៥. មាតាបុត្តសុត្តំ

៥៥. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សាវត្ថិយំ ឧភោ មាតាបុត្តា វស្សាវាសំ ឧបគមិំសុ [ឧបសង្កមិំសុ (ក.)] – ភិក្ខុ ច ភិក្ខុនី ច. តេ អញ្ញមញ្ញស្ស អភិណ្ហំ ទស្សនកាមា អហេសុំ. មាតាបិ បុត្តស្ស អភិណ្ហំ ទស្សនកាមា អហោសិ; បុត្តោបិ មាតរំ អភិណ្ហំ ទស្សនកាមោ អហោសិ. តេសំ អភិណ្ហំ ទស្សនា សំសគ្គោ អហោសិ. សំសគ្គេ សតិ វិស្សាសោ អហោសិ. វិស្សាសេ សតិ ឱតារោ អហោសិ. តេ ឱតិណ្ណចិត្តា សិក្ខំ អបច្ចក្ខាយ ទុព្ពល្យំ អនាវិកត្វា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិំសុ.

អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, សាវត្ថិយំ ឧភោ មាតាបុត្តា វស្សាវាសំ ឧបគមិំសុ – ភិក្ខុ ច ភិក្ខុនី ច, តេ អញ្ញមញ្ញស្ស អភិណ្ហំ ទស្សនកាមា អហេសុំ, មាតាបិ បុត្តស្ស អភិណ្ហំ ទស្សនកាមា អហោសិ, បុត្តោបិ មាតរំ អភិណ្ហំ ទស្សនកាមោ អហោសិ. តេសំ អភិណ្ហំ ទស្សនា សំសគ្គោ អហោសិ, សំសគ្គេ សតិ វិស្សាសោ អហោសិ, វិស្សាសេ សតិ ឱតារោ អហោសិ, តេ ឱតិណ្ណចិត្តា សិក្ខំ អបច្ចក្ខាយ ទុព្ពល្យំ អនាវិកត្វា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិំសូ’’តិ.

‘‘កិំ នុ សោ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសោ មញ្ញតិ – ‘ន មាតា បុត្តេ សារជ្ជតិ, បុត្តោ វា បន មាតរី’តិ? នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯករូបម្បិ សមនុបស្សាមិ ឯវំ [យំ ឯវំ (សី.)] រជនីយំ ឯវំ កមនីយំ ឯវំ មទនីយំ ឯវំ ពន្ធនីយំ ឯវំ មុច្ឆនីយំ ឯវំ អន្តរាយករំ អនុត្តរស្ស យោគក្ខេមស្ស អធិគមាយ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, ឥត្ថិរូបំ. ឥត្ថិរូបេ, ភិក្ខវេ, សត្តា រត្តា គិទ្ធា គថិតា [គធិតា (ស្យា. បី. ក.)] មុច្ឆិតា អជ្ឈោសន្នា [អជ្ឈោបន្នា (ពហូសុ)]. តេ ទីឃរត្តំ សោចន្តិ ឥត្ថិរូបវសានុគា.

‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកសទ្ទម្បិ…បេ… ឯកគន្ធម្បិ… ឯករសម្បិ… ឯកផោដ្ឋព្ពម្បិ សមនុបស្សាមិ ឯវំ រជនីយំ ឯវំ កមនីយំ ឯវំ មទនីយំ ឯវំ ពន្ធនីយំ ឯវំ មុច្ឆនីយំ ឯវំ អន្តរាយករំ អនុត្តរស្ស យោគក្ខេមស្ស អធិគមាយ យថយិទំ, ភិក្ខវេ, ឥត្ថិផោដ្ឋព្ពំ. ឥត្ថិផោដ្ឋព្ពេ, ភិក្ខវេ, សត្តា រត្តា គិទ្ធា គថិតា មុច្ឆិតា អជ្ឈោសន្នា. តេ ទីឃរត្តំ សោចន្តិ ឥត្ថិផោដ្ឋព្ពវសានុគា.

‘‘ឥត្ថី, ភិក្ខវេ, គច្ឆន្តីបិ បុរិសស្ស ចិត្តំ បរិយាទាយ តិដ្ឋតិ; ឋិតាបិ…បេ… និសិន្នាបិ… សយានាបិ… ហសន្តីបិ… ភណន្តីបិ… គាយន្តីបិ… រោទន្តីបិ… ឧគ្ឃាតិតាបិ [ឧគ្ឃានិតាបិ (សី.)] … មតាបិ បុរិសស្ស ចិត្តំ បរិយាទាយ តិដ្ឋតិ. យញ្ហិ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – ‘សមន្តបាសោ មារស្សា’តិ មាតុគាមំយេវ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – ‘សមន្តបាសោ មារស្សា’’’តិ.

‘‘សល្លបេ អសិហត្ថេន, បិសាចេនាបិ សល្លបេ;

អាសីវិសម្បិ អាសីទេ [អាសទ្ទេ (ស្យា. កំ.)], យេន ទដ្ឋោ ន ជីវតិ.

‘‘នត្វេវ ឯកោ ឯកាយ, មាតុគាមេន សល្លបេ;

មុដ្ឋស្សតិំ តា ពន្ធន្តិ, បេក្ខិតេន សិតេន ច [ម្ហិតេន ច (ស្យា. កំ.)].

‘‘អថោបិ ទុន្និវត្ថេន, មញ្ជុនា ភណិតេន ច;

នេសោ ជនោ ស្វាសីសទោ, អបិ ឧគ្ឃាតិតោ មតោ.

‘‘បញ្ច កាមគុណា ឯតេ, ឥត្ថិរូបស្មិំ ទិស្សរេ;

រូបា សទ្ទា រសា គន្ធា, ផោដ្ឋព្ពា ច មនោរមា.

‘‘តេសំ កាមោឃវូឡ្ហានំ, កាមេ អបរិជានតំ;

កាលំ គតិ [គតិំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ភវាភវំ, សំសារស្មិំ បុរក្ខតា.

‘‘យេ ច កាមេ បរិញ្ញាយ, ចរន្តិ អកុតោភយា;

តេ វេ បារង្គតា លោកេ, យេ បត្តា អាសវក្ខយ’’ន្តិ. បញ្ចមំ;