៩. អន្ធសុត្តំ

២៩. ‘‘តយោមេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិំ. កតមេ តយោ? អន្ធោ, ឯកចក្ខុ, ទ្វិចក្ខុ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ អន្ធោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តថារូបំ ចក្ខុ ន ហោតិ យថារូបេន ចក្ខុនា អនធិគតំ វា ភោគំ អធិគច្ឆេយ្យ អធិគតំ វា ភោគំ ផាតិំ ករេយ្យ [ផាតិករេយ្យ (សី.)]; តថារូបម្បិស្ស ចក្ខុ ន ហោតិ យថារូបេន ចក្ខុនា កុសលាកុសលេ ធម្មេ ជានេយ្យ, សាវជ្ជានវជ្ជេ ធម្មេ ជានេយ្យ, ហីនប្បណីតេ ធម្មេ ជានេយ្យ, កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគេ ធម្មេ ជានេយ្យ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ អន្ធោ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឯកចក្ខុ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តថារូបំ ចក្ខុ ហោតិ យថារូបេន ចក្ខុនា អនធិគតំ វា ភោគំ អធិគច្ឆេយ្យ អធិគតំ វា ភោគំ ផាតិំ ករេយ្យ; តថារូបំ បនស្ស [តថារូបម្បិស្ស (ស្យា. កំ. បី. ក.)] ចក្ខុ ន ហោតិ យថារូបេន ចក្ខុនា កុសលាកុសលេ ធម្មេ ជានេយ្យ, សាវជ្ជានវជ្ជេ ធម្មេ ជានេយ្យ, ហីនប្បណីតេ ធម្មេ ជានេយ្យ, កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគេ ធម្មេ ជានេយ្យ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ឯកចក្ខុ.

‘‘កតមោ ច, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ទ្វិចក្ខុ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តថារូបំ ចក្ខុ ហោតិ យថារូបេន ចក្ខុនា អនធិគតំ វា ភោគំ អធិគច្ឆេយ្យ, អធិគតំ វា ភោគំ ផាតិំ ករេយ្យ; តថារូបម្បិស្ស ចក្ខុ ហោតិ យថារូបេន ចក្ខុនា កុសលាកុសលេ ធម្មេ ជានេយ្យ; សាវជ្ជានវជ្ជេ ធម្មេ ជានេយ្យ, ហីនប្បណីតេ ធម្មេ ជានេយ្យ, កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគេ ធម្មេ ជានេយ្យ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលោ ទ្វិចក្ខុ. ‘ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ បុគ្គលា សន្តោ សំវិជ្ជមានា លោកស្មិ’’’ន្តិ.

‘‘ន ចេវ ភោគា តថារូបា, ន ច បុញ្ញានិ កុព្ពតិ;

ឧភយត្ថ កលិគ្គាហោ, អន្ធស្ស ហតចក្ខុនោ.

‘‘អថាបរាយំ អក្ខាតោ, ឯកចក្ខុ ច បុគ្គលោ;

ធម្មាធម្មេន សឋោសោ [សំសដ្ឋោ (សី. ស្យា. កំ. បី.), សឋោតិ (ក.)], ភោគានិ បរិយេសតិ.

‘‘ថេយ្យេន កូដកម្មេន, មុសាវាទេន ចូភយំ;

កុសលោ ហោតិ សង្ឃាតុំ [សំហាតុំ (ស្យា.)], កាមភោគី ច មានវោ;

ឥតោ សោ និរយំ គន្ត្វា, ឯកចក្ខុ វិហញ្ញតិ.

‘‘ទ្វិចក្ខុ បន អក្ខាតោ, សេដ្ឋោ បុរិសបុគ្គលោ;

ធម្មលទ្ធេហិ ភោគេហិ, ឧដ្ឋានាធិគតំ ធនំ.

‘‘ទទាតិ សេដ្ឋសង្កប្បោ, អព្យគ្គមានសោ នរោ;

ឧបេតិ ភទ្ទកំ ឋានំ, យត្ថ គន្ត្វា ន សោចតិ.

‘‘អន្ធញ្ច ឯកចក្ខុញ្ច, អារកា បរិវជ្ជយេ;

ទ្វិចក្ខុំ បន សេវេថ, សេដ្ឋំ បុរិសបុគ្គល’’ន្តិ. នវមំ;