(១២) ២. អាបាយិកវគ្គោ

១. អាបាយិកសុត្តំ

១១៤. ‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, អាបាយិកា នេរយិកា ឥទមប្បហាយ. កតមេ តយោ? យោ ច អព្រហ្មចារី ព្រហ្មចារិបដិញ្ញោ, យោ ច សុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តំ អមូលកេន [អភូតេន (ក.)] អព្រហ្មចរិយេន អនុទ្ធំសេតិ, យោ ចាយំ ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘នត្ថិ កាមេសុ ទោសោ’តិ, សោ តាយ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អាបាយិកា នេរយិកា ឥទមប្បហាយា’’តិ. បឋមំ.

២. ទុល្លភសុត្តំ

១១៥. ‘‘តិណ្ណំ, ភិក្ខវេ, បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. កតមេសំ តិណ្ណំ? តថាគតស្ស, ភិក្ខវេ, អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, តថាគតប្បវេទិតស្ស ធម្មវិនយស្ស ទេសេតា បុគ្គលោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ, កតញ្ញូ កតវេទី បុគ្គលោ ទុល្លភោ លោកស្មិំ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ បាតុភាវោ ទុល្លភោ លោកស្មិ’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. អប្បមេយ្យសុត្តំ

១១៦. ‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ តយោ? សុប្បមេយ្យោ, ទុប្បមេយ្យោ, អប្បមេយ្យោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សុប្បមេយ្យោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧទ្ធតោ ហោតិ ឧន្នឡោ ចបលោ មុខរោ វិកិណ្ណវាចោ មុដ្ឋស្សតិ អសម្បជានោ អសមាហិតោ វិព្ភន្តចិត្តោ បាកតិន្ទ្រិយោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ សុប្បមេយ្យោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ទុប្បមេយ្យោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ អនុទ្ធតោ ហោតិ អនុន្នឡោ អចបលោ អមុខរោ អវិកិណ្ណវាចោ ឧបដ្ឋិតស្សតិ សម្បជានោ សមាហិតោ ឯកគ្គចិត្តោ សំវុតិន្ទ្រិយោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ទុប្បមេយ្យោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ អប្បមេយ្យោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរហំ ហោតិ ខីណាសវោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ អប្បមេយ្យោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. អានេញ្ជសុត្តំ

