៥. បញ្ចមបណ្ណាសកំ

(២១) ១. សប្បុរិសវគ្គោ

១. សិក្ខាបទសុត្តំ

២០១. ‘‘អសប្បុរិសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរញ្ច; សប្បុរិសញ្ច, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរញ្ច. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ, សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋាយី ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតី ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច អទិន្នាទាយី ហោតិ, បរញ្ច អទិន្នាទានេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, បរញ្ច កាមេសុមិច្ឆាចារេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មុសាវាទី ហោតិ, បរញ្ច មុសាវាទេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋាយី ហោតិ, បរញ្ច សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានេ សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច អទិន្នាទានា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច មុសាវាទា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា វេរមណិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ’’តិ [បុ. ប. ១៣៥]. បឋមំ.

២. អស្សទ្ធសុត្តំ

២០២. ‘‘អសប្បុរិសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរញ្ច; សប្បុរិសញ្ច, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សទ្ធោ ហោតិ, អហិរិកោ ហោតិ, អនោត្តប្បី ហោតិ, អប្បស្សុតោ ហោតិ, កុសីតោ ហោតិ, មុដ្ឋស្សតិ ហោតិ, ទុប្បញ្ញោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច អស្សទ្ធោ ហោតិ, បរញ្ច អស្សទ្ធិយេ [អសទ្ធាយ (ក.)] សមាទបេតិ; អត្តនា ច អហិរិកោ ហោតិ, បរញ្ច អហិរិកតាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច អនោត្តប្បី ហោតិ, បរញ្ច អនោត្តប្បេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច អប្បស្សុតោ ហោតិ, បរញ្ច អប្បស្សុតេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច កុសីតោ ហោតិ, បរញ្ច កោសជ្ជេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មុដ្ឋស្សតិ ហោតិ, បរញ្ច មុដ្ឋស្សច្ចេ [មុដ្ឋសច្ចេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] សមាទបេតិ; អត្តនា ច ទុប្បញ្ញោ ហោតិ, បរញ្ច ទុប្បញ្ញតាយ សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សទ្ធោ ហោតិ, ហិរិមា ហោតិ, ឱត្តប្បី ហោតិ, ពហុស្សុតោ ហោតិ, អារទ្ធវីរិយោ ហោតិ, សតិមា ហោតិ, បញ្ញវា ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច សទ្ធាសម្បន្នោ ហោតិ, បរញ្ច សទ្ធាសម្បទាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច ហិរិមា ហោតិ, បរញ្ច ហិរិមតាយ [ហិរិសម្បទាយ (ក.)] សមាទបេតិ; អត្តនា ច ឱត្តប្បី ហោតិ, បរញ្ច ឱត្តប្បេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច ពហុស្សុតោ ហោតិ, បរញ្ច ពាហុសច្ចេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច អារទ្ធវីរិយោ ហោតិ, បរញ្ច វីរិយារម្ភេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច ឧបដ្ឋិតស្សតិ ហោតិ, បរញ្ច សតិឧបដ្ឋានេ [សតិបដ្ឋានេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] សមាទបេតិ; អត្តនា ច បញ្ញាសម្បន្នោ ហោតិ, បរញ្ច បញ្ញាសម្បទាយ សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ’’តិ. ទុតិយំ.

៣. សត្តកម្មសុត្តំ

២០៣. ‘‘អសប្បុរិសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរញ្ច; សប្បុរិសញ្ច, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ, បិសុណវាចោ ហោតិ, ផរុសវាចោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបី ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតី ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច អទិន្នាទាយី ហោតិ, បរញ្ច អទិន្នាទានេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, បរញ្ច កាមេសុមិច្ឆាចារេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មុសាវាទី ហោតិ, បរញ្ច មុសាវាទេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច បិសុណវាចោ ហោតិ, បរញ្ច បិសុណាយ វាចាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច ផរុសវាចោ ហោតិ, បរញ្ច ផរុសាយ វាចាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្ផប្បលាបី ហោតិ, បរញ្ច សម្ផប្បលាបេ សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ, ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ? ឥធ ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច អទិន្នាទានា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច មុសាវាទា វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បិសុណាយ វាចាយ វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច ផរុសាយ វាចាយ វេរមណិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច សម្ផប្បលាបា វេរមណិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ’’តិ. តតិយំ.

