៩. អស្សបរស្សសុត្តំ

១៤២. ‘‘តយោ ច, ភិក្ខវេ, អស្សបរស្សេ [អស្សសទស្សេ (សី ស្យា. កំ. បី.)] ទេសេស្សាមិ តយោ ច បុរិសបរស្សេ [បុរិសសទស្សេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ អស្សបរស្សា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អស្សបរស្សា.

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ បុរិសបរស្សា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនិយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ សំសាទេតិ, នោ វិស្សជ្ជេតិ. ឥទមស្ស ន វណ្ណស្មិំ វទាមិ. ន ខោ បន លាភី ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស ន អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. ន ខោ បន លាភី ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស ន អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ; វណ្ណសម្បន្នោ ច, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. លាភី ខោ បន ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុរិសបរស្សា’’តិ. នវមំ.