(២៥) ៥. អាបត្តិភយវគ្គោ

១. សង្ឃភេទកសុត្តំ

២៤៣. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសម្ពិយំ វិហរតិ ឃោសិតារាមេ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘អបិ នុ តំ, អានន្ទ, អធិករណំ វូបសន្ត’’ន្តិ? ‘‘កុតោ តំ, ភន្តេ, អធិករណំ វូបសមិស្សតិ [វូបសម្មិស្សតិ (?)]! អាយស្មតោ, ភន្តេ, អនុរុទ្ធស្ស ពាហិយោ នាម សទ្ធិវិហារិកោ កេវលកប្បំ សង្ឃភេទាយ ឋិតោ. តត្រាយស្មា អនុរុទ្ធោ ន ឯកវាចិកម្បិ ភណិតព្ពំ មញ្ញតី’’តិ.

‘‘កទា បនានន្ទ, អនុរុទ្ធោ សង្ឃមជ្ឈេ អធិករណេសុ [អធិករណេសុ តេសុ (ក.)] វោយុញ្ជតិ! ននុ, អានន្ទ, យានិ កានិចិ អធិករណានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, សព្ពានិ តានិ តុម្ហេ ចេវ វូបសមេថ សារិបុត្តមោគ្គល្លានា ច.

‘‘ចត្តារោមេ, អានន្ទ, អត្ថវសេ សម្បស្សមានោ បាបភិក្ខុ សង្ឃភេទេន នន្ទតិ. កតមេ ចត្តារោ? ឥធានន្ទ, បាបភិក្ខុ ទុស្សីលោ ហោតិ បាបធម្មោ អសុចិ សង្កស្សរសមាចារោ បដិច្ឆន្នកម្មន្តោ អស្សមណោ សមណបដិញ្ញោ អព្រហ្មចារី ព្រហ្មចារិបដិញ្ញោ អន្តោបូតិ អវស្សុតោ កសម្ពុជាតោ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សចេ ខោ មំ ភិក្ខូ ជានិស្សន្តិ – ទុស្សីលោ បាបធម្មោ អសុចិ សង្កស្សរសមាចារោ បដិច្ឆន្នកម្មន្តោ អស្សមណោ សមណបដិញ្ញោ អព្រហ្មចារី ព្រហ្មចារិបដិញ្ញោ អន្តោបូតិ អវស្សុតោ កសម្ពុជាតោតិ, សមគ្គា មំ សន្តា នាសេស្សន្តិ; វគ្គា បន មំ ន នាសេស្សន្តី’តិ. ឥទំ, អានន្ទ, បឋមំ អត្ថវសំ សម្បស្សមានោ បាបភិក្ខុ សង្ឃភេទេន នន្ទតិ.

‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, បាបភិក្ខុ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, អន្តគ្គាហិកាយ ទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សចេ ខោ មំ ភិក្ខូ ជានិស្សន្តិ – មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ អន្តគ្គាហិកាយ ទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោតិ, សមគ្គា មំ សន្តា នាសេស្សន្តិ; វគ្គា បន មំ ន នាសេស្សន្តី’តិ. ឥទំ, អានន្ទ, ទុតិយំ អត្ថវសំ សម្បស្សមានោ បាបភិក្ខុ សង្ឃភេទេន នន្ទតិ.

‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, បាបភិក្ខុ មិច្ឆាអាជីវោ ហោតិ, មិច្ឆាអាជីវេន ជីវិកំ [ជីវិតំ (ស្យា. កំ. បី. ក.)] កប្បេតិ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សចេ ខោ មំ ភិក្ខូ ជានិស្សន្តិ – មិច្ឆាអាជីវោ មិច្ឆាអាជីវេន ជីវិកំ កប្បេតីតិ, សមគ្គា មំ សន្តា នាសេស្សន្តិ; វគ្គា បន មំ ន នាសេស្សន្តី’តិ. ឥទំ, អានន្ទ, តតិយំ អត្ថវសំ សម្បស្សមានោ បាបភិក្ខុ សង្ឃភេទេន នន្ទតិ.

‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, បាបភិក្ខុ លាភកាមោ ហោតិ សក្ការកាមោ អនវញ្ញត្តិកាមោ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សចេ ខោ មំ ភិក្ខូ ជានិស្សន្តិ – លាភកាមោ សក្ការកាមោ អនវញ្ញត្តិកាមោតិ, សមគ្គា មំ សន្តា ន សក្ករិស្សន្តិ ន គរុំ ករិស្សន្តិ ន មានេស្សន្តិ ន បូជេស្សន្តិ; វគ្គា បន មំ សក្ករិស្សន្តិ គរុំ ករិស្សន្តិ មានេស្សន្តិ បូជេស្សន្តី’តិ. ឥទំ, អានន្ទ, ចតុត្ថំ អត្ថវសំ សម្បស្សមានោ បាបភិក្ខុ សង្ឃភេទេន នន្ទតិ. ឥមេ ខោ, អានន្ទ, ចត្តារោ អត្ថវសេ សម្បស្សមានោ បាបភិក្ខុ សង្ឃភេទេន នន្ទតី’’តិ. បឋមំ.

២. អាបត្តិភយសុត្តំ

២៤៤. ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, អាបត្តិភយានិ. កតមានិ ចត្តារិ? សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ចោរំ អាគុចារិំ គហេត្វា រញ្ញោ ទស្សេយ្យុំ – ‘អយំ តេ, ទេវ, ចោរោ អាគុចារី. ឥមស្ស ទេវោ ទណ្ឌំ បណេតូ’តិ. តមេនំ រាជា ឯវំ វទេយ្យ – ‘គច្ឆថ, ភោ, ឥមំ បុរិសំ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិកាយ រថិកំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទថា’តិ. តមេនំ រញ្ញោ បុរិសា ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិកាយ រថិកំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទេយ្យុំ. តត្រញ្ញតរស្ស ថលដ្ឋស្ស បុរិសស្ស ឯវមស្ស – ‘បាបកំ វត, ភោ, អយំ បុរិសោ កម្មំ អកាសិ គារយ្ហំ សីសច្ឆេជ្ជំ. យត្រ ហិ នាម រញ្ញោ បុរិសា ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិកាយ រថិកំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទិស្សន្តិ! សោ វតស្សាហំ [សោ វតស្សាយំ (សី.)] ឯវរូបំ បាបកម្មំ [បាបំ កម្មំ (សី. បី.)] ន ករេយ្យំ [ន ករេយ្យ (សី.) ទី. និ. ១.១៨៣ បាឡិយា តទដ្ឋកថាយ ច សំសន្ទេតព្ពំ] គារយ្ហំ សីសច្ឆេជ្ជ’ន្តិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ឯវំ តិព្ពា ភយសញ្ញា បច្ចុបដ្ឋិតា ហោតិ បារាជិកេសុ ធម្មេសុ. តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – អនាបន្នោ វា បារាជិកំ ធម្មំ ន អាបជ្ជិស្សតិ, អាបន្នោ វា បារាជិកំ ធម្មំ យថាធម្មំ បដិករិស្សតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ កាឡវត្ថំ [កាឡកំ វត្ថំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បរិធាយ កេសេ បកិរិត្វា មុសលំ ខន្ធេ អារោបេត្វា មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ, ភន្តេ, បាបកម្មំ អកាសិំ គារយ្ហំ មោសល្លំ, យេន មេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោន្តិ តំ ករោមី’តិ. តត្រញ្ញតរស្ស ថលដ្ឋស្ស បុរិសស្ស ឯវមស្ស – ‘បាបកំ វត, ភោ, អយំ បុរិសោ កម្មំ អកាសិ គារយ្ហំ មោសល្លំ. យត្រ ហិ នាម កាឡវត្ថំ បរិធាយ កេសេ បកិរិត្វា មុសលំ ខន្ធេ អារោបេត្វា មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វក្ខតិ – ‘អហំ, ភន្តេ, បាបកម្មំ អកាសិំ គារយ្ហំ មោសល្លំ, យេន មេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោន្តិ តំ ករោមីតិ. សោ វតស្សាហំ ឯវរូបំ បាបកម្មំ ន ករេយ្យំ គារយ្ហំ មោសល្ល’ន្តិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ឯវំ តិព្ពា ភយសញ្ញា បច្ចុបដ្ឋិតា ហោតិ សង្ឃាទិសេសេសុ ធម្មេសុ, តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – អនាបន្នោ វា សង្ឃាទិសេសំ ធម្មំ ន អាបជ្ជិស្សតិ, អាបន្នោ វា សង្ឃាទិសេសំ ធម្មំ យថាធម្មំ បដិករិស្សតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ កាឡវត្ថំ បរិធាយ កេសេ បកិរិត្វា ភស្មបុដំ [អស្សបុដំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ខន្ធេ អារោបេត្វា មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ, ភន្តេ, បាបកម្មំ អកាសិំ គារយ្ហំ ភស្មបុដំ. យេន មេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោន្តិ តំ ករោមី’តិ. តត្រញ្ញតរស្ស ថលដ្ឋស្ស បុរិសស្ស ឯវមស្ស – ‘បាបកំ វត, ភោ, អយំ បុរិសោ កម្មំ អកាសិ គារយ្ហំ ភស្មបុដំ. យត្រ ហិ នាម កាឡវត្ថំ បរិធាយ កេសេ បកិរិត្វា ភស្មបុដំ ខន្ធេ អារោបេត្វា មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វក្ខតិ – អហំ, ភន្តេ, បាបកម្មំ អកាសិំ គារយ្ហំ ភស្មបុដំ; យេន មេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោន្តិ តំ ករោមីតិ. សោ វតស្សាហំ ឯវរូបំ បាបកម្មំ ន ករេយ្យំ គារយ្ហំ ភស្មបុដ’ន្តិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ឯវំ តិព្ពា ភយសញ្ញា បច្ចុបដ្ឋិតា ហោតិ បាចិត្តិយេសុ ធម្មេសុ, តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – អនាបន្នោ វា បាចិត្តិយំ ធម្មំ ន អាបជ្ជិស្សតិ, អាបន្នោ វា បាចិត្តិយំ ធម្មំ យថាធម្មំ បដិករិស្សតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ កាឡវត្ថំ បរិធាយ កេសេ បកិរិត្វា មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ, ភន្តេ, បាបកម្មំ អកាសិំ គារយ្ហំ ឧបវជ្ជំ. យេន មេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោន្តិ តំ ករោមី’តិ. តត្រញ្ញតរស្ស ថលដ្ឋស្ស បុរិសស្ស ឯវមស្ស – ‘បាបកំ វត, ភោ, អយំ បុរិសោ កម្មំ អកាសិ គារយ្ហំ ឧបវជ្ជំ. យត្រ ហិ នាម កាឡវត្ថំ បរិធាយ កេសេ បកិរិត្វា មហាជនកាយំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វក្ខតិ – អហំ, ភន្តេ, បាបកម្មំ អកាសិំ គារយ្ហំ ឧបវជ្ជំ; យេន មេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោន្តិ តំ ករោមីតិ. សោ វតស្សាហំ ឯវរូបំ បាបកម្មំ ន ករេយ្យំ គារយ្ហំ ឧបវជ្ជ’ន្តិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ឯវំ តិព្ពា ភយសញ្ញា បច្ចុបដ្ឋិតា ហោតិ បាដិទេសនីយេសុ ធម្មេសុ, តស្សេតំ បាដិកង្ខំ – អនាបន្នោ វា បាដិទេសនីយំ ធម្មំ ន អាបជ្ជិស្សតិ, អាបន្នោ វា បាដិទេសនីយំ ធម្មំ យថាធម្មំ បដិករិស្សតិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ អាបត្តិភយានី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. សិក្ខានិសំសសុត្តំ

