៩. អក្ខមសុត្តំ

១៣៩. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ នាគោ ន រាជារហោ ហោតិ ន រាជភោគ្គោ, ន រញ្ញោ អង្គំត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ. កតមេហិ បញ្ចហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ រូបានំ, អក្ខមោ សទ្ទានំ, អក្ខមោ គន្ធានំ, អក្ខមោ រសានំ, អក្ខមោ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ រូបានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ហត្ថិកាយំ វា ទិស្វា អស្សកាយំ វា ទិស្វា រថកាយំ វា ទិស្វា បត្តិកាយំ វា ទិស្វា សំសីទតិ វិសីទតិ, ន សន្ថម្ភតិ ន សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ រូបានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ហត្ថិសទ្ទំ វា សុត្វា អស្សសទ្ទំ វា សុត្វា រថសទ្ទំ វា សុត្វា បត្តិសទ្ទំ វា សុត្វា ភេរិបណវសង្ខតិណវនិន្នាទសទ្ទំ វា សុត្វា សំសីទតិ វិសីទតិ, ន សន្ថម្ភតិ ន សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ គន្ធានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ យេ តេ រញ្ញោ នាគា អភិជាតា សង្គាមាវចរា តេសំ មុត្តករីសស្ស គន្ធំ ឃាយិត្វា សំសីទតិ វិសីទតិ, ន សន្ថម្ភតិ ន សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ គន្ធានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ រសានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ឯកិស្សា វា តិណោទកទត្តិយា វិមានិតោ [វិហនីតោ (ស្យា.), វិហានិតោ (កត្ថចិ)] ទ្វីហិ វា តីហិ វា ចតូហិ វា បញ្ចហិ វា តិណោទកទត្តីហិ វិមានិតោ សំសីទតិ វិសីទតិ, ន សន្ថម្ភតិ ន សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ រសានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ឯកេន វា សរវេគេន វិទ្ធោ, ទ្វីហិ វា តីហិ វា ចតូហិ វា បញ្ចហិ វា សរវេគេហិ វិទ្ធោ សំសីទតិ វិសីទតិ, ន សន្ថម្ភតិ ន សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ អក្ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ នាគោ ន រាជារហោ ហោតិ ន រាជភោគ្គោ ន រញ្ញោ អង្គំត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ ន អាហុនេយ្យោ ហោតិ ន បាហុនេយ្យោ ន ទក្ខិណេយ្យោ ន អញ្ជលិករណីយោ ន អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេហិ បញ្ចហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ រូបានំ, អក្ខមោ សទ្ទានំ, អក្ខមោ គន្ធានំ, អក្ខមោ រសានំ, អក្ខមោ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ រូបានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា រជនីយេ រូបេ សារជ្ជតិ, ន សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ រូបានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សោតេន សទ្ទំ សុត្វា រជនីយេ សទ្ទេ សារជ្ជតិ, ន សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ គន្ធានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា រជនីយេ គន្ធេ សារជ្ជតិ, ន សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ គន្ធានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ រសានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា រជនីយេ រសេ សារជ្ជតិ, ន សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ រសានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា រជនីយេ ផោដ្ឋព្ពេ សារជ្ជតិ, ន សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ ន អាហុនេយ្យោ ហោតិ ន បាហុនេយ្យោ ន ទក្ខិណេយ្យោ ន អញ្ជលិករណីយោ ន អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ នាគោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គំត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ. កតមេហិ បញ្ចហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ រូបានំ, ខមោ សទ្ទានំ, ខមោ គន្ធានំ, ខមោ រសានំ, ខមោ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ រូបានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ហត្ថិកាយំ វា ទិស្វា អស្សកាយំ វា ទិស្វា រថកាយំ វា ទិស្វា បត្តិកាយំ វា ទិស្វា ន សំសីទតិ ន វិសីទតិ, សន្ថម្ភតិ សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ រូបានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ហត្ថិសទ្ទំ វា សុត្វា អស្សសទ្ទំ វា សុត្វា រថសទ្ទំ វា សុត្វា បត្តិសទ្ទំ វា សុត្វា ភេរិបណវសង្ខតិណវនិន្នាទសទ្ទំ វា សុត្វា ន សំសីទតិ ន វិសីទតិ, សន្ថម្ភតិ សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ គន្ធានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ យេ តេ រញ្ញោ នាគា អភិជាតា សង្គាមាវចរា តេសំ មុត្តករីសស្ស គន្ធំ ឃាយិត្វា ន សំសីទតិ ន វិសីទតិ, សន្ថម្ភតិ សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ គន្ធានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ រសានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ឯកិស្សា វា តិណោទកទត្តិយា វិមានិតោ ទ្វីហិ វា តីហិ វា ចតូហិ វា បញ្ចហិ វា តិណោទកទត្តីហិ វិមានិតោ ន សំសីទតិ ន វិសីទតិ, សន្ថម្ភតិ សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ រសានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ សង្គាមគតោ ឯកេន វា សរវេគេន វិទ្ធោ, ទ្វីហិ វា តីហិ វា ចតូហិ វា បញ្ចហិ វា សរវេគេហិ វិទ្ធោ ន សំសីទតិ ន វិសីទតិ, សន្ថម្ភតិ សក្កោតិ សង្គាមំ ឱតរិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ នាគោ ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ រញ្ញោ នាគោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គំត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេហិ បញ្ចហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ រូបានំ, ខមោ សទ្ទានំ, ខមោ គន្ធានំ, ខមោ រសានំ, ខមោ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ រូបានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា រជនីយេ រូបេ ន សារជ្ជតិ, សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ រូបានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សោតេន សទ្ទំ សុត្វា រជនីយេ សទ្ទេ ន សារជ្ជតិ, សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ សទ្ទានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ គន្ធានំ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា រជនីយេ គន្ធេ ន សារជ្ជតិ, សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ គន្ធានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ រសានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា រជនីយេ រសេ ន សារជ្ជតិ, សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ រសានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា រជនីយេ ផោដ្ឋព្ពេ ន សារជ្ជតិ, សក្កោតិ ចិត្តំ សមាទហិតុំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ខមោ ហោតិ ផោដ្ឋព្ពានំ.

‘‘ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. នវមំ.