៤. ទសកម្មសុត្តំ

២០៤. ‘‘អសប្បុរិសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរញ្ច; សប្បុរិសញ្ច, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ, បិសុណវាចោ ហោតិ, ផរុសវាចោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបី ហោតិ, អភិជ្ឈាលុ ហោតិ, ព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតី ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតេ សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច អភិជ្ឈាលុ ហោតិ, បរញ្ច អភិជ្ឈាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច ព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ, បរញ្ច ព្យាបាទេ សមាទបេតិ, អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, អព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ, សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតា វេរមណិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, បរញ្ច អនភិជ្ឈាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច អព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ, បរញ្ច អព្យាបាទេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. អដ្ឋង្គិកសុត្តំ

២០៥. ‘‘អសប្បុរិសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរញ្ច; សប្បុរិសញ្ច, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, មិច្ឆាសង្កប្បោ ហោតិ, មិច្ឆាវាចោ ហោតិ, មិច្ឆាកម្មន្តោ ហោតិ, មិច្ឆាអាជីវោ ហោតិ, មិច្ឆាវាយាមោ ហោតិ, មិច្ឆាសតិ ហោតិ, មិច្ឆាសមាធិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ? ឥធ ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាសង្កប្បោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាសង្កប្បេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាវាចោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាវាចាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាកម្មន្តោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាកម្មន្តេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាអាជីវោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាអាជីវេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាវាយាមោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាវាយាមេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាសតិ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាសតិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាសមាធិ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាសមាធិម្ហិ សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ, សម្មាវាចោ ហោតិ, សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ, សម្មាអាជីវោ ហោតិ, សម្មាវាយាមោ ហោតិ, សម្មាសតិ ហោតិ, សម្មាសមាធិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាសង្កប្បេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាវាចោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាវាចាយ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាកម្មន្តេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាអាជីវោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាអាជីវេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាវាយាមោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាវាយាមេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាសតិ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាសតិយា សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាសមាធិ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាសមាធិម្ហិ សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ទសមគ្គសុត្តំ

២០៦. ‘‘អសប្បុរិសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរញ្ច; សប្បុរិសញ្ច, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ …បេ… មិច្ឆាញាណី ហោតិ, មិច្ឆាវិមុត្តិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច មិច្ឆាញាណី ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាញាណេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាវិមុត្តិ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាវិមុត្តិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អសប្បុរិសេន អសប្បុរិសតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… សម្មាញាណី ហោតិ, សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច សម្មាញាណី ហោតិ, បរញ្ច សម្មាញាណេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាវិមុត្តិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សប្បុរិសេន សប្បុរិសតរោ’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. បឋមបាបធម្មសុត្តំ

២០៧. ‘‘បាបញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, បាបេន បាបតរញ្ច; កល្យាណញ្ច, កល្យាណេន កល្យាណតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ…បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបេន បាបតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតី ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតេ សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបេន បាបតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណេន កល្យាណតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតា វេរមណិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណេន កល្យាណតរោ’’តិ. សត្តមំ.

៨. ទុតិយបាបធម្មសុត្តំ

២០៨. ‘‘បាបញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, បាបេន បាបតរញ្ច; កល្យាណញ្ច, កល្យាណេន កល្យាណតរញ្ច. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ឯវំ…បេ… ឯតទវោច –

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… មិច្ឆាញាណី ហោតិ, មិច្ឆាវិមុត្តិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបេន បាបតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច មិច្ឆាញាណី ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាញាណេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាវិមុត្តិ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាវិមុត្តិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបេន បាបតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ …បេ… សម្មាញាណី ហោតិ, សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណេន កល្យាណតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច សម្មាញាណី ហោតិ, បរញ្ច សម្មាញាណេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាវិមុត្តិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណេន កល្យាណតរោ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. តតិយបាបធម្មសុត្តំ