១១៧. ‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ តយោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា ‘អនន្តោ អាកាសោ’តិ អាកាសានញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. សោ តទស្សាទេតិ តំ និកាមេតិ តេន ច វិត្តិំ អាបជ្ជតិ, តត្រ ឋិតោ តទធិមុត្តោ តព្ពហុលវិហារី អបរិហីនោ កាលំ កុរុមានោ អាកាសានញ្ចាយតនូបគានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ. អាកាសានញ្ចាយតនូបគានំ, ភិក្ខវេ, ទេវានំ វីសតិ កប្បសហស្សានិ អាយុប្បមាណំ. តត្ថ បុថុជ្ជនោ យាវតាយុកំ ឋត្វា យាវតកំ តេសំ ទេវានំ អាយុប្បមាណំ តំ សព្ពំ ខេបេត្វា និរយម្បិ គច្ឆតិ តិរច្ឆានយោនិម្បិ គច្ឆតិ បេត្តិវិសយម្បិ គច្ឆតិ. ភគវតោ បន សាវកោ តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា យាវតកំ តេសំ ទេវានំ អាយុប្បមាណំ តំ សព្ពំ ខេបេត្វា តស្មិំយេវ ភវេ បរិនិព្ពាយតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, វិសេសោ អយំ អធិប្បយាសោ ឥទំ នានាករណំ សុតវតោ អរិយសាវកស្ស អស្សុតវតា បុថុជ្ជនេន, យទិទំ គតិយា ឧបបត្តិយា.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. សោ តទស្សាទេតិ តំ និកាមេតិ តេន ច វិត្តិំ អាបជ្ជតិ, តត្រ ឋិតោ តទធិមុត្តោ តព្ពហុលវិហារី អបរិហីនោ កាលំ កុរុមានោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនូបគានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ. វិញ្ញាណញ្ចាយតនូបគានំ, ភិក្ខវេ, ទេវានំ ចត្តារីសំ កប្បសហស្សានិ អាយុប្បមាណំ. តត្ថ បុថុជ្ជនោ យាវតាយុកំ ឋត្វា យាវតកំ តេសំ ទេវានំ អាយុប្បមាណំ តំ សព្ពំ ខេបេត្វា និរយម្បិ គច្ឆតិ តិរច្ឆានយោនិម្បិ គច្ឆតិ បេត្តិវិសយម្បិ គច្ឆតិ. ភគវតោ បន សាវកោ តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា យាវតកំ តេសំ ទេវានំ អាយុប្បមាណំ តំ សព្ពំ ខេបេត្វា តស្មិំយេវ ភវេ បរិនិព្ពាយតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, វិសេសោ អយំ អធិប្បយាសោ ឥទំ នានាករណំ សុតវតោ អរិយសាវកស្ស អស្សុតវតា បុថុជ្ជនេន, យទិទំ គតិយា ឧបបត្តិយា.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ បុគ្គលោ សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘នត្ថិ កិញ្ចី’តិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. សោ តទស្សាទេតិ តំ និកាមេតិ តេន ច វិត្តិំ អាបជ្ជតិ, តត្រ ឋិតោ តទធិមុត្តោ តព្ពហុលវិហារី អបរិហីនោ កាលំ កុរុមានោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតិ. អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគានំ, ភិក្ខវេ, ទេវានំ សដ្ឋិ កប្បសហស្សានិ អាយុប្បមាណំ. តត្ថ បុថុជ្ជនោ យាវតាយុកំ ឋត្វា យាវតកំ តេសំ ទេវានំ អាយុប្បមាណំ តំ សព្ពំ ខេបេត្វា និរយម្បិ គច្ឆតិ តិរច្ឆានយោនិម្បិ គច្ឆតិ បេត្តិវិសយម្បិ គច្ឆតិ. ភគវតោ បន សាវកោ តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា យាវតកំ តេសំ ទេវានំ អាយុប្បមាណំ តំ សព្ពំ ខេបេត្វា តស្មិំយេវ ភវេ បរិនិព្ពាយតិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, វិសេសោ, អយំ អធិប្បយាសោ ឥទំ នានាករណំ សុតវតោ អរិយសាវកស្ស អស្សុតវតា បុថុជ្ជនេន, យទិទំ គតិយា ឧបបត្តិយា. ‘ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. វិបត្តិសម្បទាសុត្តំ

១១៨. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, វិបត្តិយោ. កតមា តិស្សោ? សីលវិបត្តិ, ចិត្តវិបត្តិ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, សីលវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ, អទិន្នាទាយី ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារី ហោតិ, មុសាវាទី ហោតិ, បិសុណវាចោ ហោតិ, ផរុសវាចោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបី ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សីលវិបត្តិ.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, ចិត្តវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អភិជ្ឈាលុ ហោតិ ព្យាបន្នចិត្តោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ចិត្តវិបត្តិ.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ វិបរីតទស្សនោ – ‘នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ, នត្ថិ ហុតំ, នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ, កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, នត្ថិ អយំ លោកោ, នត្ថិ បរោ លោកោ, នត្ថិ មាតា, នត្ថិ បិតា, នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ. សីលវិបត្តិហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ; ចិត្តវិបត្តិហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ; ទិដ្ឋិវិបត្តិហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ វិបត្តិយោតិ.

‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, សម្បទា. កតមា តិស្សោ? សីលសម្បទា, ចិត្តសម្បទា, ទិដ្ឋិសម្បទា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, ចិត្តសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ អព្យាបន្នចិត្តោ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ចិត្តសម្បទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ អវិបរីតទស្សនោ – ‘អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋំ, អត្ថិ ហុតំ, អត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, អត្ថិ អយំ លោកោ, អត្ថិ បរោ លោកោ, អត្ថិ មាតា, អត្ថិ បិតា, អត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, អត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិសម្បទា. សីលសម្បទាហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ; ចិត្តសម្បទាហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ; ទិដ្ឋិសម្បទាហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ សម្បទា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. អបណ្ណកសុត្តំ

១១៩. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, វិបត្តិយោ. កតមា តិស្សោ? សីលវិបត្តិ, ចិត្តវិបត្តិ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, សីលវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ…បេ… សម្ផប្បលាបី ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សីលវិបត្តិ.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ វិបរីតទស្សនោ – ‘នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ…បេ… យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ. សីលវិបត្តិហេតុ វា, ភិក្ខវេ…បេ… ទិដ្ឋិវិបត្តិហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អបណ្ណកោ មណិ ឧទ្ធំ ខិត្តោ យេន យេនេវ បតិដ្ឋាតិ សុប្បតិដ្ឋិតំយេវ បតិដ្ឋាតិ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សីលវិបត្តិហេតុ វា សត្តា…បេ… ឧបបជ្ជន្តិ. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ វិបត្តិយោតិ.

‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, សម្បទា. កតមា តិស្សោ? សីលសម្បទា, ចិត្តសម្បទា, ទិដ្ឋិសម្បទា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ អវិបរីតទស្សនោ – ‘អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋំ…បេ… យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ទិដ្ឋិសម្បទា. សីលសម្បទាហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ. ចិត្តសម្បទាហេតុ វា…បេ… ទិដ្ឋិសម្បទាហេតុ វា, ភិក្ខវេ, សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អបណ្ណកោ មណិ ឧទ្ធំ ខិត្តោ យេន យេនេវ បតិដ្ឋាតិ សុប្បតិដ្ឋិតំយេវ បតិដ្ឋាតិ; ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សីលសម្បទាហេតុ វា សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ, ចិត្តសម្បទាហេតុ វា សត្តា…បេ… ទិដ្ឋិសម្បទាហេតុ វា សត្តា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជន្តិ. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ សម្បទា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. កម្មន្តសុត្តំ

១២០. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, វិបត្តិយោ. កតមា តិស្សោ? កម្មន្តវិបត្តិ, អាជីវវិបត្តិ, ទិដ្ឋិវិបត្តិ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, កម្មន្តវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ…បេ… សម្ផប្បលាបី ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មន្តវិបត្តិ.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, អាជីវវិបត្តិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាអាជីវោ ហោតិ, មិច្ឆាអាជីវេន ជីវិកំ [ជីវិតំ (ស្យា. កំ. ក.)] កប្បេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អាជីវវិបត្តិ.

‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, សម្បទា. កតមា តិស្សោ? កម្មន្តសម្បទា, អាជីវសម្បទា, ទិដ្ឋិសម្បទា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, កម្មន្តសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ…បេ… សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កម្មន្តសម្បទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, អាជីវសម្បទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាអាជីវោ ហោតិ, សម្មាអាជីវេន ជីវិកំ កប្បេតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អាជីវសម្បទា.

៨. បឋមសោចេយ្យសុត្តំ

១២១. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, សោចេយ្យានិ. កតមានិ តីណិ? កាយសោចេយ្យំ, វចីសោចេយ្យំ, មនោសោចេយ្យំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កាយសោចេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កាយសោចេយ្យំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, វចីសោចេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ ភិក្ខវេ, វចីសោចេយ្យំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, មនោសោចេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ អព្យាបន្នចិត្តោ សម្មាទិដ្ឋិកោ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មនោសោចេយ្យំ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ សោចេយ្យានី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ទុតិយសោចេយ្យសុត្តំ

