្ចន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិ’’ន្តិ. តតិយំ.