២០៩. ‘‘បាបធម្មញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, បាបធម្មេន បាបធម្មតរញ្ច; កល្យាណធម្មញ្ច, កល្យាណធម្មេន កល្យាណធម្មតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបធម្មោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ…បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបធម្មោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបធម្មេន បាបធម្មតរោ? ឥធ ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតី ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតេ សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបធម្មេន បាបធម្មតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មេន កល្យាណធម្មតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតា វេរមណិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មេន កល្យាណធម្មតរោ’’តិ. នវមំ.

១០. ចតុត្ថបាបធម្មសុត្តំ

២១០. ‘‘បាបធម្មញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, បាបធម្មេន បាបធម្មតរញ្ច; កល្យាណធម្មញ្ច, កល្យាណធម្មេន កល្យាណធម្មតរញ្ច. តំ សុណាថ…បេ….

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបធម្មោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… មិច្ឆាញាណី ហោតិ, មិច្ឆាវិមុត្តិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបធម្មោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បាបធម្មេន បាបធម្មតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច មិច្ឆាញាណី ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាញាណេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច មិច្ឆាវិមុត្តិ ហោតិ, បរញ្ច មិច្ឆាវិមុត្តិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បាបធម្មេន បាបធម្មតរោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… សម្មាញាណី ហោតិ, សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មេន កល្យាណធម្មតរោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អត្តនា ច សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាទិដ្ឋិយា សមាទបេតិ…បេ… អត្តនា ច សម្មាញាណី ហោតិ, បរញ្ច សម្មាញាណេ សមាទបេតិ; អត្តនា ច សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ, បរញ្ច សម្មាវិមុត្តិយា សមាទបេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កល្យាណធម្មេន កល្យាណធម្មតរោ’’តិ. ទសមំ.

សប្បុរិសវគ្គោ បឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សិក្ខាបទញ្ច អស្សទ្ធំ, សត្តកម្មំ អថោ ច ទសកម្មំ;

អដ្ឋង្គិកញ្ច ទសមគ្គំ, ទ្វេ បាបធម្មា អបរេ ទ្វេតិ.

(២២) ២. បរិសាវគ្គោ

១. បរិសាសុត្តំ

២១១. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បរិសទូសនា. កតមេ ចត្តារោ? ភិក្ខុ, ភិក្ខវេ [ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ (បី. ក.)], ទុស្សីលោ បាបធម្មោ បរិសទូសនោ; ភិក្ខុនី, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលា បាបធម្មា បរិសទូសនា; ឧបាសកោ, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលោ បាបធម្មោ បរិសទូសនោ; ឧបាសិកា, ភិក្ខវេ, ទុស្សីលា បាបធម្មា បរិសទូសនា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បរិសទូសនា.

‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, បរិសសោភនា. កតមេ ចត្តារោ? ភិក្ខុ, ភិក្ខវេ, សីលវា កល្យាណធម្មោ បរិសសោភនោ; ភិក្ខុនី, ភិក្ខវេ, សីលវតី កល្យាណធម្មា បរិសសោភនា; ឧបាសកោ, ភិក្ខវេ, សីលវា កល្យាណធម្មោ បរិសសោភនោ; ឧបាសិកា, ភិក្ខវេ, សីលវតី កល្យាណធម្មា បរិសសោភនា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ បរិសសោភនា’’តិ. បឋមំ.

២. ទិដ្ឋិសុត្តំ

២១២. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយទុច្ចរិតេន, វចីទុច្ចរិតេន, មនោទុច្ចរិតេន, មិច្ឆាទិដ្ឋិយា – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយសុចរិតេន, វចីសុចរិតេន, មនោសុចរិតេន, សម្មាទិដ្ឋិយា – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. ទុតិយំ.

៣. អកតញ្ញុតាសុត្តំ

២១៣. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយទុច្ចរិតេន, វចីទុច្ចរិតេន, មនោទុច្ចរិតេន, អកតញ្ញុតា អកតវេទិតា [អកតញ្ញុតាអកតវេទិតាយ (សី.)] – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយសុចរិតេន, វចីសុចរិតេន, មនោសុចរិតេន, កតញ្ញុតាកតវេទិតា [កតញ្ញុតាកតវេទិតាយ (សី.)] – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. តតិយំ.

