៣. កុម្ភសុត្តំ

១០៣. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, កុម្ភា. កតមេ ចត្តារោ? តុច្ឆោ បិហិតោ, បូរោ វិវដោ, តុច្ឆោ វិវដោ, បូរោ បិហិតោ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ កុម្ភា. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ កុម្ភូបមា [បុ. ប. ១៦០] បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ ចត្តារោ? តុច្ឆោ បិហិតោ, បូរោ វិវដោ, តុច្ឆោ វិវដោ, បូរោ បិហិតោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តុច្ឆោ ហោតិ បិហិតោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស បាសាទិកំ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ. សោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តុច្ឆោ ហោតិ បិហិតោ. សេយ្យថាបិ សោ, ភិក្ខវេ, កុម្ភោ តុច្ឆោ បិហិតោ; តថូបមាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមំ បុគ្គលំ វទាមិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ បូរោ ហោតិ វិវដោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស ន បាសាទិកំ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ. សោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ បូរោ ហោតិ វិវដោ. សេយ្យថាបិ សោ, ភិក្ខវេ, កុម្ភោ បូរោ វិវដោ; តថូបមាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមំ បុគ្គលំ វទាមិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តុច្ឆោ ហោតិ វិវដោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស ន បាសាទិកំ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ. សោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ តុច្ឆោ ហោតិ វិវដោ. សេយ្យថាបិ សោ, ភិក្ខវេ, កុម្ភោ តុច្ឆោ វិវដោ; តថូបមាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមំ បុគ្គលំ វទាមិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ បូរោ ហោតិ បិហិតោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស បាសាទិកំ ហោតិ អភិក្កន្តំ បដិក្កន្តំ អាលោកិតំ វិលោកិតំ សមិញ្ជិតំ បសារិតំ សង្ឃាដិបត្តចីវរធារណំ. សោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ បូរោ ហោតិ បិហិតោ. សេយ្យថាបិ សោ, ភិក្ខវេ, កុម្ភោ បូរោ បិហិតោ; តថូបមាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមំ បុគ្គលំ វទាមិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ កុម្ភូបមា បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. តតិយំ.