(១៤) ៤. យោធាជីវវគ្គោ

១. យោធាជីវសុត្តំ

១៣៤. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ យោធាជីវោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គន្តេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ. កតមេហិ តីហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, យោធាជីវោ ទូរេ បាតី ច ហោតិ អក្ខណវេធី ច មហតោ ច កាយស្ស បទាលេតា. ឥមេហិ, ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ យោធាជីវោ រាជារហោ ហោតិ រាជភោគ្គោ, រញ្ញោ អង្គន្តេវ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស. កតមេហិ តីហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ទូរេ បាតី ច ហោតិ អក្ខណវេធី ច មហតោ ច កាយស្ស បទាលេតា.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ទូរេ បាតី ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យំ កិញ្ចិ រូបំ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា ឱឡារិកំ វា សុខុមំ វា ហីនំ វា បណីតំ វា យំ ទូរេ សន្តិកេ វា, សព្ពំ រូបំ – ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ. យា កាចិ វេទនា អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នា អជ្ឈត្តា វា ពហិទ្ធា វា ឱឡារិកា វា សុខុមា វា ហីនា វា បណីតា វា យា ទូរេ សន្តិកេ វា, សព្ពំ វេទនំ [សព្ពា វេទនា (ស្យា. កំ. បី. ក.)] – ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ. យា កាចិ សញ្ញា អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នា អជ្ឈត្តា វា ពហិទ្ធា វា ឱឡារិកា វា សុខុមា វា ហីនា វា បណីតា វា យា ទូរេ សន្តិកេ វា, សព្ពំ សញ្ញំ [សព្ពា សញ្ញា (ស្យា. កំ. បី. ក.)] – ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ. យេ កេចិ សង្ខារា អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នា អជ្ឈត្តា វា ពហិទ្ធា វា ឱឡារិកា វា សុខុមា វា ហីនា វា បណីតា វា យេ ទូរេ សន្តិកេ វា, សព្ពេ សង្ខារេ – ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ. យំ កិញ្ចិ វិញ្ញាណំ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា ឱឡារិកំ វា សុខុមំ វា ហីនំ វា បណីតំ វា យំ ទូរេ សន្តិកេ វា, សព្ពំ វិញ្ញាណំ – ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ទូរេ បាតី ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខណវេធី ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ; ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អក្ខណវេធី ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មហតោ កាយស្ស បទាលេតា ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មហន្តំ អវិជ្ជាក្ខន្ធំ បទាលេតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មហតោ កាយស្ស បទាលេតា ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អាហុនេយ្យោ ហោតិ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សា’’តិ. បឋមំ.

២. បរិសាសុត្តំ

១៣៥. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, បរិសា. កតមា តិស្សោ? ឧក្កាចិតវិនីតា បរិសា, បដិបុច្ឆាវិនីតា បរិសា, យាវតាវិនីតា [យាវតជ្ឈាវិនីតា (អដ្ឋកថាយំ បាឋន្តរំ)] បរិសា – ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ បរិសា’’តិ. ទុតិយំ.

៣. មិត្តសុត្តំ

១៣៦. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ មិត្តោ សេវិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? ( ) [(ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ) (បី. ក.)] ទុទ្ទទំ ទទាតិ, ទុក្ករំ ករោតិ, ទុក្ខមំ ខមតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ មិត្តោ សេវិតព្ពោ’’តិ. តតិយំ.

៤. ឧប្បាទាសុត្តំ

១៣៧. ‘‘ឧប្បាទា វា, ភិក្ខវេ, តថាគតានំ អនុប្បាទា វា តថាគតានំ, ឋិតាវ សា ធាតុ ធម្មដ្ឋិតតា ធម្មនិយាមតា. សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា. តំ តថាគតោ អភិសម្ពុជ្ឈតិ អភិសមេតិ. អភិសម្ពុជ្ឈិត្វា អភិសមេត្វា អាចិក្ខតិ ទេសេតិ បញ្ញាបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ – ‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’តិ. ឧប្បាទា វា, ភិក្ខវេ, តថាគតានំ អនុប្បាទា វា តថាគតានំ ឋិតាវ សា ធាតុ ធម្មដ្ឋិតតា ធម្មនិយាមតា. សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា. តំ តថាគតោ អភិសម្ពុជ្ឈតិ អភិសមេតិ. អភិសម្ពុជ្ឈិត្វា អភិសមេត្វា អាចិក្ខតិ ទេសេតិ បញ្ញាបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ – ‘សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា’តិ. ឧប្បាទា វា, ភិក្ខវេ, តថាគតានំ អនុប្បាទា វា តថាគតានំ ឋិតាវ សា ធាតុ ធម្មដ្ឋិតតា ធម្មនិយាមតា. សព្ពេ ធម្មា អនត្តា. តំ តថាគតោ អភិសម្ពុជ្ឈតិ អភិសមេតិ. អភិសម្ពុជ្ឈិត្វា អភិសមេត្វា អាចិក្ខតិ ទេសេតិ បញ្ញាបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ – ‘សព្ពេ ធម្មា អនត្តា’’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. កេសកម្ពលសុត្តំ