៤. បាណាតិបាតីសុត្តំ

២១៤. …បេ… បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ…បេ… បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ. ចតុត្ថំ.

៥. បឋមមគ្គសុត្តំ

២១៥. …បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, មិច្ឆាសង្កប្បោ ហោតិ, មិច្ឆាវាចោ ហោតិ, មិច្ឆាកម្មន្តោ ហោតិ…បេ… សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ, សម្មាវាចោ ហោតិ, សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ. បញ្ចមំ.

៦. ទុតិយមគ្គសុត្តំ

២១៦. …បេ… មិច្ឆាអាជីវោ ហោតិ, មិច្ឆាវាយាមោ ហោតិ, មិច្ឆាសតិ ហោតិ, មិច្ឆាសមាធិ ហោតិ…បេ… សម្មាអាជីវោ ហោតិ, សម្មាវាយាមោ ហោតិ, សម្មាសតិ ហោតិ, សម្មាសមាធិ ហោតិ. ឆដ្ឋំ.

៧. បឋមវោហារបថសុត្តំ

២១៧. …បេ… អទិដ្ឋេ ទិដ្ឋវាទី ហោតិ, អសុតេ សុតវាទី ហោតិ, អមុតេ មុតវាទី ហោតិ, អវិញ្ញាតេ វិញ្ញាតវាទី ហោតិ…បេ… អទិដ្ឋេ អទិដ្ឋវាទី ហោតិ, អសុតេ អសុតវាទី ហោតិ, អមុតេ អមុតវាទី ហោតិ, អវិញ្ញាតេ អវិញ្ញាតវាទី ហោតិ. សត្តមំ.

៨. ទុតិយវោហារបថសុត្តំ

២១៨. …បេ… ទិដ្ឋេ អទិដ្ឋវាទី ហោតិ, សុតេ អសុតវាទី ហោតិ, មុតេ អមុតវាទី ហោតិ, វិញ្ញាតេ អវិញ្ញាតវាទី ហោតិ…បេ… ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋវាទី ហោតិ, សុតេ សុតវាទី ហោតិ, មុតេ មុតវាទី ហោតិ, វិញ្ញាតេ វិញ្ញាតវាទី ហោតិ. អដ្ឋមំ.

៩. អហិរិកសុត្តំ

២១៩. …បេ… អស្សទ្ធោ ហោតិ, ទុស្សីលោ ហោតិ, អហិរិកោ ហោតិ, អនោត្តប្បី ហោតិ…បេ… សទ្ធោ ហោតិ, សីលវា ហោតិ, ហិរិមា ហោតិ, ឱត្តប្បី ហោតិ. នវមំ.

១០. ទុស្សីលសុត្តំ

២២០. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ. កតមេហិ ចតូហិ? អស្សទ្ធោ ហោតិ, ទុស្សីលោ ហោតិ, កុសីតោ ហោតិ, ទុប្បញ្ញោ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ. កតមេហិ ចតូហិ? សទ្ធោ ហោតិ, សីលវា ហោតិ, អារទ្ធវីរិយោ ហោតិ, បញ្ញវា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ សគ្គេ’’តិ. ទសមំ.

បរិសាវគ្គោ [សោភនវគ្គោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ទុតិយោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បរិសា ទិដ្ឋិ អកតញ្ញុតា, បាណាតិបាតាបិ ទ្វេ មគ្គា;

ទ្វេ វោហារបថា វុត្តា, អហិរិកំ ទុប្បញ្ញេន ចាតិ.

(២៣) ៣. ទុច្ចរិតវគ្គោ

១. ទុច្ចរិតសុត្តំ

២២១. ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, វចីទុច្ចរិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? មុសាវាទោ, បិសុណា វាចា, ផរុសា វាចា, សម្ផប្បលាបោ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ វចីទុច្ចរិតានិ. ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, វចីសុចរិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? សច្ចវាចា, អបិសុណា វាចា, សណ្ហា វាចា, មន្តវាចា [មន្តា វាចា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ វចីសុចរិតានី’’តិ. បឋមំ.

