១. អវជានាតិសុត្តំ

១៤១. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ បញ្ច? ទត្វា អវជានាតិ, សំវាសេន អវជានាតិ, អាធេយ្យមុខោ [អាទិយ្យមុខោ (សី.), អាទេយ្យមុខោ (ស្យា. កំ.), អាទិយមុខោ (បី.) អដ្ឋកថាយ បឋមសំវណ្ណនានុរូបំ. បុ. ប. ១៩៣ បស្សិតព្ពំ] ហោតិ, លោលោ ហោតិ, មន្ទោ មោមូហោ ហោតិ [មន្ទោ ហោតិ មោមូហោ (សី.)].

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ទត្វា អវជានាតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ បុគ្គលស្ស ទេតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘អហំ ទេមិ; អយំ បដិគ្គណ្ហាតី’តិ. តមេនំ ទត្វា អវជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ទត្វា អវជានាតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សំវាសេន អវជានាតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ បុគ្គលេន សទ្ធិំ សំវសតិ ទ្វេ វា តីណិ វា វស្សានិ. តមេនំ សំវាសេន អវជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សំវាសេន អវជានាតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ អាធេយ្យមុខោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ បរស្ស វណ្ណេ វា អវណ្ណេ វា ភាសិយមានេ តំ ខិប្បញ្ញេវ អធិមុច្ចិតា [អធិមុច្ចិតោ (ស្យា.)] ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ អាធេយ្យមុខោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ លោលោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឥត្តរសទ្ធោ ហោតិ ឥត្តរភត្តី ឥត្តរបេមោ ឥត្តរប្បសាទោ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ លោលោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ មន្ទោ មោមូហោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ កុសលាកុសលេ ធម្មេ ន ជានាតិ, សាវជ្ជានវជ្ជេ ធម្មេ ន ជានាតិ, ហីនប្បណីតេ ធម្មេ ន ជានាតិ, កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគេ ធម្មេ ន ជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ មន្ទោ មោមូហោ ហោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. បឋមំ.