១៣៨. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ តន្តាវុតានំ វត្ថានំ, កេសកម្ពលោ តេសំ បដិកិដ្ឋោ អក្ខាយតិ. កេសកម្ពលោ, ភិក្ខវេ, សីតេ សីតោ, ឧណ្ហេ ឧណ្ហោ, ទុព្ពណ្ណោ, ទុគ្គន្ធោ, ទុក្ខសម្ផស្សោ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ បុថុសមណព្រាហ្មណវាទានំ [សមណប្បវាទានំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] មក្ខលិវាទោ តេសំ បដិកិដ្ឋោ អក្ខាយតិ.

‘‘មក្ខលិ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសោ ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘នត្ថិ កម្មំ, នត្ថិ កិរិយំ, នត្ថិ វីរិយ’ន្តិ. យេបិ តេ, ភិក្ខវេ, អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា, តេបិ ភគវន្តោ កម្មវាទា ចេវ អហេសុំ កិរិយវាទា ច វីរិយវាទា ច. តេបិ, ភិក្ខវេ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោ បដិពាហតិ – ‘នត្ថិ កម្មំ, នត្ថិ កិរិយំ, នត្ថិ វីរិយ’ន្តិ. យេបិ តេ, ភិក្ខវេ, ភវិស្សន្តិ អនាគតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា, តេបិ ភគវន្តោ កម្មវាទា ចេវ ភវិស្សន្តិ កិរិយវាទា ច វីរិយវាទា ច. តេបិ, ភិក្ខវេ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោ បដិពាហតិ – ‘នត្ថិ កម្មំ, នត្ថិ កិរិយំ, នត្ថិ វីរិយ’ន្តិ. អហម្បិ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ កម្មវាទោ ចេវ កិរិយវាទោ ច វីរិយវាទោ ច. មម្បិ, ភិក្ខវេ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោ បដិពាហតិ – ‘នត្ថិ កម្មំ, នត្ថិ កិរិយំ, នត្ថិ វីរិយ’’’ន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, នទីមុខេ ខិប្បំ ឧឌ្ឌេយ្យ [ឱឌ្ឌេយ្យ (សី.)] ពហូនំ [ពហុន្នំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] មច្ឆានំ អហិតាយ ទុក្ខាយ អនយាយ ព្យសនាយ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, មក្ខលិ មោឃបុរិសោ មនុស្សខិប្បំ មញ្ញេ លោកេ ឧប្បន្នោ ពហូនំ សត្តានំ អហិតាយ ទុក្ខាយ អនយាយ ព្យសនាយា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. សម្បទាសុត្តំ

១៣៩. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, សម្បទា. កតមា តិស្សោ? សទ្ធាសម្បទា, សីលសម្បទា, បញ្ញាសម្បទា – ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ សម្បទា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. វុទ្ធិសុត្តំ

១៤០. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, វុទ្ធិយោ. កតមា តិស្សោ? សទ្ធាវុទ្ធិ, សីលវុទ្ធិ, បញ្ញាវុទ្ធិ – ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ វុទ្ធិយោ’’តិ. សត្តមំ.

៨. អស្សខឡុង្កសុត្តំ

១៤១. ‘‘តយោ ច, ភិក្ខវេ, អស្សខឡុង្កេ ទេសេស្សាមិ តយោ ច បុរិសខឡុង្កេ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ អស្សខឡុង្កា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អស្សខឡុង្កា.

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ បុរិសខឡុង្កា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ សំសាទេតិ [សំហីរេតិ (ក.)], នោ វិស្សជ្ជេតិ. ឥទមស្ស ន វណ្ណស្មិំ វទាមិ. ន ខោ បន លាភី ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស ន អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. ន បន លាភី ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស ន អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. លាភី ខោ បន ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសខឡុង្កោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុរិសខឡុង្កា’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. អស្សបរស្សសុត្តំ

១៤២. ‘‘តយោ ច, ភិក្ខវេ, អស្សបរស្សេ [អស្សសទស្សេ (សី ស្យា. កំ. បី.)] ទេសេស្សាមិ តយោ ច បុរិសបរស្សេ [បុរិសសទស្សេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ អស្សបរស្សា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អស្សបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អស្សបរស្សា.

