១. កុសិនារសុត្តំ

១២៤. ឯកំ សមយំ ភគវា កុសិនារាយំ វិហរតិ ពលិហរណេ វនសណ្ឌេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អញ្ញតរំ គាមំ វា និគមំ វា ឧបនិស្សាយ វិហរតិ. តមេនំ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា ឧបសង្កមិត្វា ស្វាតនាយ ភត្តេន និមន្តេតិ. អាកង្ខមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អធិវាសេតិ. សោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តស្ស គហបតិស្ស វា គហបតិបុត្តស្ស វា និវេសនំ តេនុបសង្កមតិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទតិ. តមេនំ សោ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេតិ សម្បវារេតិ.

‘‘តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សាធុ វត ម្យាយំ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេតិ សម្បវារេតី’តិ. ឯវម្បិស្ស ហោតិ – ‘អហោ វត មាយំ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា អាយតិម្បិ ឯវរូបេន បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេយ្យ សម្បវារេយ្យា’តិ! សោ តំ បិណ្ឌបាតំ គថិតោ [គធិតោ (ស្យា. កំ. ក.)] មុច្ឆិតោ អជ្ឈោសន្នោ [អជ្ឈាបន្នោ (សី. ក.) អជ្ឈោបន្នោ (ដីកា)] អនាទីនវទស្សាវី អនិស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ. សោ តត្ថ កាមវិតក្កម្បិ វិតក្កេតិ, ព្យាបាទវិតក្កម្បិ វិតក្កេតិ, វិហិំសាវិតក្កម្បិ វិតក្កេតិ. ឯវរូបស្សាហំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ទិន្នំ ន មហប្ផលន្តិ វទាមិ. តំ កិស្ស ហេតុ? បមត្តោ ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរតិ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អញ្ញតរំ គាមំ វា និគមំ វា ឧបនិស្សាយ វិហរតិ. តមេនំ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា ឧបសង្កមិត្វា ស្វាតនាយ ភត្តេន និមន្តេតិ. អាកង្ខមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អធិវាសេតិ. សោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តស្ស គហបតិស្ស វា គហបតិបុត្តស្ស វា និវេសនំ តេនុបសង្កមតិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទតិ. តមេនំ សោ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេតិ សម្បវារេតិ.

‘‘តស្ស ន ឯវំ ហោតិ – ‘សាធុ វត ម្យាយំ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេតិ សម្បវារេតី’តិ. ឯវម្បិស្ស ន ហោតិ – ‘អហោ វត មាយំ គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា អាយតិម្បិ ឯវរូបេន បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេយ្យ សម្បវារេយ្យា’តិ! សោ តំ បិណ្ឌបាតំ អគថិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈោសន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណបញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ. សោ តត្ថ នេក្ខម្មវិតក្កម្បិ វិតក្កេតិ, អព្យាបាទវិតក្កម្បិ វិតក្កេតិ, អវិហិំសាវិតក្កម្បិ វិតក្កេតិ. ឯវរូបស្សាហំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ វទាមិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អប្បមត្តោ ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរតី’’តិ. បឋមំ.