២. ទិដ្ឋិសុត្តំ

២២២. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ អព្យត្តោ អសប្បុរិសោ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ; ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយទុច្ចរិតេន, វចីទុច្ចរិតេន, មនោទុច្ចរិតេន, មិច្ឆាទិដ្ឋិយា – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ អព្យត្តោ អសប្បុរិសោ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ.

‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ សប្បុរិសោ អក្ខតំ អនុបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, អនវជ្ជោ ច ហោតិ អននុវជ្ជោ វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច បុញ្ញំ បសវតិ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយសុចរិតេន, វចីសុចរិតេន, មនោសុចរិតេន, សម្មាទិដ្ឋិយា – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ សប្បុរិសោ អក្ខតំ អនុបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, អនវជ្ជោ ច ហោតិ អននុវជ្ជោ វិញ្ញូនំ; ពហុញ្ច បុញ្ញំ បសវតី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. អកតញ្ញុតាសុត្តំ

២២៣. ‘‘ចតូហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ពាលោ អព្យត្តោ អសប្បុរិសោ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ. កតមេហិ ចតូហិ? កាយទុច្ចរិតេន, វចីទុច្ចរិតេន, មនោទុច្ចរិតេន, អកតញ្ញុតា អកតវេទិតា – ឥមេហិ…បេ… បណ្ឌិតោ… កាយសុចរិតេន, វចីសុចរិតេន, មនោសុចរិតេន កតញ្ញុតាកតវេទិតា…បេ…. តតិយំ.

៤. បាណាតិបាតីសុត្តំ

២២៤. … បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ…បេ… បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ…. ចតុត្ថំ.

៥. បឋមមគ្គសុត្តំ

២២៥. … មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, មិច្ឆាសង្កប្បោ ហោតិ, មិច្ឆាវាចោ ហោតិ, មិច្ឆាកម្មន្តោ ហោតិ…បេ… សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ, សម្មាវាចោ ហោតិ, សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ…បេ…. បញ្ចមំ.

៦. ទុតិយមគ្គសុត្តំ

២២៦. … មិច្ឆាអាជីវោ ហោតិ, មិច្ឆាវាយាមោ ហោតិ, មិច្ឆាសតិ ហោតិ, មិច្ឆាសមាធិ ហោតិ…បេ… សម្មាអាជីវោ ហោតិ, សម្មាវាយាមោ ហោតិ, សម្មាសតិ ហោតិ, សម្មាសមាធិ ហោតិ…បេ…. ឆដ្ឋំ.

៧. បឋមវោហារបថសុត្តំ

២២៧. … អទិដ្ឋេ ទិដ្ឋវាទី ហោតិ, អសុតេ សុតវាទី ហោតិ, អមុតេ មុតវាទី ហោតិ, អវិញ្ញាតេ វិញ្ញាតវាទី ហោតិ…បេ… អទិដ្ឋេ អទិដ្ឋវាទី ហោតិ, អសុតេ អសុតវាទី ហោតិ, អមុតេ អមុតវាទី ហោតិ, អវិញ្ញាតេ អវិញ្ញាតវាទី ហោតិ…បេ…. សត្តមំ.

៨. ទុតិយវោហារបថសុត្តំ

២២៨. … ទិដ្ឋេ អទិដ្ឋវាទី ហោតិ, សុតេ អសុតវាទី ហោតិ, មុតេ អមុតវាទី ហោតិ, វិញ្ញាតេ អវិញ្ញាតវាទី ហោតិ…បេ… ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋវាទី ហោតិ, សុតេ សុតវាទី ហោតិ, មុតេ មុតវាទី ហោតិ, វិញ្ញាតេ វិញ្ញាតវាទី ហោតិ…បេ…. អដ្ឋមំ.

៩. អហិរិកសុត្តំ

២២៩. … អស្សទ្ធោ ហោតិ, ទុស្សីលោ ហោតិ, អហិរិកោ ហោតិ, អនោត្តប្បី ហោតិ…បេ… សទ្ធោ ហោតិ, សីលវា ហោតិ, ហិរិមា ហោតិ, ឱត្តប្បី ហោតិ…បេ…. នវមំ.