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ បុរិសបរស្សា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច; ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនិយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ សំសាទេតិ, នោ វិស្សជ្ជេតិ. ឥទមស្ស ន វណ្ណស្មិំ វទាមិ. ន ខោ បន លាភី ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស ន អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ហោតិ; ន វណ្ណសម្បន្នោ, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. ន ខោ បន លាភី ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស ន អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ; វណ្ណសម្បន្នោ ច, ន អារោហបរិណាហសម្បន្នោ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្ពាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. លាភី ខោ បន ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បុរិសបរស្សោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុរិសបរស្សា’’តិ. នវមំ.

១០. អស្សាជានីយសុត្តំ

១៤៣. ‘‘តយោ ច, ភិក្ខវេ, ភទ្រេ អស្សាជានីយេ ទេសេស្សាមិ តយោ ច ភទ្រេ បុរិសាជានីយេ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមេ ច, ភិក្ខវេ, តយោ ភទ្រា អស្សាជានីយា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ ភទ្រោ អស្សាជានីយោ …បេ… ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ ភទ្រា អស្សាជានីយា.

‘‘កតមេ ច ភិក្ខវេ, តយោ ភទ្រា បុរិសាជានីយា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ ភទ្រោ បុរិសាជានីយោ…បេ… ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភទ្រោ បុរិសាជានីយោ…បេ… ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឥទមស្ស ជវស្មិំ វទាមិ. អភិធម្មេ ខោ បន អភិវិនយេ បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិស្សជ្ជេតិ, នោ សំសាទេតិ. ឥទមស្ស វណ្ណស្មិំ វទាមិ. លាភី ខោ បន ហោតិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឥទមស្ស អារោហបរិណាហស្មិំ វទាមិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភទ្រោ បុរិសាជានីយោ ជវសម្បន្នោ ច ហោតិ វណ្ណសម្បន្នោ ច អារោហបរិណាហសម្បន្នោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ ភទ្រា បុរិសាជានីយា’’តិ. ទសមំ.

១១. បឋមមោរនិវាបសុត្តំ

១៤៤. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ មោរនិវាបេ បរិព្ពាជការាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អច្ចន្តនិដ្ឋោ ហោតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី អច្ចន្តព្រហ្មចារី អច្ចន្តបរិយោសានោ សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សានំ. កតមេហិ តីហិ? អសេក្ខេន សីលក្ខន្ធេន, អសេក្ខេន សមាធិក្ខន្ធេន, អសេក្ខេន បញ្ញាក្ខន្ធេន. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អច្ចន្តនិដ្ឋោ ហោតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី អច្ចន្តព្រហ្មចារី អច្ចន្តបរិយោសានោ សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ. ឯកាទសមំ.

១២. ទុតិយមោរនិវាបសុត្តំ

១៤៥. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អច្ចន្តនិដ្ឋោ ហោតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី អច្ចន្តព្រហ្មចារី អច្ចន្តបរិយោសានោ សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សានំ. កតមេហិ តីហិ? ឥទ្ធិបាដិហារិយេន, អាទេសនាបាដិហារិយេន, អនុសាសនីបាដិហារិយេន – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អច្ចន្តនិដ្ឋោ ហោតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី អច្ចន្តព្រហ្មចារី អច្ចន្តបរិយោសានោ សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ. ទ្វាទសមំ.

១៣. តតិយមោរនិវាបសុត្តំ

១៤៦. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អច្ចន្តនិដ្ឋោ ហោតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី អច្ចន្តព្រហ្មចារី អច្ចន្តបរិយោសានោ សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សានំ. កតមេហិ តីហិ? សម្មាទិដ្ឋិយា, សម្មាញាណេន, សម្មាវិមុត្តិយា – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ ភិក្ខុ អច្ចន្តនិដ្ឋោ ហោតិ អច្ចន្តយោគក្ខេមី អច្ចន្តព្រហ្មចារី អច្ចន្តបរិយោសានោ សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ. តេរសមំ.

យោធាជីវវគ្គោ ចុទ្ទសមោ.