២៤៥. ‘‘សិក្ខានិសំសមិទំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ បញ្ញុត្តរំ វិមុត្តិសារំ សតាធិបតេយ្យំ. កថញ្ច, ភិក្ខវេ, សិក្ខានិសំសំ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ អាភិសមាចារិកា សិក្ខា បញ្ញត្តា អប្បសន្នានំ បសាទាយ បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ. យថា យថា, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ អាភិសមាចារិកា សិក្ខា បញ្ញត្តា អប្បសន្នានំ បសាទាយ បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ តថា តថា សោ តស្សា សិក្ខាយ អខណ្ឌការី ហោតិ អច្ឆិទ្ទការី អសពលការី អកម្មាសការី, សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ អាទិព្រហ្មចរិយិកា សិក្ខា បញ្ញត្តា សព្ពសោ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. យថា យថា, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ អាទិព្រហ្មចរិយិកា សិក្ខា បញ្ញត្តា សព្ពសោ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ តថា តថា សោ តស្សា សិក្ខាយ អខណ្ឌការី ហោតិ អច្ឆិទ្ទការី អសពលការី អកម្មាសការី, សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខានិសំសំ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បញ្ញុត្តរំ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ ធម្មា ទេសិតា សព្ពសោ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. យថា យថា, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ ធម្មា ទេសិតា សព្ពសោ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ តថា តថាស្ស តេ ធម្មា បញ្ញាយ សមវេក្ខិតា ហោន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ញុត្តរំ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, វិមុត្តិសារំ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ ធម្មា ទេសិតា សព្ពសោ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ. យថា យថា, ភិក្ខវេ, មយា សាវកានំ ធម្មា ទេសិតា សព្ពសោ សម្មា ទុក្ខក្ខយាយ តថា តថាស្ស តេ ធម្មា វិមុត្តិយា ផុសិតា ហោន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, វិមុត្តិសារំ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, សតាធិបតេយ្យំ ហោតិ? ‘ឥតិ អបរិបូរំ វា អាភិសមាចារិកំ សិក្ខំ បរិបូរេស្សាមិ, បរិបូរំ វា អាភិសមាចារិកំ សិក្ខំ តត្ថ តត្ថ បញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមី’តិ – អជ្ឈត្តំយេវ សតិ សូបដ្ឋិតា ហោតិ. ‘ឥតិ អបរិបូរំ វា អាទិព្រហ្មចរិយិកំ សិក្ខំ បរិបូរេស្សាមិ, បរិបូរំ វា អាទិព្រហ្មចរិយិកំ សិក្ខំ តត្ថ តត្ថ បញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមី’តិ – អជ្ឈត្តំយេវ សតិ សូបដ្ឋិតា ហោតិ. ‘ឥតិ អសមវេក្ខិតំ វា ធម្មំ បញ្ញាយ សមវេក្ខិស្សាមិ, សមវេក្ខិតំ វា ធម្មំ តត្ថ តត្ថ បញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមី’តិ – អជ្ឈត្តំយេវ សតិ សូបដ្ឋិតា ហោតិ. ‘ឥតិ អផុសិតំ វា ធម្មំ វិមុត្តិយា ផុសិស្សាមិ, ផុសិតំ វា ធម្មំ តត្ថ តត្ថ បញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមី’តិ – អជ្ឈត្តំយេវ សតិ សូបដ្ឋិតា ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សតាធិបតេយ្យំ ហោតិ. ‘សិក្ខានិសំសមិទំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ បញ្ញុត្តរំ វិមុត្តិសារំ សតាធិបតេយ្យ’ន្តិ, ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្ត’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. សេយ្យាសុត្តំ