១២២. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, សោចេយ្យានិ. កតមានិ តីណិ? កាយសោចេយ្យំ, វចីសោចេយ្យំ, មនោសោចេយ្យំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កាយសោចេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, អព្រហ្មចរិយា បដិវិរតោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កាយសោចេយ្យំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, វចីសោចេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, វចីសោចេយ្យំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, មនោសោចេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ កាមច្ឆន្ទំ – ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ កាមច្ឆន្ទោ’តិ បជានាតិ; អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ កាមច្ឆន្ទំ – ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ កាមច្ឆន្ទោ’តិ បជានាតិ; យថា ច អនុប្បន្នស្ស កាមច្ឆន្ទស្ស ឧប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច ឧប្បន្នស្ស កាមច្ឆន្ទស្ស បហានំ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច បហីនស្ស កាមច្ឆន្ទស្ស អាយតិំ អនុប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ព្យាបាទំ – ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ ព្យាបាទោ’តិ បជានាតិ; អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ព្យាបាទំ – ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ ព្យាបាទោ’តិ បជានាតិ; យថា ច អនុប្បន្នស្ស ព្យាបាទស្ស ឧប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច ឧប្បន្នស្ស ព្យាបាទស្ស បហានំ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច បហីនស្ស ព្យាបាទស្ស អាយតិំ អនុប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ថិនមិទ្ធំ – ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ ថិនមិទ្ធ’ន្តិ បជានាតិ; អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ថិនមិទ្ធំ – ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ ថិនមិទ្ធ’ន្តិ បជានាតិ; យថា ច អនុប្បន្នស្ស ថិនមិទ្ធស្ស ឧប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច ឧប្បន្នស្ស ថិនមិទ្ធស្ស បហានំ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច បហីនស្ស ថិនមិទ្ធស្ស អាយតិំ អនុប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ – ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ច’ន្តិ បជានាតិ; អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ – ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ច’ន្តិ បជានាតិ; យថា ច អនុប្បន្នស្ស ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចស្ស ឧប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច ឧប្បន្នស្ស ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចស្ស បហានំ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច បហីនស្ស ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចស្ស អាយតិំ អនុប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; សន្តំ វា អជ្ឈត្តំ វិចិកិច្ឆំ – ‘អត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ វិចិកិច្ឆា’តិ បជានាតិ; អសន្តំ វា អជ្ឈត្តំ វិចិកិច្ឆំ – ‘នត្ថិ មេ អជ្ឈត្តំ វិចិកិច្ឆា’តិ បជានាតិ; យថា ច អនុប្បន្នាយ វិចិកិច្ឆាយ ឧប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច ឧប្បន្នាយ វិចិកិច្ឆាយ បហានំ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ; យថា ច បហីនាយ វិចិកិច្ឆាយ អាយតិំ អនុប្បាទោ ហោតិ, តញ្ច បជានាតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មនោសោចេយ្យំ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ សោចេយ្យានីតិ.

[ឥតិវុ. ៦៦] ‘‘កាយសុចិំ វចីសុចិំ, ចេតោសុចិំ អនាសវំ;

សុចិំ សោចេយ្យសម្បន្នំ, អាហុ និន្ហាតបាបក’’ន្តិ. នវមំ;

១០. មោនេយ្យសុត្តំ

១២៣. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, មោនេយ្យានិ. កតមានិ តីណិ? កាយមោនេយ្យំ, វចីមោនេយ្យំ, មនោមោនេយ្យំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, កាយមោនេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, អព្រហ្មចរិយា បដិវិរតោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, កាយមោនេយ្យំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, វចីមោនេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, វចីមោនេយ្យំ.

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, មនោមោនេយ្យំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មនោមោនេយ្យំ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ មោនេយ្យានី’’តិ.

‘‘កាយមុនិំ វចីមុនិំ, ចេតោមុនិំ អនាសវំ;

មុនិំ មោនេយ្យសម្បន្នំ, អាហុ សព្ពប្បហាយិន’’ន្តិ. ទសមំ;

អាបាយិកវគ្គោ ទ្វាទសមោ.