១០. ទុប្បញ្ញសុត្តំ

២៣០. … អស្សទ្ធោ ហោតិ, ទុស្សីលោ ហោតិ, កុសីតោ ហោតិ, ទុប្បញ្ញោ ហោតិ…បេ… សទ្ធោ ហោតិ, សីលវា ហោតិ, អារទ្ធវីរិយោ ហោតិ, បញ្ញវា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ សប្បុរិសោ អក្ខតំ អនុបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, អនវជ្ជោ ច ហោតិ អននុវជ្ជោ វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច បុញ្ញំ បសវតី’’តិ. ទសមំ.

១១. កវិសុត្តំ

២៣១. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, កវី. កតមេ ចត្តារោ? ចិន្តាកវិ, សុតកវិ, អត្ថកវិ, បដិភានកវិ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ កវី’’តិ. ឯកាទសមំ.

ទុច្ចរិតវគ្គោ តតិយោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ទុច្ចរិតំ ទិដ្ឋិ អកតញ្ញូ ច, បាណាតិបាតាបិ ទ្វេ មគ្គា;

ទ្វេ វោហារបថា វុត្តា, អហិរិកំ ទុប្បញ្ញកវិនា ចាតិ.

(២៤) ៤. កម្មវគ្គោ

១. សំខិត្តសុត្តំ

២៣២. ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ [អកណ្ហំ អសុក្កំ (សី. ស្យា. បី.) (ទី. និ. ៣.៣១២; ម. និ. ២.៨១)] អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានី’’តិ. បឋមំ.

២. វិត្ថារសុត្តំ

២៣៣. ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សព្យាពជ្ឈំ [សព្យាបជ្ឈំ (សព្ពត្ថ)] កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ. សោ សព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា សព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ សព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ សព្យាពជ្ឈា ផស្សា ផុសន្តិ. សោ សព្យាពជ្ឈេហិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ សព្យាពជ្ឈំ វេទនំ វេទិយតិ [វេទយតិ (ក.) អ. និ. ៦.៦៣] ឯកន្តទុក្ខំ, សេយ្យថាបិ សត្តា នេរយិកា. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, អព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, អព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ. សោ អព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, អព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, អព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា អព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ អព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ អព្យាពជ្ឈា ផស្សា ផុសន្តិ. សោ អព្យាពជ្ឈេហិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ អព្យាពជ្ឈំ វេទនំ វេទិយតិ ឯកន្តសុខំ, សេយ្យថាបិ ទេវា សុភកិណ្ហា. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ. សោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ សព្យាពជ្ឈាបិ អព្យាពជ្ឈាបិ ផស្សា ផុសន្តិ. សោ សព្យាពជ្ឈេហិបិ អព្យាពជ្ឈេហិបិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វេទនំ វេទិយតិ វោកិណ្ណសុខទុក្ខំ, សេយ្យថាបិ មនុស្សា ឯកច្ចេ ច ទេវា ឯកច្ចេ ច វិនិបាតិកា. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ? តត្រ, ភិក្ខវេ, យមិទំ កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ តស្ស បហានាយ យា ចេតនា, យមិទំ [យម្បិទំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ តស្ស បហានាយ យា ចេតនា, យមិទំ [យម្បិទំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ តស្ស បហានាយ យា ចេតនា – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. សោណកាយនសុត្តំ

២៣៤. អថ ខោ សិខាមោគ្គល្លានោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សិខាមោគ្គល្លានោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘បុរិមានិ, ភោ គោតម, ទិវសានិ បុរិមតរានិ សោណកាយនោ មាណវោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា មំ ឯតទវោច – ‘សមណោ គោតមោ សព្ពកម្មានំ អកិរិយំ បញ្ញបេតិ, សព្ពកម្មានំ ខោ បន អកិរិយំ បញ្ញបេន្តោ ឧច្ឆេទំ អាហ លោកស្ស – កម្មសច្ចាយំ [កម្មសច្ចាយី (ក.)], ភោ, លោកោ កម្មសមារម្ភដ្ឋាយី’’’តិ.

