៩. សុខុមាលសុត្តំ

៣៩. ‘‘សុខុមាលោ អហំ, ភិក្ខវេ, បរមសុខុមាលោ អច្ចន្តសុខុមាលោ. មម សុទំ, ភិក្ខវេ, បិតុ និវេសនេ បោក្ខរណិយោ ការិតា ហោន្តិ. ឯកត្ថ សុទំ, ភិក្ខវេ, ឧប្បលំ វប្បតិ [បុប្ផតិ (សី. បី.)], ឯកត្ថ បទុមំ, ឯកត្ថ បុណ្ឌរីកំ, យាវទេវ មមត្ថាយ. ន ខោ បនស្សាហំ, ភិក្ខវេ, អកាសិកំ ចន្ទនំ ធារេមិ [កាសិកំ ចន្ទនំ ធារេមិ (ស្យា. កំ. ក.), អកាសិកំ ធារេមិ (?)]. កាសិកំ, ភិក្ខវេ, សុ មេ តំ វេឋនំ ហោតិ, កាសិកា កញ្ចុកា, កាសិកំ និវាសនំ, កាសិកោ ឧត្តរាសង្គោ. រត្តិន្ទិវំ [រត្តិទិវំ (ក.)] ខោ បន មេ សុ តំ, ភិក្ខវេ, សេតច្ឆត្តំ ធារីយតិ – ‘មា នំ ផុសិ សីតំ វា ឧណ្ហំ វា តិណំ វា រជោ វា ឧស្សាវោ វា’’’តិ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, តយោ បាសាទា អហេសុំ – ឯកោ ហេមន្តិកោ, ឯកោ គិម្ហិកោ, ឯកោ វស្សិកោ. សោ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, វស្សិកេ បាសាទេ វស្សិកេ ចត្តារោ មាសេ និប្បុរិសេហិ តូរិយេហិ បរិចារយមានោ [បរិចារិយមានោ (ស្យា. កំ. បី. ក.)] ន ហេដ្ឋាបាសាទំ ឱរោហាមិ. យថា ខោ បន, ភិក្ខវេ, អញ្ញេសំ និវេសនេ ទាសកម្មករបោរិសស្ស កណាជកំ ភោជនំ ទីយតិ ពិលង្គទុតិយំ, ឯវមេវស្សុ មេ, ភិក្ខវេ, បិតុ និវេសនេ ទាសកម្មករបោរិសស្ស សាលិមំសោទនោ ទីយតិ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, ឯវរូបាយ ឥទ្ធិយា សមន្នាគតស្ស ឯវរូបេន ច សុខុមាលេន ឯតទហោសិ – ‘អស្សុតវា ខោ បុថុជ្ជនោ អត្តនា ជរាធម្មោ សមានោ ជរំ អនតីតោ បរំ ជិណ្ណំ ទិស្វា អដ្ដីយតិ ហរាយតិ ជិគុច្ឆតិ អត្តានំយេវ អតិសិត្វា, អហម្បិ ខោម្ហិ ជរាធម្មោ ជរំ អនតីតោ. អហញ្ចេវ [អហញ្ចេ (?)] ខោ បន ជរាធម្មោ សមានោ ជរំ អនតីតោ បរំ ជិណ្ណំ ទិស្វា អដ្ដីយេយ្យំ ហរាយេយ្យំ ជិគុច្ឆេយ្យំ ន មេតំ អស្ស បតិរូប’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតោ យោ យោព្ពនេ យោព្ពនមទោ សោ សព្ពសោ បហីយិ.

‘‘អស្សុតវា ខោ បុថុជ្ជនោ អត្តនា ព្យាធិធម្មោ សមានោ ព្យាធិំ អនតីតោ បរំ ព្យាធិតំ ទិស្វា អដ្ដីយតិ ហរាយតិ ជិគុច្ឆតិ អត្តានំយេវ អតិសិត្វា – ‘អហម្បិ ខោម្ហិ ព្យាធិធម្មោ ព្យាធិំ អនតីតោ, អហញ្ចេវ ខោ បន ព្យាធិធម្មោ សមានោ ព្យាធិំ អនតីតោ បរំ ព្យាធិកំ ទិស្វា អដ្ដីយេយ្យំ ហរាយេយ្យំ ជិគុច្ឆេយ្យំ, ន មេតំ អស្ស បតិរូប’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតោ យោ អារោគ្យេ អារោគ្យមទោ សោ សព្ពសោ បហីយិ.

‘‘អស្សុតវា ខោ បុថុជ្ជនោ អត្តនា មរណធម្មោ សមានោ មរណំ អនតីតោ បរំ មតំ ទិស្វា អដ្ដីយតិ ហរាយតិ ជិគុច្ឆតិ អត្តានំយេវ អតិសិត្វា – ‘អហម្បិ ខោម្ហិ មរណធម្មោ, មរណំ អនតីតោ, អហំ ចេវ ខោ បន មរណធម្មោ សមានោ មរណំ អនតីតោ បរំ មតំ ទិស្វា អដ្ដីយេយ្យំ ហរាយេយ្យំ ជិគុច្ឆេយ្យំ, ន មេតំ អស្ស បតិរូប’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតោ យោ ជីវិតេ ជីវិតមទោ សោ សព្ពសោ បហីយី’’តិ.

‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, មទា. កតមេ តយោ? យោព្ពនមទោ, អារោគ្យមទោ, ជីវិតមទោ. យោព្ពនមទមត្តោ វា, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរតិ, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរតិ, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរតិ. សោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. អារោគ្យមទមត្តោ វា, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ…បេ… ជីវិតមទមត្តោ វា, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរតិ, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរតិ, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរតិ. សោ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ.

‘‘យោព្ពនមទមត្តោ វា, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តតិ. អារោគ្យមទមត្តោ វា, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ…បេ… ជីវិតមទមត្តោ វា, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តតី’’តិ.

‘‘ព្យាធិធម្មា ជរាធម្មា, អថោ មរណធម្មិនោ;

យថាធម្មា [ព្យាធិធម្មោ ជរាធម្មោ, អថោ មរណធម្មិកោ; យថា ធម្មោ (ក.)] តថាសន្តា, ជិគុច្ឆន្តិ បុថុជ្ជនា.

‘‘អហញ្ចេ តំ ជិគុច្ឆេយ្យំ, ឯវំធម្មេសុ បាណិសុ;

ន មេតំ បតិរូបស្ស, មម ឯវំ វិហារិនោ.

‘‘សោហំ ឯវំ វិហរន្តោ, ញត្វា ធម្មំ និរូបធិំ;

អារោគ្យេ យោព្ពនស្មិញ្ច, ជីវិតស្មិញ្ច យេ មទា.

‘‘សព្ពេ មទេ អភិភោស្មិ [អតីតោស្មិ (ក.)], នេក្ខម្មេ ទដ្ឋុ ខេមតំ;

តស្ស មេ អហុ ឧស្សាហោ, និព្ពានំ អភិបស្សតោ.

‘‘នាហំ ភព្ពោ ឯតរហិ, កាមានិ បដិសេវិតុំ;

អនិវត្តិ ភវិស្សាមិ, ព្រហ្មចរិយបរាយណោ’’តិ. នវមំ;