២៤៦. ‘‘ចតស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, សេយ្យា. កតមា ចតស្សោ? បេតសេយ្យា, កាមភោគិសេយ្យា, សីហសេយ្យា, តថាគតសេយ្យា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, បេតសេយ្យា? យេភុយ្យេន, ភិក្ខវេ, បេតា ឧត្តានា សេន្តិ; អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បេតសេយ្យា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, កាមភោគិសេយ្យា? យេភុយ្យេន, ភិក្ខវេ, កាមភោគី វាមេន បស្សេន សេន្តិ; អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កាមភោគិសេយ្យា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, សីហសេយ្យា? សីហោ, ភិក្ខវេ, មិគរាជា ទក្ខិណេន បស្សេន សេយ្យំ កប្បេតិ, បាទេ បាទំ អច្ចាធាយ, អន្តរសត្ថិម្ហិ នង្គុដ្ឋំ អនុបក្ខិបិត្វា. សោ បដិពុជ្ឈិត្វា បុរិមំ កាយំ អព្ភុន្នាមេត្វា បច្ឆិមំ កាយំ អនុវិលោកេតិ. សចេ, ភិក្ខវេ, សីហោ មិគរាជា កិញ្ចិ បស្សតិ កាយស្ស វិក្ខិត្តំ វា វិសដំ វា, តេន, ភិក្ខវេ, សីហោ មិគរាជា អនត្តមនោ ហោតិ. សចេ បន, ភិក្ខវេ, សីហោ មិគរាជា ន កិញ្ចិ បស្សតិ កាយស្ស វិក្ខិត្តំ វា វិសដំ វា, តេន, ភិក្ខវេ, សីហោ មិគរាជា អត្តមនោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សីហសេយ្យា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, តថាគតសេយ្យា? ឥធ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, តថាគតសេយ្យា. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, ចតស្សោ សេយ្យា’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ថូបារហសុត្តំ

២៤៧. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, ថូបារហា. កតមេ ចត្តារោ? តថាគតោ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ថូបារហោ, បច្ចេកពុទ្ធោ ថូបារហោ, តថាគតសាវកោ ថូបារហោ, រាជា ចក្កវត្តី ថូបារហោ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ ថូបារហា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. បញ្ញាវុទ្ធិសុត្តំ

២៤៨. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា បញ្ញាវុទ្ធិយា សំវត្តន្តិ. កតមេ ចត្តារោ? សប្បុរិសសំសេវោ, សទ្ធម្មសវនំ, យោនិសោមនសិការោ, ធម្មានុធម្មប្បដិបត្តិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ ធម្មា បញ្ញាវុទ្ធិយា សំវត្តន្តី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ពហុការសុត្តំ

២៤៩. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា មនុស្សភូតស្ស ពហុការា ហោន្តិ. កតមេ ចត្តារោ? សប្បុរិសសំសេវោ, សទ្ធម្មសវនំ, យោនិសោមនសិការោ, ធម្មានុធម្មប្បដិបត្តិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ ធម្មា មនុស្សភូតស្ស ពហុការា ហោន្តី’’តិ. សត្តមំ.

៨. បឋមវោហារសុត្តំ

២៥០. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អនរិយវោហារា. កតមេ ចត្តារោ? អទិដ្ឋេ ទិដ្ឋវាទិតា, អសុតេ សុតវាទិតា, អមុតេ មុតវាទិតា, អវិញ្ញាតេ វិញ្ញាតវាទិតា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អនរិយវោហារា’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទុតិយវោហារសុត្តំ

២៥១. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អរិយវោហារា. កតមេ ចត្តារោ? អទិដ្ឋេ អទិដ្ឋវាទិតា, អសុតេ អសុតវាទិតា, អមុតេ អមុតវាទិតា, អវិញ្ញាតេ អវិញ្ញាតវាទិតា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អរិយវោហារា’’តិ. នវមំ.

១០. តតិយវោហារសុត្តំ

២៥២. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អនរិយវោហារា. កតមេ ចត្តារោ? ទិដ្ឋេ អទិដ្ឋវាទិតា, សុតេ អសុតវាទិតា, មុតេ អមុតវាទិតា, វិញ្ញាតេ អវិញ្ញាតវាទិតា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អនរិយវោហារា’’តិ. ទសមំ.

១១. ចតុត្ថវោហារសុត្តំ

២៥៣. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អរិយវោហារា. កតមេ ចត្តារោ? ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋវាទិតា, សុតេ សុតវាទិតា, មុតេ មុតវាទិតា, វិញ្ញាតេ វិញ្ញាតវាទិតា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អរិយវោហារា’’តិ. ឯកាទសមំ.

អាបត្តិភយវគ្គោ បញ្ចមោ.