‘‘ទស្សនម្បិ ខោ អហំ, ព្រាហ្មណ, សោណកាយនស្ស មាណវស្ស នាភិជានាមិ; កុតោ បនេវរូបោ កថាសល្លាបោ! ចត្តារិមានិ, ព្រាហ្មណ, កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? អត្ថិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ; អត្ថិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ.

‘‘កតមញ្ច, ព្រាហ្មណ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ? ឥធ, ព្រាហ្មណ, ឯកច្ចោ សព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ. សោ សព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា សព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ សព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ សព្យាពជ្ឈា ផស្សា ផុសន្តិ. សោ សព្យាពជ្ឈេហិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ សព្យាពជ្ឈំ វេទនំ វេទិយតិ ឯកន្តទុក្ខំ, សេយ្យថាបិ សត្តា នេរយិកា. ឥទំ វុច្ចតិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ព្រាហ្មណ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ? ឥធ, ព្រាហ្មណ, ឯកច្ចោ អព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, អព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, អព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ. សោ អព្យាពជ្ឈំ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, អព្យាពជ្ឈំ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, អព្យាពជ្ឈំ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា អព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ អព្យាពជ្ឈំ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ អព្យាពជ្ឈា ផស្សា ផុសន្តិ. សោ អព្យាពជ្ឈេហិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ អព្យាពជ្ឈំ វេទនំ វេទិយតិ ឯកន្តសុខំ, សេយ្យថាបិ ទេវា សុភកិណ្ហា. ឥទំ វុច្ចតិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ព្រាហ្មណ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ? ឥធ, ព្រាហ្មណ, ឯកច្ចោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ. សោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វចីសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ សព្យាពជ្ឈាបិ អព្យាពជ្ឈាបិ ផស្សា ផុសន្តិ. សោ សព្យាពជ្ឈេហិបិ អព្យាពជ្ឈេហិបិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វេទនំ វេទិយតិ វោកិណ្ណសុខទុក្ខំ, សេយ្យថាបិ មនុស្សា ឯកច្ចេ ច ទេវា ឯកច្ចេ ច វិនិបាតិកា. ឥទំ វុច្ចតិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ព្រាហ្មណ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ? តត្រ, ព្រាហ្មណ, យមិទំ កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ តស្ស បហានាយ យា ចេតនា, យមិទំ កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ តស្ស បហានាយ យា ចេតនា, យមិទំ កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ តស្ស បហានាយ យា ចេតនា – ឥទំ វុច្ចតិ, ព្រាហ្មណ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ. ឥមានិ ខោ, ព្រាហ្មណ, ចត្តារិ កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានី’’តិ. តតិយំ.

៤. បឋមសិក្ខាបទសុត្តំ

២៣៥. ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ, សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋាយី ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ…បេ… ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ? តត្រ, ភិក្ខវេ, យមិទំ កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ…បេ… ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ទុតិយសិក្ខាបទសុត្តំ

២៣៦. ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, កម្មានិ មយា សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទិតានិ. កតមានិ ចត្តារិ? អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហសុក្កំ កណ្ហសុក្កវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ អកណ្ហអសុក្កំ អកណ្ហអសុក្កវិបាកំ កម្មក្ខយាយ សំវត្តតិ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចេន មាតា [ឯកច្ចោ មាតរំ (ក.)] ជីវិតា វោរោបិតា ហោតិ, បិតា [បិតរំ (ក.)] ជីវិតា វោរោបិតោ [វោរោបិតា (ក.)] ហោតិ, អរហំ [អរហន្តំ (ក.)] ជីវិតា វោរោបិតោ [វោរោបិតា (ក.)] ហោតិ, តថាគតស្ស ទុដ្ឋេន ចិត្តេន លោហិតំ ឧប្បាទិតំ [ឧប្បាទិតា (ក.)] ហោតិ, សង្ឃោ ភិន្នោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ កណ្ហំ កណ្ហវិបាកំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ, អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, អព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ, សម្មាទិដ្ឋិ [សម្មាទិដ្ឋិកោ (សី. ស្យា. កំ.)] ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មំ សុក្កំ សុក្កវិបាកំ.